Yerevan, 20.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Սանդղակներ, որոնք կօգնեն որոշել մարդու քաշի և հասակի կատարյալ հարաբերակցությունը

LIFE

Med.tert.am-ը գրում է.

Գոյություն ունեն բազմաթիվ բանաձևեր, որոնք թույլ են տալիս հաշվարկել մարդու քաշի և հասակի օպտիմալ հարաբերակցությունը, սակայն պետք է հաշվի առնել նաև այն փասը, որ դրանք կարող են պայմանական լինել, քանի որ կան նաև մեծ նշանակություն ունեցող մի շարք գործոններ՝ մարդու տարիքը, սեռը և կենսաբանական առանձնահատկությունները:

Սա է պատճառը, որ ավելորդ ճարպի քանակը չափելիս հարկավոր է հաշվի առնել ոչ միայն պայմանական հարաբերակցությունը, այլև արտաքին տեսքը, մաշկային շերտերի հաստությունը և մի շարք այլ գործոններ:

Հարկ է հաշվի առնել, որ նույն քաշն ու հասակն ունեցող մարդկանցից մեկը կարող է գեր երևալ, իսկ մյուսը՝ ոչ: Կատարյալ կազմվածքի օբյեկտիվ պարամետրը ճարպի և ոսկրամկանային հյուսվածքների տոկոսային հարաբերակցությունն է: Տղամարդկանց դեպքում նորմա է համարվում, երբ ճարպը կազմում է մարմնի ընդհանուր զանգվածի 9-15 %-ը, իսկ կանանց դեպքում՝ 12-20%:

Ձեր ուշադրությանն ենք ներկայացնում մի քանի բանաձև, որոնք կօգնեն հեշտությամբ որոշել քաշի և հասակի իդեալական հարաբերակցությունը:

Կետլեի ինդեքսը

Մարմնի քաշի ինդեքսն իմանալով՝ կարելի է հստակ ախտորոշել ճարպակալումը կամ քաշի պակասը: Ինդեքսը հաշվարկված է 20-65 տարեկան կանանց ու տղամարդկանց համար, սակայն հարկավոր է հաշվի առնել որ այս տվյալները կարող են սխալական լինել հղիների, երեխային կրծքով կերակրող կանանց, մարզիկների, տարեցների և դեռահասների (մինչև 18 տարեկան) համար:

Կատարյալ քաշը հաշվարկելու տարատեսակ մեթոդներից ամենահայտնին Կետլեի ինդեքսն է, որը մարդու հասակի և քաշի ցուցանիշն է: Այս մեթոդով հաշվարկելու համար հարկավոր է հաշվել հասակի (մետրերով) քառակուսին, այնուհետև քաշը (կգ) բաժանել այդ ստացված թվի վրա: Օրինակ՝ եթե մարդու հասակը 1.7 մ է, իսկ քաշը 65 կգ, ապա նրա մարմնի քաշի ինդեքսը հավասար է լինում 22.5-ի (65 : (1.7 x 1.7) = 22.5): Տղամարդկանց համար նորմա է համարվում 19-25-ը, իսկ կանանց համար՝ 19-24-ը:

Ուղեկցող հիվանդությունների առկայության հավանականությունը

  • 5-ի ցածրի դեպքում նկատվում է քաշի պակաս, իսկ այլ հիվանդությունների առկայության հավանականությունը ցածր է:
  • 5 – 24.9-ի դեպքում մարմնի քաշը, ինչպես նաև այլ հիվանդությունների առկայության հավանականությունը նորմայի սահմաններում են:
  • 0 – 29.9-ի դեպքում առկա է ավելորդ քաշ (նախաճարպակալում), իսկ այլ հիվանդությունների առկայության հավանականությունը մի փոքր բարձր է:
  • 0 – 34.9-ի դեպքում ախտորոշվում է I կարգի ճարպակալում, իսկ այլ հիվանդությունների առկայության հավանականությունը բարձր է:
  • 0 – 39.9-ի դեպքում ախտորոշվում է II կարգի ճարպակալում, իսկ այլ հիվանդությունների առկայության հավանականությունը շատ բարձր է:
  • 0-ից բարձրի դեպքում ախտորոշվում է III կարգի ճարպակալում, իսկ այլ հիվանդությունների առկայության հավանականությունը չափազանց բարձր է:

Կետլեի ինդեքսը բավական լավ է ցույց տալիս օրգանիզմում ճարպի քանակությունը, սակայն այն ցույց չի տալիս, թե ինչպես է այդ ճարպը բաշխված: Սա պարզելու համար կարելի է կիրառել հետևյալ բանաձևը: Պարզապես անհրաժեշտ է չափել գոտկատեղի և նստատեղի շրջագծերի հարաբերակցությունը: Տղամարդկանց համար նորման կազմում է 0.85, իսկ կանանց համար՝ 0.65-0.85:

Ազդում է արդյոք մարդու տարիքը նրա հասակի և քաշի հարաբերակցության վրա

Գիտնականներն ապացուցել են, որ տղամարդկանց և կանանց քաշը տարիքի հետ ավելանում է: Սա բնական կենսաբանական գործընթաց է, ուստի այն կիլոգրամները, որոնք մարդիկ հաճախ համարում են ավելորդ, կարող են իրականում բնավ ավելորդ չլինել:  Կախված մարդու տարիքից՝ նրա հասակին համապատասխան քաշը կարող է փոփոխվել, սակայն ստորև ներկայացված աղյուսակը կօգնի շատ ավելի հեշտ կողմնորոշվել:

Բրոքի բանաձևը

Կատարյալ քաշի որոշման բանաձևերից ամենատարածվածներից մեկը համարվում է Բրոքի մեթոդը, որի դեպքում հաշվի է առնվում մարդու քաշի, կազմվածքի, հասակի և տարիքի հարաբերակցությունը: Ըստ Բրոքի բանաձևի՝ 40-ից ցածր տարիք ունեցողների դեպքում օպտիմալ քաշը հաշվարկելու համար անհրաժեշտ է հասակից (սմ) հանել 110, իսկ 40-ից բարձր տարիք ունեցողների համար՝ հասակից (սմ) հանել 100:

Ընդ որում՝ բարակ ոսկոր ունենալու դեպքում հարկավոր է ստացված արդյունքից հանել ևս 10%, իսկ հաստ ոսկորներ ունենալու դեպքում՝ արդյունքին ավելացնել 10%:

Հասկանալու համար՝ հաստ է ոսկորը, թե բարակ, անհրաժեշտ է պարզապես չափել դաստակի շրջագիծն ամենաբարակ հատվածում (Սոլովյովի ինդեքս):

Նագլերի բանաձևը

Գոյություն ունի նաև Նագլերի բանաձևը, որը նույնպես կօգնի հաշվարկել քաշի և հասակի կատարյալ հարաբերակցությունը: Ըստ Նագլերի բանաձևի՝ 152.4 հասակի դեպքում քաշը պետք լինի 45 կգ, իսկ 152.4-ից բարձր հասակի դեպքում յուրաքանչյուր դյույմի (2.45 մս) համար քաշը պետք է ավելանա 900 գրամով և ստացված քաշի 10%-ով:

ՄքՔալումի բանաձևը

Կատարյալ քաշի որոշման լավագույն մեթոդների մեկն առաջարկել է փորձագետ-մեթոդաբան Ջոն ՄքՔալումը, որի մեթոդը հիմնված է դաստակի շրջագծի հաշվարկման վրա.

  • դաստակի շրջագիծ 6,5-ով բազմապատկելու դեպքում պետք է ստացվի կրծքի շրջագիծը,
  • կրծքի շրջագծի 85%-ը ազդրերի շրջագիծն է,
  • կրծքի շրջագծի 70%-ը գոտկատեղի շրջագիծն է,
  • կրծքի շրջագծի 53%-ը մեկ ազդրի շրջագիծն է,
  • կրծքի շրջագծի 37%-ը պարանոցի շրջագիծն է,
  • կրծքի շրջագծի 36%-ը բազկի երկգլուխ մկանի շրջագիծն է,
  • կրծքի շրջագծի գրեթե 34%-ը սրունքի շրջագիծն է,
  • կրծքի շրջագծի 29%-ը նախաբազկի շրջագիծն է:

Սակայն հարկավոր է հաշվի առնել, որ այս հաշվարկներն արված են միջին վիճակագրական տվյալների համաձայն, ուստի ոչ բոլորին կարող են համապատասխանել:

Եվս մի քանի տարբերակ՝ հասակի և քաշի կատարյալ հարաբերակցությունը որոշելու համար

Հարկ է  հիշե, որ կազմվածքը համարվում է կատարյալ, եթե գոտկատեղի շրջագիծը 25 սմ-ով պակաս է ազդրերի շրջագծից, իսկ ազդրերի շրջագիծը գրեթե հավասար է կրծքի շրջագծին:

Բացի այդ, կնոջ գոտկատեղի շրջագիծը կատարյալ կազմվածքի դեպքում պետք է հավասար լինի այն թվին, որը կստացվի նրա հասակից 100 հանելու դեպքում: Օրինակ՝ 172 սմ հասկի դեպքում գոտկատեղի շրջագիծը պետք է լինի 72 սմ:

IDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference