Գալուստ Սահակյանն և Շուշան Սարդարյանն առաջարկում են սահմանել՝ «մոլախաղ» եզրույթը

Կառավարության առաջիկա՝ հուլիսի 27-ին նիստի օրակարգում է ԱԺ նախկին նախագահ Գալուստ Սահակյանի և 6-րդ գումարման խորհրդարանի ՀՀԿ խմբակցության պատգամավոր Շուշան Սարդարյանի օրենսդրական նախաձեռնությունը:

Համահեղինակները նախագծի ընդունումը պայմանավորել են «մոլախաղ» եզրույթի օրենսդրական սահմանման բացը լրացնելու անհրաժեշտությամբ:

«Քաղաքացիական հասարակությունում «մոլախաղերի» ի հայտ գալուց և դրանց լայն տարածումից հետո պետության պոզիտիվ պարտականությունն է դարձել պաշտպանել հանրության բարոյականության սկզբունքը, ինչպես նաև ապահովել անձանց իրավունքների և օրինական շահերի ոտնահարման անթույլատրելիությունը: Այնուամենայնիվ, շատ երկրներում ոչ թե արգելվում, այլ նշված իրավահարաբերությունների կարգավորման շրջանակներում թույլատրվում է անցկացնել մոլախաղեր կամ այլ շահումով խաղեր:

Բացառություն չէ նաև Հայաստանի Հանրապետությունը, որն օրենսդրորեն կարգավորել է նշված իրավահարաբերությունները»,-գրել են հեղինակները:

Եվ չնայած, ըստ նրանց, քննարկվող երևույթն իր օրենսդրական կարգավորումն է ստացել  Քաղաքացիական օրենսգրքով, (որի 32-րդ հոդվածի 1-ին մասի ուժով մոլեխաղերով հրապուրվելու հետևանքով իր ընտանիքը նյութական ծանր դրության մեջ դրած քաղաքացու գործունակությունը կարող է դատարանով սահմանափակվել ՀՀ քաղաքացիական դատավարության օրենսգրքով սահմանված կարգով և նրա նկատմամբ սահմանվել հոգաբարձություն)  միաժամանակ, հաշվի առնելով մոլախաղերին մասնակցող անձանց կամարտահայտությունը` ՀՀ «Խաղեր և գրազ կազմակերպելու ու դրանցում մասնակցելու հետ կապված պահանջները»  վերտառությամբ 1039-րդ հոդվածը դատական պաշտպանության բացառություն է սահմանել:

Այսպես. նշված հոդվածի համաձայն` քաղաքացիների և իրավաբանական անձանց պահանջները` կապված ռիսկի վրա հիմնված խաղեր և գրազ (մոլախաղեր) կազմակերպելու կամ դրանց մասնակցելու հետ, ենթակա չեն դատական պաշտպանության, բացառությամբ այն անձանց պահանջների, ովքեր խաղերին կամ գրազին մասնակցել են խաբեության, բռնության, սպառնալիքի կամ իրենց ներկայացուցչի` խաղերի կամ գրազի կազմակերպչի հետ չարամիտ համաձայնության ազդեցության ներքո, ինչպես նաև նույն օրենսգրքի 1040 հոդվածի 5-րդ կետում նշված պահանջների:

Նկատի ունենալով  Հայաստանի ներկայիս քաղաքականությունը և  անվտանգության, պաշտպանության, տարածքային ամբողջականության, և նրա սահմանների անձեռնմխելիության կարևորագույն սահմանադրական սկզբունքները` պետությունը որոշակի արգելքներ է նախատեսել նշված իրավահարաբերությունների շրջանակներում գործառույթներ իրականացնող անձանց, մասնավորապես, ՀՀ զինված ուժերում ծառայողների համար:

Քրեական օրենսգրքի 364.1-րդ հոդվածը, որպես զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանցագործություն, պատասխանատվություն է նախատեսում զինծառայողի կողմից զորամասում, ծառայության վայրում կամ զինվորական ծառայության պարտականությունները կատարելու ընթացքում մոլեխաղեր մասնակցելու կամ դրանց կազմակերպելու համար:

Բանն այն է, որ նշված հանցակազմը նախատեսված չի եղել 1961թ. ՀԽՍՀ քրեական օրենսգրքով, ինչպես նաև չի ամրագրվել 2003 թվականի ապրիլի 18-ին ընդունված Քրեական օրենսգրքում:

Միաժամանակ, նորամուծությունը կատարվել է « Քրեական օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» 2013թ. ապրիլի 30-ի ՀՕ-34-Ն օրենքով, որի անհրաժեշտությունը զինվորական ծառայության կարգի դեմ ուղղված հանրորեն վտանգավոր որոշ արարքների` քրեական օրենսգրքում նախատեսված չլինելն էր, իսկ նպատակը` իրավահարաբերությունների կարգավորումն էր և ՀՀ զինված ուժերի մարտունակության ապահովումը:

«Դրական գնահատելով նշված հանցակազմի` քրեական օրենսգրքով նախատեսված լինելու հանգամանքը, պետք է փաստել, որ այնուամենայնիվ առկա է իրավական բաց «մոլեխաղ»  եզրույթի օրենսդրական սահմանման և ընկալման առումով»,-գրել են հեղինակները և առաջարկել բացառել մոլախաղ երևույթին տրված տարաբնույթ և հակասական մեկնաբանությունների հնարավորությունը:

Այսինքն՝ օրենսդիրը, ամրագրելով կոնկրետ նպատակ, միաժամանակ, արձանագրել է տվյալ հանցակազմի համար մեղքի դիտավորյալ ձևի` ուղղակի դիտավորության առկայության հանգամանքը:

««Մոլախաղ» եզրույթը լեզվաբանական տարբեր հիմքեր ունի: Օրինակ` հայերենում «մոլախաղ»  նշանակում է այնպիսի խաղ, որտեղ հաղթելը կամ պարտվելը կախված է պատահականությունից, ոչ թե խաղացողի հմտություններից, ֆրանսերենում` «jeu de hazard», անգլերենում` «gambling» բառերը նշանակում են պատահականության վրա հիմնված խաղ, ռուսերենում` «азартная игра» բառը եկել է «азардовать» բառից, որը նշանակում է ռիսկի դիմել»,-գրել են հեղինակները:

Այսպիսով, վերոշարադրյալի հիման վրա քննարկվող հոդվածի իմաստով հեղինակները նպատակահարմար են համարում սահմանել մոլախաղի հետևյալ հասկացությունը. «մոլախաղը` գույք, գույքի նկատմամբ իրավունք, արժեթղթեր կամ այլ առավելություններ ստանալու նպատակով 2  կամ ավելի մասնակիցների միջև կամ կազմակերպչի կողմից սահմանված կանոններով շահումի վերաբերյալ ռիսկի հիման վրա համաձայնությամբ խաղ է»: Համահեղինակների կարծիքով՝ նշված սահմանումը կապահովի քրեաիրավական նորմերի որոշակիություն և կբացառի տարաբնույթ մեկնաբանությունները: