Քրդական հանրաքվե՝ անկանխատեսելի հետևանքներով

Անցած օրերին հակասական տեղեկություններ էին ստացվում այն մասին, որ իրաքյան Քուրդիստանի 2 գլխավոր քաղաքական ուժերը՝ Դեմոկրատական և Հայրենական միություն կուսակցությունները, համաձայնել են անկախության հանրաքվեն հետաձգելու՝ ՄԱԿ–ի և ամերիկա–բրիտանական նախագծին: Տեղի Mavazin News–ը նույնիսկ գրեց, թե Մասուդ Բարզանին մտադիր է այդ մասին պաշտոնական հայտարարությամբ հանդես գալ, հաղորդվում էր այն մասին, Բաղդադ էր մեկնել նաև Արբիլի պատվիրակությունը՝ խնդիրը կենտրոնական իշխանության հետ քննարկելու նպատակով: Սեպտեմբերի 24–ին, սակայն, իրաքյան Քուրդիստանի ղեկավար Մասուդ Բարզանին Իրաքի հարցով ՄԱԿ–ի հատուկ ներկայացուցիչ Յան Կուբիշին հայտնեց, թե իրենք որոշել են ուշացած այլընտրանքային առաջարկները մի կողմ դնել և չհետաձգել անկախության հանրաքվեն: Ավելին՝ Բարզանին հայտարարել էր, որ հանրաքվեից հետո միջազգային հանրությունը ստիպված է լինելու պատրաստվել տարածաշրջանային նոր իրողություններին:

 

Ինչ է հակադարձել սրան արբիլյան խումբը՝ չի հստակեցվում, բայց հայտարարությունից ժամեր անց Իրաքում ազգային անվտանգության խորհրդի նիստ հրավիրվեց և, հրապարակված պաշտոնական հայտարարության համաձայն, մի անգամ ևս անօրինական ճանաչելով անկախության հանրաքվեն՝ Քուրդիստանի ինքնավար շրջանից պահանջվեց «դաշնային կառավարությանը փոխանցել նավթահորերը, սահմանապահ բոլոր կետերը, դրանց թվում՝ օդանավակայանները»: Բաղդադն իր հարևաններից ու ողջ աշխարհից պահանջեց սահմանային անցումների թույլտվությունն առաջվա նման կենտրոնական իշխանության հետ համաձայնեցնել, ինչպես նաև՝ նավթային որևէ պայմանագիր չկնքել ինքնավար շրջանի ղեկավարության հետ:

Սրանից հետո արդեն դեպքերը սրընթաց արագությամբ զարգացան. նախ՝ թուրքական խորհրդարանը 1 տարով երկարաձգեց Իրաքում և Սիրիայում ռազմական գործողություններ իրականացնելու՝ կառավարության արտոնագիրը, որից հետո ռազմաօդային ուժերը Գարայի շրջանում գրոհեցին քրդական ռազմական դիրքերի, ճամբարների և զինապահեստների վրա՝ խոստանալով հետագայում ևս քրդերի կյանքը դժոխքի վերածել: Իսկ ահա մյուս հարևան Իրանի Ազգային անվտանգության գերագույն խորհրդի խոսնակ Քեյվան Խոսրավին ոչ միայն հաստատեց Իրաքի տարածքային ամբողջականության նկատմամբ՝ Թեհրանի հավատարմությունը, այլև հայտարարեց այն մասին, որ Բաղդադի ցանկությամբ՝ Իրանից դեպի Սուլեյմանիե, Արբիլ և Իրաքի Քուրդստանի տարածքից Իրանի օդային տարածքով իրականացվող չվերթներն ամբողջությամբ կասեցվել են: Ավելին՝ Խոսրավին ակնարկեց, թե քուրդ անպատասխանատու պաշտոնյաների հապճեպ որոշումների արդյունքում արդեն անհնար է դարձել երկխոսությունը և Իրաքի ու տարածաշրջանի քուրդ համայնքները լուրջ մարտահրավերների առաջ են կանգնել: Ժամեր անց ԻԻՀ նախագահ Հասան Ռոհանին անձամբ հեռախոսազրույց ունեցավ Իրաքի վարչապետ Հեյդար Ալ–Էբադիի (ինչպես նաև՝ Թուրքիայի նախագահի հետ) հետ՝ հավաստելով, որ «ԻԻՀ–ն լիարժեքորեն պաշտպանում է Իրաքի կենտրոնական կառավարությանը և պատրաստ է ամեն կերպ օժանդակել հարևան երկրին, որովհետև Իրաքի սահմանադրությունը պետք է հարգվի բոլորի կողմից և այն շրջանցելն անօրինական քայլ համարելով՝ դատապարտվի»:

Անմիջապես հետո Kurdistan.ru–ն հաղորդեց, թե Իրանը նաև լայնամասշտաբ զորավարժություններ է սկսել իրանա–իրաքյան սահմանում՝ հիմնական ուժերը կենտրոնացնելով, այսպես կոչված, Արևելյան Ադրբեջանի՝ Քուրդիստանին սահմանակից հատվածում: Սակայն, այս ամենը չխանգարեց, որպեսզի երկուշաբթի օրը՝ տեղի ժամանակով ժամը 8:00–ին, Իրաքյան Քուրդիստանի ինքնավար շրջանում մեկնարկեր անկախության հարցով հանրաքվեն: Ամբողջ շրջանում, ներառյալ՝ վիճահարույց տարածքներում, բացվեցին ընտրատեղամասերը, որպեսզի մինչև երեկոյան 18:00–ը, շուրջ 5 միլիոն քրդեր, կարողանան անկախության օգտին քվեարկել: Համենայն դեպս, հակառակ աննախադեպ ճնշումներին, քրդական իշխանությունները հենց սրանում են համոզված: Իսկ աննախադեպ, որովհետև քրդական հանրաքվեին, փաստորեն, ոչ միայն Թուրքիան ու Իրանը, այլև Ֆրանսիան, Գերմանիան, ՄԱԿ–ը և ԱՄՆ–ն են դեմ: Հենց երեկ, օրինակ, ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը քրդական հանրաքվեն Իրաքի տարածքային ամբողջականության խախտման՝ հետագա վտանգավոր հետևանքներով հղի ձեռնարկ, ինչպես նաև՝ հակաահաբեկչական պայքարի համակարգված աշխատանքի վտանգման փորձ դիտարկեց: Ինչ վերաբերում է Բաղդադին՝ այստեղ հերթական հայտարարությունն են տարածվել այն մասին, որ իրենք որևէ կերպ հաշվի չեն առնի քրդական հանրաքվեի արդյունքները: