Մեր քաղաքական դաշտը նույնիսկ արված ուսումնասիրություններն ընկալելու, «մարսելու» կարողունակություն չունի

Past.am-ը զրուցել է գրող, վերլուծաբան Արծրուն Պեպանյանի հետ.

– Այսօր մեր հասարակական–քաղաքական կյանքի առաջնային հարցը դարձել է փողոցների անվանափոխության հարցը: Դուք և՞ս դա այդպես կարևորում եք:

– Առանձինվերցրած՝այդհարցըգուցեթեայնքանէլկարևորչթվա, սակայնհավերժացնելովանարժանմարդկանցհիշատակը՝մենք, չհասկանալով, վնասումենքինքներսմեզ, այսպեսասած՝նուրբպլանում։Այնպեսոր, նմանավելորդուվնասակարբեռիցհարկավորէազատվել։

Ես ինքս որոշ փողոցների, ազգանունների, տեղանունների համատարած վերանվանումը պարտադիր կերպով կներառեի ազգային վերափոխման ծրագրի մեջ և այնպես կանեի, որ մարդիկ հիշատակեին ուժեղ ոգի ունեցած մեր նախնիներին կամ ոգևորիչ իրադարձությունները։ Ու մարդիկ չզգալով՝ որոշակի չափով կվերափոխվեին այդ անունները տալով ու առօրյայում այդ մարդկանց ոգեկոչելով։

Մի օր դա արվելու է ու փողոցների անուններից աղբը թափվելու է։

– Այն ժամանակներում մարդիկ, նույն այդ կոմունիստները, կարո՞ղ էին այլ կերպ մտածել ու այլ կերպ գործել:

– Իրենք իրենց նպատակներն են ունեցել, ու լավ էլ կազմակերպված արել են այդ գործը։ Նրանք ծրագրավորված աշխատող համակարգ էին ստեղծել, ու մենք բավականին բան ունենք սովորելու նրանցից։ Բայց հիմա նրանք անցյալ են, ու իրենց ժառանգությունը պիտի մաքրվի մեր փողոցներից։

– Մեր ազգային գաղափարախոսությունը որքանո՞վ էր կենսունակ. հնարավո՞ր էր խոսել հայ կոմունիստի կերպարի մասին: Ի վերջո, հիմքեր կա՞յին, որ նման կերպար ձևավորվեր:

– Այդ ժամանակներում ազգային գաղափարախոսություն չկար, մենք մի կերպ դուրս էինք պրծել օտարի լծի տակից` գաղափարապես «մերկ ու տկլոր»։ Կոմունիստները, փառք Աստծո, չկան, ու եկ իրենց մասին խոսելով՝ ակամա չոգեկոչենք նրանց։

– Ասում են` հայի տեսակն այնքան ուժեղ է, որ կարող է պարտվել միայն ինքն իրենից, ինչպես մեր էպոսի մեջ Դավիթը պարտվեց: Կամ մեզնից սերված մուտանտների առաջ ենք մենք տանուլ տալիս: Այդպե՞ս է:

– Առաջներում գուցե թե այդպես է եղել։ Հիմա մենք թուլացած ենք, խառնափնթոր վիճակում ենք վերջին դարերի պատճառով։ Ձեռքբերովի հատկանիշները ստվերել են մեր իրական հատկանիշները, արժեքները։ Հիմա ժամանակը խնդիր է դրել դեն շպրտել այդ ձեռքբերովի հատկանիշները, որոնք հարիր չեն մեզ ու չեն բնորոշում մեր իրական էությունը։ Եթե ուժ և խոհունություն չունենանք դա անել, ապա լավ օրեր չեն սպասվի մեզ։

Ձեռքբերովի հատկանիշներից ազատվելը շատ բարդ գործ է, բայց անհնար չէ։ Դա անել կարողանալու համար նախևառաջ մենք պիտի դրսևորենք քաղաքական հասունություն, դադարենք մակերեսային վերլուծություններին տրվել և կարողանանք պարզել մեր իրականության այսպիսին լինելու իրական ու խորքային պատճառները։