Սիրիայի պատերազմն իր հանգուցալուծմանն է մոտենում

INTERNATIONAL NEWS 15 June, 2017 18:05

Սիրիայի կառավարական ուժերին վերջապես հաջողվել է վերահսկողության տակ առնել Սիրիա–Իրաք սահմանը, և այժմ, ամենատարբեր աղբյուրների հավաստմամբ, մասնագետները զբաղված են ահաբեկիչների կողմից այդտեղ տեղադրված ռումբերի ու ականների վնասազերծմամբ: Բնականաբար սիրիական բանակն այժմ ավելի հեշտությամբ կշարժվի ջիհադիստների որջ դարձած Դեյր ալ–Զորի ուղղությամբ և դրա՝ այլևս կասկածներ չհարուցող ազատագրումից հետո (այդ առումով այժմ կարևորվում է ռազմավարական Էլ Բուդայի շրջակայքի ամբողջական և մեծ շառավղով մաքրումը, որովհետև այդ տարածքը կարող է պլացդարմ հանդիսանալ բանակի՝ դեպի Դեյր ալ–Զոր ցատկի համար), իսպառ կխառնի ԱՄՆ պլանները, որ միտված էին Սիրիայի հարավն անջատելուն:

Ընդհանրապես, միայն վերջին մեկ ամսվա ընթացքում Սիրիայի բանակին հաջողվել է երկրի հարավում մոտ 20 հազար քառ.կմ տարածք ազատագրել ԴԱԻՇ–ից ու այլ խմբավորումներից՝ հողին հավասարեցնելով սրանց՝ երկու տասնյակից ավելի հենակետեր: Միևնույն ժամանակ սիրիական անապատում շարունակվում է առաջընթացը դեպի Հոմսի արևելյան արվարձաններ, որտեղ ազատագրվեց Ալթիֆոր ռազմական օդանավակայանը, իսկ Ալ–Սախնայում, որ նախադուռն է Արաքի նավթադաշտի, այս պահին ընթացող գրոհը հաջողությամբ է զարգանում:

«ԱՄՆ կառավարությունը հարավային Աթ–Թանֆի գրոհայիններին թույլ է որակում: Նրանք չկարողացան վերցնել Դեյր–ալ Զորի երեք գավառներից մեկը հանդիսացող Աբու–Քամալը, իսկ ԱՄՆ–ն չի կարող նրանց հավերժ սատարել»,–ներկայիս իրավիճակի վերաբերյալ Թվիթերում իր գնահատականը ներկայացրեց Օկլահոմայի Մերձավոր Արևելքի հետազոտությունների կենտրոնի տնօրեն Ջոշուա Լանդիսը: Իսկ Ջեյշ Մահավիր ալ–Թավրայի (սա նույն Սիրիայի ազատ բանակն է կամ ԱՄՆ–ի ներկայացրած չափավոր ընդդիմությունը, որն այժմ հայտնի է Սիրիական նոր բանակ, Ջեյշ Մահավիր ալ–Թավրա և Հեղափոխական կոմանդոսների բանակ անվանումներով) հրամանատար Մուհաննա ալ–Թալլան ամերիկյան Foreign Policy հանդեսում հանդեսում հայտարարեց, թե այժմ միայն Կոալիցիայի ավիահարվածները կարող են դրությունը փրկել:

Պենտագոնում, իհարկե, հրաշալի հասկացան այս ուղերձի և «փրկել» բառի ողջ դրամատիկ նշանակությունը, որովհետև այն ավելի շատ իրենց էր վերաբերում: Ի վերջո, Սիրիայի հարավը անջատելու գաղափարը միայն Ասադին նեղելով չէր սահմանափակվում: ԱՄՆ–ն այդկերպ ջանում էր վերահսկել Իրաքի և Հորդանանի սահմանային անցակետերը՝ վերացնելով իրանական կիսալուսինը, որ ցամաքային ճանապարհով Իրաքից Իրան և դեպի Լիբանան է ձգվում: Նպատակ, ինչը խափանելու համար օրեր առաջ այս կողմերում հայտնվեցին նաև Իրանի իսլամական հեղափոխության պաշտպանների կորպուսի ստորաբաժանումները՝ հայտնի գեներալ Քասեմ Սուլեյմանի գլխավորությամբ և, խնդրեմ, արդյունքը…Ճիշտ է՝ առայժմ խիստ կարևոր Աթ–Թանֆը, որով անցնում է Դամասկոս–Բաղդադ մայրուղին, առայժմ կառավարական ուժերի վերահսկողության տակ չէ, և այն գրավելու բոլոր փորձերի դեպքում, սեփական անվտանգության պաշտպանության նկատառումով, Կոալիցիան անմիջապես է ավիահարվածներ հասցնում Ասադի բանակին, սակայն, այն հսկայական հատվածը, որ անցնում է բնակավայրերի միջով, արդեն իսկ Կոալիցիայի լուրջ ձախողումն է ապացուցում: Այժմ Աթ–Թանֆի ու հարավի ազատագրումը հաշված օրերի խնդիր է պետք դիտարկել:

Ինչ վերաբերում է հյուսիսին, որտեղ քրդական ուժերը կենաց ու մահու կռիվ են տալիս Ռաքքայում, այստեղ, թերևս, միակ խոչընդոտը հիմնականում Իդլիբում բուն դրած Ալ–Քաիդան է, որին աջակցում էին Թուրքիան ու Քաթարը: Եվ այժմ, երբ լարված են միաժամանակ թուրք–ամերիկյան ու քաթարա–ամերիկյան հարաբերությունները, շատ հնարավոր է, ռուս–թուրք–իրանա–քաթարյան պայմանավորվածությունը կայացած փաստ դառնա, և գրոհայինները կամ տեղում ոչնչացվեն կամ հնարավորինս անվնաս և մեծ պատվով, օրինակ, մայր Աֆղանստան ճանապարհվեն:

Ինչ կնշանակի այս ամենը հատկապես Ժնևյան բանակցություններից առաջ, ակնհայտ է. սիրիական պատերազմը մոտենում է իր ճակատագրական ավարտին, և Ասադին վերջին պահին հաջողվեց իրավիճակ փոխել: Հասկանալի է, որ Կոալիցիան կկամենար հենց այժմ և նախքան Եփրատի բուֆեր Դեյր–ալ–Զորի գրավումը պայմանավորվել Սիրիայի մասնատման վերաբերյալ, ինչին այս ընթացքում ամենատարբեր բարեհունչ անունները տվին: Բայց ակնհայտ է, որ Ժնևում ոչ մի պայմանավորվածություն էլ չի լինի. Դամասկոսը, ճակատում հաջողություններ գրանցելով, ժամանակ կձգի այնքան, մինչև այլևս որևէ մեկը կամ որևէ տարածք չլինի, ում հետ և ինչի շուրջ ստիպված լինի պայմանավորվել: Դա, իհարկե, չի նշանակում, թե բանակցություններ չեն լինի, օրինակ՝ քրդերի հետ, բայց միայն Աստված գիտի՝ ինչ ելքով: Գուցե դարձյա՞լ գործ ունենանք միասնական Սիրիայի հետ, որն այս անգամ արդեն բարեկամական հարաբերություններ կհաստատի նաև ժամանակին իր դեմ դիվային պլաններ հյուսած, իսկ այժմ սիրիական ջիհադիստների գլխից ձեռքը քաշած Քաթարի հետ: Ի՞նչ կա որ, այս աշխարհում ամեն ինչ է փոխվում, այդ թվում՝ բարեկամն ու թշնամին...

Գոհար Սիմոնյան