Մեր հյուրն է քաղաքացիական ակտիվիստ Վաղինակ Շուշանյանը

– Վաղինակ, ի՞նչ կարող ես ասել քո մասին:

– Ծնվել եմ 1991–ին, Սպիտակ քաղաքում: Ծնողներս մանկավարժներ են: Հայրս հայ ժողովրդի պատմության մասնագետ է, մայրս` մաթեմատիկոս–ֆիզիկոս, նաև` երեք գյուտերի հեղինակ: Իսկ ես մասնագիտությամբ իրավագետ–քաղաքագետ եմ, ավարտել եմ Մաշտոցի անվան համալսարանը:

– Ընդհանրապես բնավորությամբ ըմբո՞ստ ես, ամե՞ն անարդարության դեմ ես ընդվզում:
– Այո: Ասենք, եթե տեսնում եմ փողոցում մեկը ծխախոտի մնացուկը նետում է գետնին, ստիպում եմ, որ վերցնի ու գցի աղբարկղը: Եթե չվերցրեց, ապա ինքս դա կանեմ, որպեսզի ամաչի:

– Գիտե՞ս, դա այդքան բնորոշ հատկանիշ չէ մեր ժողովրդի համար: Մենք ավելի շատ հանդուրժող ենք, ենթարկվող ենք, համակերպվող ենք…

– Մենք տանն առյուծ ճղող ենք, դրսում` կատու: Մենք ունենք Արշակ թագավորի բնավորությունը: Մեր հողի վրա, մեր սեփականության մեջ մեզնից առավելը չկա, ինչ ուզենք կանենք, բայց եթե ոտներս դուրսը դնենք, կխեղճանանք: Ինչքան էլ գլուխ գովենք ու ձգտենք ցույց տալ աշխարհին, թե հայերը աշխարհում է՛ս են, է՛ն են, ասենք` ԱՄՆ–ում «բեսպրեդելը» մեր ու մեքսիկացիների ձեռքին է, կամ Ռուսաստանում մենք ենք ու վերջ, սո՛ւտ է, նման բան չկա:

– Այսինքն` սնապարծ ենք:

– Ճիշտ է, մենք լավն ենք, «մեզ հայ են ասում», բայց տեղեր կան, որ չափն անցնում ենք:
– Դա խեղճությունի՞ց, թուլությունի՞ց է:

– Հիշում եք «Հարսնացուն հյուսիսից» ֆիլմը, երբ աղջկա հայրն ասում է` «когда жена придет, я свое мужское слово скажу»: Մենք էլ ենք այսպիսին. եթե մեկը գա կողքիս լինի, ես արդեն ուժեղ կլինեմ:

– Վաղինակ, բայց մեր գիտակցության մեջ պետք է որ փոփոխություն եղած լինի: Ի վերջո ղարաբաղյան պատերազմը մենք հաղթեցինք միայնակ, առանց մեր ավանդական կողմնորոշումներին ենթակա դառնալու:

– ԽՍՀՄ փլուզումից հետո մենք ձեռք բերեցինք ընդամենը սահմանների անկախություն: Չկարողացանք պատասխանել այն հարցին, թե ո՞ւր ենք գնում:

Գոռացինք, որ, այո՛, անկախ ենք, բայց ձեռք չբերեցինք խոսքի ազատություն, մտածողության անկախություն: Ընդամենն ունեցանք պետական անկախ սահման:

– Դե դա էլ հենց հասարակությունը պետք է անի, նվաճի այդ ազատությունները:

– Երբ անկախացումից այսքան տարիներ հետո զրուցում եմ հորս հետ, իսկ ծնողներս ղարաբաղյան շարժման ակտիվ մասնակիցներից են եղել, օպերայի բակում նստացույց անողներից, նա մի բան է ինձ ասում` մենք ձեզ գցել ենք կրակը: Քանի որ ձեր հայրերը կռվել են անկախ պետության համար և հաղթել են, դուք հիմա պետք է հանգիստ ապրեիք, պետք է հաղթողի որդիների նման ապրեիք:

– Գուցե ժամանակի ընթացքում մեր քաղաքական վերնախավը դեգրադացվե՞ց:
– Անշուշտ: Որովհետև նրանք գայթակղվեցին փողով, դիրքով: Իրենց անձնական շահը գերադասեցին երկրի շահից:

– Իսկ դու տարբերություն չե՞ս տեսնում հին և նոր սերունդների մտածողության մեջ:
– Ես իմ ծնողների սերնդակիցներին մի բան կարող եմ ասել` այլևս դարը փոխվել է, ստալիններ ու գորբաչովներ չկան: Հիմա ես իրավունք ունեմ դուրս գալ ու ասել` մի՛ տրորիր իմ ոտքը: Կարմիր գիծ մի՛ գծիր քաղաքի մեջ: Որովհետև ես պարտավոր չեմ վճարել կամայական մի ընկերության, ով քնից զարթնել ու մտածել է, թե պետք է կարմիր գծեր քաշի, ու մյուսները վճարեն դրանց համար:

– Այսինքն` հին սերունդը եթե ենթարկվող էր, ապա նոր սերունդն ավելի՞ անկախ ու չհանդուրժող է:

– Հիմա երիտասարդներն արդեն հաղթահարում են այն «հնազանդությունը», ինչը եկել է իրենց ծնողներից: Բայց դրա համար էլ է ժամանակ պետք, որովհետև ոչինչ միանգամից չի լինում:

– Բայց դա մի տարածիր բոլոր երիտասարդների վրա: Օրինակ, հանրապետական կուսակցության երիտթևի մարդիկ հաստատ քո ասած չափանիշներին չեն ենթարկվելու:
– Նրանք կոչվում են կա–րի–ե–րիստ–ներ:

– Իսկ նրանք որակ չե՞ն ստեղծում մեր երիտասարդության մեջ:

– Ստեղծում են: Ստեղծում են պատենդ որակ: Ինչն անում է Սամվել Ալեքսանյանը օղիների հետ: Այսինքն` ստեղծում են կեղծը: Ի դեպ, նույնն է անում նաև Հանրապետական կուսակցության հիմնադրած քաղաքական դպրոցը: Այստեղ դասավանդում են միայն ՀՀԿ կարկառուն ներկայացուցիչները: Սովորողներն էլ յուրացնելու են այն սկզբունքները, որոնցով քաղաքականության մեջ և կյանքում շարժվում են հանրապետականները: Այսինքն` այս դպրոցում աճեցնում են փոքրիկ հանրապետականների:

– Ձեր նախաձեռնության կարգախոսն էր` «Մենք ենք տերը մեր երկրի», դա ե՞րբ իրականություն կդառնա: Եվ կդառնա՞:

– Իհարկե կդառնա: ՀՀ Սահմանադրության առաջին հոդված. ՀՀ–ի իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին: Ո՛չ թե Սերժ Սարգսյանին կամ մյուսին: Անհատի մասին նշված չէ: Մեր պետությունը միապետություն չէ: Եթե իշխանությունը ժողովրդինն է, ուրեմն` ժողովրդինն է: Իսկ վերևում նստածները, լինի նախագահ կամ այլ պաշտոնյա, մեր կողմից նշանակված աշխատողներ են: Մենք իրենց շեֆերն ենք:

Պարզապես այս պահին տեղերը փոխված են: Բայց դա ժամանակավոր է, կուղղվի՛: