Yerevan, 20.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Օտա Բենգա. կարճ և ողբերգական կյանքն այն մարդու, որը կապիկների հետ ցուցադրվում էր կենդանաբանական այգում

LIFE

Նրա ընտանիքի անդամները սպանված էին, իսկ նա ստրուկ էր դարձել և ապրում էր նյույորքյան Բրոնքս կենդանաբանական այգու կապիկի վանդակում: Այսպիսինն էր Օտա Բենգայի ճակատագիրը:

Օտա Բենգան նյույորքյան Բրոնքս կենդանաբանական այգում 1906 թվականին

Նրա կարճ կյանքը գաղութատիրական քաղաքականության արդյունք էր: Չնայած այն բանին, որ արժանանում էր ամենաստոր վերաբերմունքին, Օտա Բենգան անում էր ամեն հնարավորը՝ պահպանելու իր մարդկային արժանիքներն ու հատկանիշները: Նրա կյանքի ողբերգական պատմությունը սկսվել է Կոնգոյում:

 

Բելգիական Կոնգոն Օտա Բենգայի ժամանակներում

Կոնգոյում բռնի կերպով աշխատավոր դարձած շատ մարդկանց ձեռքերը կտրում էին անհնազանդության համար բելգիացիների՝ Կոնգոյի շրջափակման ժամանակ:

Բելգիայի թագավոր Լեոպոլդ II-ը աչք էր դրել շրջանի հսկայական կաուչուկային պլանտացիաների վրա: Չնայած որ նոր գաղութը պետք է անվանվեր Կոնգոյի Ազատ Հանրապետություն, տարածքը, որի չափսը մոտավորապես հավասար էր Ալյասկայի և Տեխասի չափսերի գումարին, ոչ մի ազատ բան չուներ իր մեջ: Այն կարծես Լեոպոլդ II-ի սեփականությունը լիներ: Այն հարկադիր աշխատանքի և զանգվածային սպանությունների շրջան էր: Հենց այս սարսափի մեջ էլ ծնվել է Օտա Բենգան:

 

Մանկությունն ու երիտասարդությունը

Օտա Բենգան 1904 թ.

Բենգան ծնվել է Իտուրի անտառում՝ ծայր հյուսիս-արևելքում՝ Մբուտի ցեղում: Այս ցեի անդամներն ապրում էին ընտանեկան խմբերով, որոնք բաղկացած էին 15-20 հոգուց: Ժամանակ առ ժամանակ մի գյուղից մյուսն էին տեղափոխվում՝ կախված եղանակից և որսային պայմաններից: Օտան ամուսնացավ և երկու երեխա ունեցավ: 1890-ականների սկզբին բելգիական զինվորները հայտնաբերեցին Օտա Բենգայի գյուղը և սպանեցին նրա ողջ ընտանիքին: Այդ ընթացքում նա որսի էր գնացել, այդ իսկ պատճառով էլ հաջողել էր փրկվել:

 

Մեկ ֆունտ աղ, մեկ կապ կտոր

Օտա Բենգան (ձախից երկրորդը) համացեղայինների հետ

Սակայն մահի կամ այլ ընտանեկան խումբ գտնելու փոխարեն ճակատագիրը Օտային տվեց երրորդ տարբերակի հնարավորություն: Անտառում նրան գտան ստրուկների վաճառականները, որոնք կապեցին նրան, դուրս բերեցին անտառից և ստիպեցին աշխատել պլանտացիաներում: 1904 թ. Օտա Բենգան հանդիպեց ամերիկացի բիզնեսմեն և հետազոտող Սեմյուել Վերներին: Վերջինս ճամփորդում էր Կոնգոյում՝ փորձելով գտնել «կիսամարդկանց», որոնց կցուցադրեր Սենթ-Լյուիսի համաշխարհային տոնավաճառում: Նրա առաջադրանքը աֆրիկացի պիգմեյ գտնելն էր: Տեսնելով Օտա Բենգային, որը նիհար էր, չափազանց մուգ մաշկ ուներ, շատ կարճահասակ էր, սուր արտահայտիչ ատամներ ուներ, Վերները որոշեց, որ սա իդեալական տարբերակ է իր համար: Նա Օտային գնեց մեկ ֆունտ աղով և մեկ կապ կտորով:

 

Ճանապարհորդություն օվկիանոսով

Վերների խումբը Օտային տարավ Սենթ-Լյուիս, որտեղ վերջինս դարձավ 1904 թ. համաշխարհային տոնավաճառի դեմքը: Նա և այլ ցեղային աֆրիկացիներ արագ հասկացան, որ ամբոխը ցանկանում էր տեսնել իսկական աֆրիկացի «վայրենիների», այդ իսկ պատճառով սկսեցին նմանակել ամերիկյան հնդիկների պարերը: Օտա Բենգան սկսեց այցելուներից հինգական ցենտներ հավաքել, որպեսզի ցույց տար իր տարօրինակ ատամներ: Տոնավաճառից հետո Օտան որոշ ժամանակով Վերների հետ վերադարձավ Աֆրիկա: 1905 թ. նա կոնգոյական այլ ցեղ մտավ և ամուսնացավ, սակայն կինը շուտով մահացավ օձի խայթոցից: Վերջիվերջո Բենգան Վերների հետ վերադարձավ ԱՄՆ 1906 թվականին:

 

Օտա Բենգայի հետագա կյանքը

 

New York Times թերթում անոնս պիգմեյ Օտա Բենգայի մասին, որը Բրոնքսի կենդանաբանական այգու նոր «ցուցանմուշն» էր

1906 թ. Նահանգներ վերադառնալով՝ Օտան հայտնվեց Ամերիկայի պատմության թանգարանում, որտեղ նորից «զվարճացնում» էր այցելուներին՝ փնթփնթան կիսամարդուկի դեր տանելով: Թանգարանում նրան լավ էին վերաբերվում, մինչև որ տնօրենը չհրաժարվեց Վերներին վճարել Օտա Բենգայի ներկայացումների համար: Արդյունքում Վերները Օտային «հանձնեց» Բրոնքսի կենդանաբանական այգուն, որտեղ նրան տեղավորեցին կապիկների վանդակում: Բենգային թույլատրվում էր ազատ շրջել այգու ողջ տարածքով, սակայն նրա «ննջարանը» հենց կապիկների վանդակն էր: Նրան ներկայացնում էին նյույորքյան ցուցադրության ժամանակ՝ մարդու էվոլյուցիայի թեմայի շրջանակներում:

Տեղի սև հոգևորականությունը վրդովված էր՝ տեսնելով «ցուցանմուշին», և պահանջում էր Օտա Բենգային ազատ արձակել: Նրանք այս պահանջով դիմել են անգամ կառավարչին: Արդյունքում Օտան դժվարությամբ ազատ արձակվեց և ուղարկվեց սևամորթների համար նախատեսված ապաստարանում բնակվելու: Նրա նոր խնամակալ Ջեյմս Գորդոնը նոր ատամներ տեղադրեց նրա բերանում, տեղավորեց սևամորթ երեխաների համար նախատեսված դպրոցում և անգամ աշխատանք գտավ Օտայի համար ծխախոտի արտադրամասում:

1914 թվականին Օտան որոշեց վերադառնալ Աֆրիկա: Կյանքն Ամերիկայում նրա համար չէր նախատեսված: Նա գումար հավաքեց և հնարավորություններ սկսեց փնտրել իր հայրենիք մեկնելու համար: Այս ժամանակ Լեոպոլդ II-ն արդեն մահացած էր, և բելգիական ռեժիմը Կենգոյում համեմատաբար թուլացել էր: Սակայն սկսվեց Առաջին համաշխարհային պատերազմը, ուղևորափոխադրումների մեծ մասը կանգնեցվեց, իսկ Բելգիայի գերմանական շրջափակումն էապես բարդացրեց Օտա Բենգայի վերադարձն այդ պահին: Նրա մոտ դեպրեսիա սկսվեց այն մտքից, որ այլևս չի կարողանա հայրենիք վերադառնալ: 1916 թ. մարտի 20-ին 32-ամյա Օտա Բենգային գնդակահարեցին:

IDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference