Yerevan, 20.November.2026,
00
:
00
BREAKING

5 տարօրինակ բան, որ մեր ուղեղն անում է մեզ հետ

PHOTO

Մարդկային ուղեղն իսկապես ունիկալ է. այն կարող է հսկայական չափերի ինֆորմացիա կլանել ու պահպանել, ամենատարբեր ֆունկցիաները կատարել և ոչ միայն դարձնում է մեզ այնպիսին, ինչպիսին կանք, այլև օգնում է առաջ գնալ: Սակայն, ցավոք, այն կատարյալ չէ, ու հաճախ մեր ուղեղում կարող են տարօրինակ բաներ տեղի ունենալ: Մարդկությանը հաջողվել է որոշ չափով պարզել այդ տարօրինակ ու զարմանալի երևույթների պատճառները:

Գիտակցված երազատեսություն

Գիտակցված երազատեսության ժամանակ մարդիկ գիտակցում են, որ երազ են տեսնում ու կարողանում են այս կամ այն չափով կառավարել այն. օրինակ՝ կարող են որոշումներ ընդունել՝ փոխելով դեպքերի ընթացքը: Բեվերլի Դուրսոն, ով նման երազներ էր տեսնում, աշխատել է հոգեֆիզիոլոգների հետ ու ասել նրանց, որ իր երազներում փորձել է ամեն բան, նույնիսկ հայտնվել է արևի վրա: Հետաքրքիրն այն է, որ գիտակցված երազներ տեսնելու ժամանակ գիտնականները կարող են հետևել քնած մարդուն: Չնայած ուղեղի մի մասը չի թողնում շարժել մարմինը քնած ժամանակ, աչքերը, միևնույն է, շարժվում են: Այսպես՝ բրիտանացի հոգեֆիզիոլոգների հետ աշխատող մարդիկ քնած ժամանակ իրենց աչքերը շարժում էին հատուկ հետագծով, որ հասկացնեն բժիշկներին, որ իրենք գիտակցված երազ են տեսնում: Դա թույլ էր տալիս հետազոտողներին ուսումնասիրել նրանց ուղեղը երազի պահին, ինչի արդյունքում էլ նրանք պարզեցին, որ այսպիսի երազ տեսնելու ժամանակ մեր ուղեղն ավելի ակտիվ է: Մի տարօրինակ բան ևս. մենք նույնիսկ կարող ենք սովորել՝ ինչպես նման երազներ տեսնել:

Դռների էֆեկտ

Երբևէ եղե՞լ է այնպես, որ գնաք մեկ այլ սենյակ ու լրիվ մոռանաք, թե ինչու եք եկել այդտեղ: Եթե այո, ուրեմն՝ մի՛ անհանգստացեք. դուք մենակ չեք, դուք պարզապես դռների էֆեկտ կոչվող երևույթի զոհ եք:

Բանն այն է, որ երբ դուք մեկ դռնից դուրս եք գալիս ու անցնում նորով, փոխվում է ձեր ֆիզիկական միջավայրը, ու դրա հետ փոխվում է նաև ձեր մտային վիճակը, և հնարավոր է, որ ինչ-որ ինֆորմացիա դուրս գա ձեր ուղեղից: Համոզված եղե՛ք, որ դա կարևոր ինֆորմացիա չէ, քանի որ ուղեղն ինքն է որոշում՝ ինչն արժի պահել ու ինչը՝ դեն նետել:

Իմաստային հագեցում

Եկե՛ք այսպիսի մի բան փորձենք. անընդհատ կրկնեք կամ գրեք «շուն» բառը: Շարունակեք որոշ ժամանակ, այնքան ժամանակ, մինչ դա արդեն սկսում է զվարճալի հնչել, ու դուք նույնիսկ սկսում եք մտածել՝ այդպիսի բառ ընդհանրապես գոյություն ունի՞, ի՞նչ է այն նշանակում, ինչպե՞ս գրել, ի՞նչ է շունը, ի՞նչ է կատարվում: Այն կոչվում է իմաստային կուտակում և տեղի է ունենում, երբ մենք շարունակ ասում կամ լսում ենք նույն բանը: Հոգեբանները միշտ իմացել են այս երևույթի մասին, ու հիմա այն բավականին հաճախ է հանդիպում: Բանն այն է, որ, լսելով կամ ասելով նույնը, մեր ուղեղն սկսում է ձանձրանալ ու չի տալիս այդ բառի հետ կապված ոչ մի ինֆորմացիա: Կամ, օրինակ, երբ մենք ամբողջ օրն անցկացնում ենք սուրճի խանությում, օրվա վերջում մենք սուրճի հոտն այլևս չենք զգում, որովհետև մեր ուղեղը հոգնել է դրանից: Այո, մենք շատ քմահաճ ուղեղ ունենք:

Դեժավյու (Déjà vu)

Ձեզ ծանոթ կլինի դեժավյու երևույթը (Déjà vu - արդեն տեսած), երբ թվում է, թե նախկինում արդեն նման մի բան եղել է ձեզ հետ: Այս երևույթը բացատրվում են տարբեր վարկածներով: Վերջին հետազոտություններից մեկի համաձայն՝ երբ մեզ թվում է, թե նույնը եղել է անցյալում, մեր ուղեղը կապ է հաստատում մեր հիշողությունների հետ, որ տեսնի՝ ինչպես կարելի է լուծել ինֆորմացիաների միջև այս բախումը: Ասվում է նաև, որ եթե դուք երբևէ չեք զգացել դեժավյու, կարող եք հպարտանալ. դա նշանակում է, որ ձեր ուղեղը միջինից լավ է աշխատում, և թյուրիմացությունները շտկելու կարիք չի լինում:

«Լեզվի ծայրին»

Երբեմն լինում է, որ մենք ոչ մի կերպ չենք կարողանում ինչ-որ բառ հիշել, չնայած համոզված ենք, որ գիտենք այն: Բանն այն է, որ մեր ուղեղը դասակարգում է ինֆորմացիան ու յուրաքանչյուրը պահում մի տեղ: Այն բառերը, որոնք մենք այդքան էլ հաճախ չենք օգտագործում, մեր ուղեղը ավելի հեռվում է պահում, ու դրա համար էլ մենք չենք կարողանում այն հիշել միանգամից:

 

Ucom and Impact Hub Yerevan Wrap Up the Third Edition of Their Green Entrepreneurship Program SoftConstruct and the French University in Armenia Sign A New Memorandum of UnderstandingIDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership