Yerevan, 31.October.2026,
00
:
00
BREAKING

Խախտված իրավունքներ ու պետական վերահսկողության խնդիրներ. մայիսի 1-ն աշխատանքի միջազգային օրն է

SOCIETY

 Մայիսի 1-ն Աշխատանքի և աշխատավորի միջազգային օրն է: 1886 թվականի մայիսի 1-ին աշխատավորների մասնակցությամբ բողոքի ալիք բարձրացավ ԱՄՆ-ի խոշոր արդյունաբերական քաղաքներից մեկում՝ Չիկագոյում, եղան բախումներ ոստիկանության հետ: Բողոքի ակցիաների մասնակիցներից շատերը ձերբակալվեցին, եղան զոհեր և վիրավորներ: Ավելի ուշ՝ 1889 թվականին, Երկրորդ ինտերնացիոնալի փարիզյան կոնգրեսն ի հիշատակ Չիկագոյի դեպքերի՝ որոշում ընդունեց այիսի 1-ին ամենամյա ցույցեր անցկացնելու մասին:  Առաջին անգամ Մայիսի 1-ը նշվել է 1890 թվականին մի շարք երկրներում: Այսօր այն նշվում է աշխարհի ավելի քան 140 երկրում, այդ թվում, Հայաստանում:

Օրն առիթ է մեկ անգամ ևս անդրադառնալու աշխատանքային ոլորտի խնդիրներին, աշխատանքային իրավունքի խախտումներին: Արձակուրդային վճարների չտրամադրում, աշխատանքից ոչ իրավաչափ կերպով ազատում, գործատուների կողմից աշխատողների չգրանցում, աշխատավարձի մասնակի գրանցում և այլն: Ոլորտի մասնագետները փաստում են, որ սրանք աշխատանքային իրավունքների հետ կապված այն հիմնական խախտումներն են, որոնք առկա են պրակտիկայում:

Ի՞նչ անել աշխատանքային իրավունքների խախտման դեպքում և ի՞նչ է նախատեսում օրենսդրությունը: Փաստաբանների պալատի փաստաբան, հանրային պաշտպան Աշոտ Նուրիջանյանն «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում նշեց, որ  աշխատանքային հարաբերությունները կարգավորվում են Աշխատանքային օրենսգրքով, իսկ աշխատանքային իրավունքների խախտման դեպքում այն նախատեսում է հետևյալը. «Աշխատանքային իրավունքների խախտումների դեպքում, ցանկալի տարբերակն է փոխադարձ համաձայնությամբ հարթել խնդիրնե րը, իսկ եթե ոչ, ապա դատական կարգով վերացնել իրավունքի խախտումը: Այսինքն՝ համապատասխան հայցադիմումով դիմել ընդհանուր իրավասության դատարան»:

Օրենսդրությամբ բոլոր հնարավոր պայմանները ստեղծված են խախտված իրավունքները դատական կարգով վերականգնելու համար, սակայն փորձը ցույց է տալիս, որ ոչ բոլոր դեպքերում են քաղաքացիները դիմում այդ տարբերակին: Հայաստանի արհմիությունների կոնֆեդերացիայի իրավաբանական բաժնի պետ Միքայել Փիլիպոսյանն «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում նշեց, որ շատերը խուսափում են այդ ճանապարհից՝ մտածելով, որ կարող են կորցնել աշխատանքը:

«Մեզ շատ են դիմում քաղաքացիներ, ովքեր աշխատանքային իրավունքի հետ կապված այս կամ այն խնդիրների են բախվել: Դիմում են և տեղեկատվություն ստանալու նպատակով, և իրավունքները վերականգնելու համար: Բայց նշեմ, որ հիմնականում մեզ դիմած քաղաքացիներից շատերը չեն ցանկացել, որ մենք միջամտենք, չեն ցանկացել, որ գործատուն իմանա արհմիություն իրենց գալու մասին: Բավարարվել են պարզապես տեղեկատվություն ստանալով: Միգուցե աշխատանքը կորցնելու վտանգ են տեսել»,-ասաց նա: Միքայել Փիլիպոսյանի խոսքով՝ լինում են դեպքեր, երբ օրենքի խախտման պատճառ է լիում գործատուի անիրազեկությունը: Այսինքն՝ ոչ բոլոր գործատուներն են բավարար չափով տեղեկացված Աշխատանքային օրենսգրքով նախատեսված իրավունքների մասին:

Միքայել Փիլիպոսյանը նկատեց, որ կարևոր է աշխատանքային օրենսդրությամբ նախատեսված իրավունքների իրացման գործում պետական կառույցի վերահսկողությունը: Աշխատանքի պետական տեսչություն որպես այդպիսին այլևս չի գործում, Միքայել Փիլիպոսյանն այդ բացը նկատելի է համարում:

«Աշխարհի շատ երկրներում նման կառույց գոյություն ունի: Այդ գործում պետական վերահսկողությունն անհրաժեշտություն է: Այսօր վերակազմավորված տեսչությունը զբաղվում է աշխատանքի անվտանգության, աշխատողների առողջության պահպանության հարցերով: Նրա գործառույթների մեջ չեն ներառված աշխատանքային իրավունքների հարցերը»,-ասաց նա: Մնում է դատական ճանապարհը:

Փաստաբան Աշոտ Նուրիջանյանն էլ ավելացրեց, որ աշխատանքային հարաբերություններում գործատուներ են ինչպես պետական պաշտոնյաները, այնպես էլ մասնավոր տնտեսավորողները, և կոնկրետ մեխանիզմ մտածել, որ բոլոր գործատուների նկատմամբ հսկողություն կսահմանվի, պրակտիկայում հնարավոր չէ: Այդ պատճառով օրենսդրությունը նախատեսում է դատական պաշտպանությունը:

Մասնագետներն ընդգծում են, ցանկացած դեպքում քաղաքացին, տեղեկացված լինելով իր իրավունքների մասին, հենց ինքը պետք է պայքարի դրանց կյանքի կոչման համար:

IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice