Լռության մեջ մարդիկ ավելի լավ են հասկանում միմյանց. Յուրի Կոստանյան

Թատրոնում, կինոյում, հեռուստատեսությամբ և ռադիոյով տասնյակ դերեր կերտած դերասան և ռեժիսոր Յուրի Կոստանյանը, ով երկար տարիներ աշխատել է տարբեր երկրների մնջախաղի թատրոններում, կարծում է, որ մնջախաղը սինթեզում է արվեստի բոլոր տեսակները: Այս և այլ հարցերի շուրջ «Արմենպրես»-ի թղթակիցը զրուցել է մնջախաղացի հետ:

-Ավարտել եք ԵՊՀ-ի տնտեսական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետը: Ինչպե՞ս հայտնվեցիք թատրոնում:

-Թատերական աշխարհն ինձ միշտ է գրավել: Այդ ոլորտին ծանոթանալու համար մեկնեցի Ռուսաստան, որտեղ իր մուսային ծառայում էր Լեոնիդ Ենգիբարյանը. նա, կրկեսից բացի, ելույթներ էր ունենում նաև թատերական բեմում: Ենգիբարյանը վեց հոգուց բաղկացած խմբի հետ հյուրախաղերով Ղրիմ պետք է գնար, և ես դիմեցի նրանց, որպեսզի միանամ իրենց երամին ու, հետևելով խմբի աշխատանքին, հնարավորինս շատ բան սովորեմ: Երբ տնօրենին մի քանի շարժում ցույց տվեցի, նա ասաց, որ եթե մեկ շաբաթ առաջ դիմեի իրենց, ինձ թատերախումբ կվերցնեին: Նա ինձ ուղղորդեց` ընդգծելով, որ կարող եմ շատ բան վերցնել մեծն մնջախաղաց Մոդրիս Տենիսոնից, որին այդ ժամանակ անգամ չէի ճանաչում: Նա աշխատում էր Լիտվայում, ես էլ մեկնեցի այնտեղ ու ընդգրկվեցի տեղի մնջախաղի պետական թատրոնում: Հետագայում ինձ հրավիրեցին Մոսկվայի Մյուզիք Հոլ:

-Դուք հաճախ եք իմպրովիզներ արել բեմում, որքանո՞վ եք կարևորում դրա դերն արտիստի զարգացման գործում:

-Ժամանակին թատերախմբի անդամներով մի թեմա էինք ընտրում ու ներկայացման ողջ ընթացքում իմպրովիզ անում դրա շուրջ: Զարմանալի էր, որ միշտ հաջողվում էր նման ձևով գրավել թատերասերներին: Մի անգամ Ռուսաստանի թատերական արվեստի համալսարանի պրոֆեսորներից մեկը դիտեց մեր 40 րոպե տևողությամբ ներկայացումն ու ասաց, որ վաղը ուսանողներին կբերի նայելու այն: Մենք պատասխանեցինք, որ նույնը չենք կարող կրկնել, քանի որ մեր ելույթն իմպրովիզ էր: Նա սառեց:

Երբ Գեղարվեստի ակադեմիայում թատրոն ունեինք, փորձում էի այնտեղ զարգացնել իմպրովիզը, բայց այն կարող է հաջողված լինել, երբ դերասանները շատ են աշխատում:

-Արվեստի ոլորտի տարբեր ներկայացուցիչներն ասում են, որ մնջախաղն արվեստի միջազգային տեսակ է, քանի որ այն խոսում է մարմնի լեզվով: Ըստ ձեզ`ուրիշ ի՞նչ առանձնահատկություն ունի մնջախաղը:

-Երբ ասում ենք պլաստիկ արվեստներ, նկատի ենք ունենում գեղանկարչությունը, քանդակագործությունը, նույնիսկ ճարտարապետությունը և այլն: Մնջախաղն ինձ համար կենդանի, շարժվող և՛ գեղանկարչություն է, և՛ քանդակագործություն, և՛ մնացյալը: Այն սինթեզում է արվեստի բոլոր տեսակները: Վերը նշված արվեստի  ճյուղերն ինքնին խոսուն են. դրանցում չկան բառեր, սակայն ամեն բան ընթերցվում է: Իմիջայլոց, մարդիկ իրար ամենից լավ են հասկանում լռության մեջ, աչք աչքի:

-Մեր ժամանակներում մնջախաղացներն ի՞նչ տեխնիկական կամ այլ խնդիրներ ունեն:

-Ինչպես մյուս թատրոններում, այնպես էլ մնջախաղի թատրոնում մի խնդիր կա: Քիչ են ներկայացումները, դերասանները քիչ են աշխատում իրենց վրա, և նրանց  զբաղվածությունն է քիչ:

Երբ հաջող կամ անհաջող որևէ բեմադրություն եմ դիտում ու սովորեցնելու նպատակով այն ցույց եմ տալիս ուսանողներիս, հարցնում եմ՝ նրանք գիտե՞ն, արդյոք, թե որքան ժամանակ են աշխատել դերասաններն այդ արդյունքն ունենալու համար: Հստակ երևում է՝ օրվա մեջ երեք, վեց, թե ութ ժամ են պարապել:

 -Դասավանդում եք Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտում: Ձեր ուսանողների մեջ տեսնու՞մ եք արժանի հետևորդների:

-Կարծում եմ` երիտասարդ սերնդի մեջ կան շնորհալի դերասաններ, որոնք պետք է շատ ջանք թափեն մեծ բեմեր նվաճելու համար: Ընդգծեմ, որ վերջին շրջանում դժվարանում եմ բեմադրություններ անել: Սակայն ամիսներ առաջ Զարուհի Անտոնյանի հետ համատեղ թատերասերներին ներկայացրեցինք «The best of Shakspeare» ներկայացումը, որը մեծ արձագանքի արժանացավ, և հաճելի է, որ այն դուր եկավ հանդիսատեսին:

Հարցազրույցը` Անժելա Համբարձումյանի