Բաքուն կգնա՞ ռազմական նոր ավանտյուրայի. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Եվ այսպես, ավարտվեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների այցը տարածաշրջան: Խմբի տարածած հայտարարությունից դատելով՝ այցը կարելի է համարել հերթական: Թեպետ չպետք է անտեսել նաև նրանց ջանքերը՝ միտված առաջնագծում խաղաղություն և կայունություն ապահովելուն: Այդ առումով պատահական չէր, որ այցի շրջանակներում նրանք հանդիպեցին նաև Հայաստանի ու Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարներին:

Կարևոր է ընդգծել նաև այն հանգամանքը, որ փաստացի Մինսկի խումբը բանակցային գործընթաց վարում է եռակողմ ձևաչափով՝ Երևան–Ստեփանակերտ–Բաքու, թեպետ իրավաբանորեն հաստատված է երկկողմ ձևաչափը: Իսկ դա ցույց է տալիս, որ Մինսկի խումբը մտադիր չէ անտեսել Ստեփանակերտը և նրան տեղեկացնում և ծանոթացնում է բանակցային գործընթացին: Ընդ որում, Ղարաբաղի ֆորմալ ոչ մասնակցությունը բանակցային գործընթացին քաղաքական և դիվանագիտական անոմալիա է, հակասում է նման տեսակի հակամարտությունների կարգավորման ոչ միայն պատմական ու քաղաքական փորձին, այլև լուրջ խոչընդոտ է խաղաղության հասնելու ճանապարհին: Պատահական չէ, որ վերջերս Մինսկի խմբի ամերիկացի նախկին համանախագահ Բրայզան հանդես եկավ «Մադրիդյան սկզբունքներն էլ ավելի առաջ տանելու» կոչով, որոնք ամրագրում են ԼՂ որոշակի կարգավիճակ:

Ինչ վերաբերում է համանախագահների վերջին այցին, ապա այն՝ հատկապես Բաքու այցի ընթացքում (հունիսի 19) համընկավ առաջնագծում, մեղմ ասած, անհանգիստ վիճակի հետ՝ զոհվեցին 4 հայ զինծառայողներ: Դա, թերևս, ևս մեկ ազդակ էր համանախագահներին պնդելու «հրադադարի համաձայնագրի անհապաղ կատարումը և հրադադարի ռեժիմի ամրագրումը»: Սակայն համանախագահների նման ցանկացած պնդում հակազդեցություն է առաջացնում Ադրբեջանում: Այս անգամ էլ այդ երկրի փոխվարչապետն է դժգոհություն հայտնել համանախագահների աշխատանքից` նշելով, թե «նրանք պետք է ամաչեն այն հանգամանքից, որ 20 տարի է այցելում են տարածաշրջան, սակայն այսքան ժամանակ ոչ մի արդյունքի չեն կարողացել հասնել»:

Ադրբեջանի նպատակը հստակ է: Նրանք փորձում են առաջ մղել այնպիսի հասկացություն, ինչպիսին է «սուբստանտիվ բանակցությունները», ինչը նշանակում է նոր բանակցություններ նոր պայմանների ստեղծման շուրջ: Ուստիև հատկապես վերջին շրջանում Բաքուն անընդհատ հղում է անում ոչ թե Մադրիդյան սկզբունքներին, որոնք այս կամ այն կերպ, ներկա բանակցությունների հիմքն են, այլ ՄԱԿ ԱԽ բանաձևերին:

Իսկ առայժմ բանակցային գործընթացը կարծես թե դոփում է տեղում, թեև Մինսկի խմբի աշխատանքը վերջին շրջանում ակտիվացել է: Ի՞նչ կլինի հետո: Բրայզան համարում է, որ «Ղարաբաղում խաղաղություն կարող են հաստատել Պուտինն ու Թրամփը»: Որ ՌԴ նախագահն ակտիվորեն ներգրավված է այդ գործընթացում, ակնհայտ է: Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ նախագահին, ում հետ Բաքվում շարունակում են մեծ հույսեր կապել, ապա նույն Բրայզայի կարծիքով, «Վաշինգտոնն այս պահին կոնկրետ քաղաքականություն չունի ոչ միայն Հարավային Կովկասի, այլ ընդհանրապես ողջ աշխարհի նկատմամբ»:

Սա կարող է նշանակել, որ լուրջ առաջընթաց բանակցային գործընթացում, գոնե առայժմ, ակնկալել պետք չէ: Մյուս կողմից էլ, դա կարող է Ադրբեջանին մղել ռազմական նոր ավանտյուրայի, եթե կարողանա ստանալ ուժային կենտրոններից մեկի աջակցությունը: ԱՄՆ–ին ու Ֆրանսիային (ընդհանուր առմամբ ԵՄ–ին) նման սրացում անհրաժեշտ չէ՝ ԱՄՆ–ին Մերձավոր Արևելքում սեփական ձեռամբ եփած շիլան էլ բավական է, իսկ Ֆրանսիայի ու ԵՄ–ի համար իրենց ներքին խնդիրներն էլ քիչ չեն: Մնում է Ռուսաստանը: Տպավորություն կա, որ գոնե այս պահին ՌԴ–ին դա նույնպես ձեռնտու չէ: Սիրիան բավականաչափ ռեսուրս է տանում, որպեսզի Մոսկվան ի վիճակի լինի մեկ այլ եռացող օջախ էլ բացել: Մյուս կողմից էլ, սակայն, նույն Սիրիայում ռազմական գործողությունների ծախսերն ահռելի են, տնտեսական պատժամիջոցներն էլ՝ վրադիր: Ուստի հնարավոր է՝ Մոսկվայում Ադրբեջանի նավթային դոլարները գրպանելու գայթակղություն առաջանա: Իսկ դա հնարավոր է անել ռազմական պայմանագրերի միջոցով: Իսկ պատին կախած ցանկացած հրացան մի օր կրակում է:

  Շարունակությունը` «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում: