Պալիատիվ բժշկական ծառայությունը բարելավում է հիվանդության վերջնական փուլում գտնվողների կյանքի որակը

Պալիատիվ բժշկության նոր ռազմավարական ծրագրի շնորհիվ  Հայաստանում  բարելավվում է  հիվանդության վերջնական փուլում գտնվող մարկանց կյանքի որակը: Պալիատիվ բժշկական ծառայությունների նախորդ փորձի դրական արդյունքների մասին վկայում են պիլոտային ծառայություններ մատուցած պալիատիվ բժիշկները: Այն  կարող է երկարացնել նաև մարդու կյանքի տևողությունը: «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում ԱՆ բժշկական օգնության քաղաքականության վարչության պետի պաշտոնակատար Դավիթ Մելիք-Նուբարյանը խոսեց նոր ծրագրի մանրամասների մասին:   

  «Հայաստանում պալիատիվ (ամոքիչ) բժշկական օգնության ծառայությունը առողջապահության համակարգի գործունեության նոր ուղղություն է և ունի սոցիալական կարևորագույն նշանակություն: Պալիատիվ բժշկական օգնության և սպասարկման ներդրման ռազմավարության 2017-2019 թվականների միջոցառումների ծրագրերի նպատակը հիվանդության վերջնական փուլում գտնվող անձանց կյանքի որակի բարելավումը, ցավի մեղմացումը, ինչպես նաև հոգեբանական, սոցիալական և հոգևոր աջակցության ցուցաբերումն է: Ըստ վիճակագրական վերլուծության տվյալների՝ Հայաստանում օրական շուրջ 3000 այցե լու պալիատիվ բժշկական օգնության ծառայությունների կարիք ունի, որը ևս մեկ անգամ վկայում է դրա ներդրման հրատապությունը»,-ասաց Դավիթ Մելիք-Նուբարյանն ու հավելեց, որ  նախորդ փորձը՝ 2012-2014 թթ. արձանագրել է բավականին բարձր ցուցանիշներ:

Պալիատիվ բուժօգնություն իրականացրած հիվանդանոցներից է եղել  «Արարատի բժշկական կենտրոնը»: Նույն բուժհաստատության պալիատիվ բժիշկ Աննա Գրիգորյանը, ով պալիատիվ բուժօգնության վերապատրաստում է անցել Ռումինիայում, Թբիլիսիում, «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում հաստատեց, որ պալիատիվ բուժօգնությունը խիստ անհրաժեշտ է: «Խիստ անհրաժեշտ է, որ բուժման հնարավորություն չունեցող հիվանդները ստանան գոնե պրոֆեսիոնալ օգնություն: Հաճախ հարազատները չգիտեն՝ ինչպես ճիշտ խնամել: 2012-2014 թթ. պիլոտային ծրագրերի իրականացումն ապացուցեց, որ պալի ատիվ բուժօգնությունը պարգևում է դրական արդյունք՝ արժանապատիվ կյանք, կյանքի որակի բարձրացում, կյանքի երկարացում, և իսկապես անհրաժեշտ է»:  Նրա խոսքով՝ մեծ է հատկապես պալիատիվ քույրերի դերը: Այդ պատճառով՝ նաև իր ջանքերով հրատարակվել է պալիատիվ քույրերի համար նախատեսված ձեռնարկ, որն այժմ դասավանդվում է նաև Արարատի բուժքույրերի ուսումնարանում: Բժշկուհին հույս հայտնեց, որ նոր ծրագրի շրջանակում, իրենց բուժհաստատությունը նորից կսկսի իրականացնել պալիատիվ բուժօգնություն:   

Դավիթ Մելիք-Նուբարյանի խոսքով՝ պալիատիվ ծառայություններն իրականացվելու են հիվանդանոցային և արտահիվանդանոցային բժշկական օգնություն ու սպասարկում կիրառող բժշկական ծառայությունների միջոցով: Արտահիվանդանոցայինի դեպքում՝ պոլիկլինիկաներում կլինեն շրջիկ թիմեր: Հետագայում նախատեսվում է արտահիվանդանոցային բժշկական օգնություն և սպասարկում իրականացնող կազմակերպությունների ընդգրկում՝ սկզբնական շրջանում Արարատի, Լոռու, Արագածոտնի և Շիրակի մարզերում՝ շարժական թիմերի ձևավորմամբ, ապա Երևանում, հետո Արմավիրի, Գեղարքունիքի, Կոտայքի, Սյոնիքի, Վայոց ձորի, Տավուշի մարզերում: Պալիատիվ ծառայությունների ներդրումը կիրականացվի փուլերով՝ ընդ որում առաջին հերթին կընդգրկվեն մասնագիտացված բժշկական կազմակերպությունները, որոնց թիվը ծրագրի իրականացման ընթացքում շարունակաբար կավելանա: Նախապատվությունը տրվել է այն բժշկական կազմակերպություններին, որտեղ արդեն իսկ առկա են վերապատրաստում անցած մասնագետներ:

«Պալիատիվ բժշկական օգնությունը կկազմակերպվի թիմային սկզբունքով: Թիմում ներառված կլինեն վերապատրաստման դասընթացներ անցած համապատասխան մասնագետներ՝ ուռուցքաբան, անեսթեզիոլոգ, սոցիալական աշխատողներ, հոգեբաններ, հոգեթերապևտներ, ֆիզիոթերապևտներ և անհրաժեշտության դեպքում՝ նույնիսկ քահանաներ: Հարկ է նշել, որ պալիատիվ բժշկական օգնության և սպասարկման բաղադրիչը կներառվի բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական ուսուցման ծրագրերում»,-ասաց Դավիթ Մելիք-Նուբարյանն ու  հավելեց՝ իրենք հույս ունեն, որ ԵՊԲՀ-ում կստեղծվի համապատասխան կ ուրս՝ իդեալական պայմաններում մասնագիտացնելու պալիատիվ բուժօգնության մասնագետի: Իսկ վերապատրաստումների հարցը՝ ՀԿ-ների և դոնորների ֆինանսավորմամբ, քննարկման փուլում է:

Պալիատիվ բուժօգնության ժամանակ կիրառվելու են ապացուցողական բժշկության հիման վրա ստեղծված, կլինիկական ուղեցույցներով սահմանված դեղեր՝ մեծ մասամբ ցավազրկողներ: Մելիք-Նուբարյանի խոսքով՝ թեև ներկայումս մշակման փուլում է թմրամիջոցների և հոգեմետ նյութեր պարունակող դեղերի դուրսգրման կարգը, որով նախատեսվում է դյուրին և առավել հասանելի դարձնել դեղերի տրման գործընթացը, սակայն, դրա հետ մեկտեղ, կիրականացվի խիստ վերահսկողություն: Միգուցե քննարկվի դեղահաբային մորֆինի գրանցման հարցը: Դեղահաբերի արժեքը կլինի բավականին մատչելի: Հավանաբար, կվ աճառվեն որոշակի դեղատներում միայն և կտրվեն բացառապես պետական մարմնի համապատասխան ուղեգրով: Թե ինչքան կարժենա պալիատիվ բժշկական ծառայությունից օգտվելը, դեռ քննարկման փուլում է:

«Ռազմավարական ծրագրի մշակման համար հաշվի է առնվել Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Վրաստանի, Տաջիկստանի, ինչպես նաև Ռումինիայի փորձը: Բացի այդ, ռազմավարական ծրագրի մշակման համար ցուցաբերվել է խորհրդատվական և փորձագիտական աջակցություն «Համաշխարհային հոսպիս և պալիատիվ բուժօգնության ալյանս» կազմակերպության կողմից, որն իր գործունեությունը ծավալում է մի շարք երկրներում»,-եզրափակեց Դավիթ Մելիք-Նուբարյանը: