Yerevan, 30.October.2026,
00
:
00
BREAKING

ԵԱՏՄ նոր կարգավորումները կարող են դժվարություններ առաջացնել հայ-վրացական հարաբերությունների համար. Հրանտ Միքայելյան

SOCIETY

Tert.am-ը Կովկաս ինստիտուտի փորձագետ Հրանտ Միքայելյանի հետ զրուցել է հուլիսի 1-ից ուժի մեջ մտած Եվրասիական տնտեսական միության նոր պահանջների մասին:  Ըստ այդ պահանջների՝ առանց մաքսազերծման կարելի է ներմուծել մինչև 5 կգ կարանտինային հսկողության ենթակա բուսասանիտարական արտադրանք (գրեթե բոլոր տեսակի մրգերը և բանջարեղենը): Շուտով ուժի մեջ կմտնեն նոր սահմանափակումներ ԵԱՏՄ համաձայնագրի մի շարք դրույթների հետ կապված, որոնց թվում կա նաև մեքենաների մաքսազերծման հետ կապված դրույթ: Մելիքյանը նկատեց, որ ԵՏՄ կարգավորումների միայն մի փոքր հատվածն է ուժի մեջ մտել, ինչը հետագայում կարող է խնդիրներ առաջացնել հայ-վրացական առևտրաշրջանառության համար: Սակայն նա գտնում է, որ Վրաստանի և ՀՀ-ի համագործակցության համար նոր տարբերակներ կմշակվեն: 

-Պարո՛ն Միքայելյան, հաշվի առնելով այն, որ Վրաստանը ԵՄ-ի հետ համագործակցող պետություն է՝ ինչպե՞ս է ՀՀ-ն ԵԱՏՄ-ի նոր կարգավորումներով հայ-վրացական հարաբերությունները շարունակելու, հնարավո՞ր է՝ վտանգվի Վրաստանի հետ առևտրաշրջանառությունը: 

- Այն դրույթները, որոնք արդեն իսկ ուժի են մտել, ԵԱՏՄ կարգավորումների միայն մի փոքր հատվածն են: Նոր կարգավորումներն ու տուրքերը հիմնականում կսկսեն գործել 2018-2022 թվականներին: Իհարկե, սա կարող է դժվարություններ առաջացնել հայ-վրացական առևտրի համար, քանի որ այս պահի դրությամբ հայ-վրացական առևտուրը հարկվում է գրեթե զրո տոկոսով: Հայաստանում ու Վրաստանում արդեն մեկ տարի է՝ բանակցություններ կան առևտրի մասով, կարծում եմ՝ եկող տարվա մեջ ինչ-որ որոշում կընդունվի, և առևտրաշրջանառության նոր ձևաչափ կընտրվի, կհստակեցվի, թե ինչ հարկեր կլինեն: 

- Իրականում հայ-վրացական հարաբերությունները երկկողմ են, հուշագրեր կան, ավելին՝ վերջին շրջանում վարչապետների և այլ պաշտոնյաների մակարդակով հանդիպումներ ն լինում: Մենք կարո՞ղ ենք երկկողմ հարաբերությունների պայմանավորվածությունների վրա հիմնվել, թե՞ նոր դրույթների ուժի մեջ մտնելուց հետո ելքեր պետք է որոնենք, որոնք կարող են նաև ուշացած լինել: 

- Այս պահին իրավիճակ է փոխվում: Առաջին հերթին մեր բյուրոկրատիան և ընդհանրապես արտաքին քաղաքականությունը մի քիչ ակտիվացել է: Երկրորդ ու ավելի կարևոր հանգամանքն այն է, որ Վրաստանի կողմից հետաքրքրվածություն կա, որը վերջին տարիների պակասել էր, քանի որ նախկինում միայն Հայաստանն էր հետաքրքրված համագործակցությամբ: Հիմա հանդիպումներ են լինում ոչ միայն երկրների վարչապետների մակարդակով, այլև նախարարների մակարդակով էլ գրեթե ամեն ամիս այցելություններ լինում են: Այսինքն՝ այդ բանակցություններն ակտիվ գնում են: 

-Ի՞նչ հստակ տարբերակներով կարելի է խուսափել Վրաստանի հետ հարաբերությունների վատթարացման վտանգից: 

-Ես կարող եմ զուտ սուբյեկտիվ տարբերակներ նշել, օրինակ՝ կարող է լինել ԵԱՏՄ-ի ընդհանուր որոշում Վրաստանի մասով: Այսինքն՝ ՀՀ-ն ընդունում է ԵԱՏՄ-ի հարկային նոր դրույքաչափերը, բայց ԵԱՏՄ-ն Վրաստանի համար տոկոսներն իջեցնում է, որպեսզի Հայաստանի և Վրաստանի առևտուրը չվնասվի: Կարող է նաև ՀՀ-ն բացառությունների հնարավորություն ստանա, ինչը, կարծում եմ, որ երկարատև լինել չի կարող: Կարող է նաև այլ որոշում լինել, որոնց մասին մենք չգիտենք, բայց գոնե այս 2 տարբերակը կարող է կիրառելի դառնալ: 

- Հաշվի առնելով ռուս-վրացական հարաբերությունները, ԵԱՏՄ-ում ՌԴ-ի դիրքը՝ որքանո՞վ եք իրական համարում այն սցենարը, որ ՌԴ-ն Վրաստանի համար բացառություն անի: 

- Իհարկե ՌԴ ն շատ մեծ կշիռ ունի ԵԱՏՄ-ում, բայց որոշումները միասնական են ընդունվում՝ 5 երկիրը պետք է համաձայնեն այս կամ այն որոշումներին: Մի երկրի քվեարկությամբ որոշում չի կայացվում, այսինքն՝ ՌԴ-ն, երբ ցանկանում է որոշում կայացնել, այլ միջոցների է դիմում, օրինակ՝ առաջարկում է այլ բան այդ որոշման դիմաց: Կարծում եմ՝ հիմա էլ նույն կերպ կլինի: Սակայն այստեղ խնդիրն այն է, որ հայ-վրացական հարաբերությունները ԵԱՏՄ մյուս պետություններին չեն հետաքրքրում, մեծ դժվարություն չի լինի: Իհարկե, Վրաստանը չի կարող ստանալ այն առավելությունները, որոնք ունեն ԵԱՏՄ երկրները միմյանց միջև: Հայաստանի ու Վրաստանի միջև կարող է զրո տոկոս է հարկվում, որոշ դեպքերում՝ մի քիչ բարձր, ԵԱՏՄ-ի պարագայում դա կարող է Վրաստանի համար իջնել կես տոկոսով: Հնարավոր է՝ Վրաստանի համար սա շահեկան լինի, այս պարագայում հայ-վրացական հարաբերությունները չեն տուժի: Կարծում եմ՝ ամենակարևորն այն է, թե կողմերն ի՞նչ են ուզում՝ ցանկանո՞ւմ են, որ չտուժեն հարաբերությունները, թե ոչ: Այս պահին հստակ երևում է, որ ցանկանում են, որ երկկողմ հարաբերությունները չտուժեն:

IDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice Ucom Fellowship Participants Meet Ralph Yirikian at Ucom