Ռուսաց լեզվի հայեցակարգը վերևից եկած հրահանգ է՝ ՌԴ-ին հաճոյանալու համար, ՌԴ-ն ինքը չի պնդում. Ավետիք Իշխանյան

Ունենալ անկախության բոլոր ատրիբուտները և նման հայեցակարգ դնել շրջանառության մեջ, արդեն իսկ «նոնսենս» է. Tert.am-ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ, իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը՝ անդրադառնալով ռուսաց լեզվի հայեցակարգին:

«Անհասկանալի կլիներ որևէ քաղաքակիրթ պետություն, որտեղ կարող էր ընդհանրապես նման հայեցակարգ իշխանության մտքով անցնել: Մենք դեռևս դուրս չենք եկել խորհրդային կաղապարից, և համարում ենք, որ դեռ մեկ երկրի մաս ենք կազմում, չնայած դեռ այն ժամանակ խորհրդային կազմի մեջ այդ մենք էինք տրվում ռուսականացմանը, ոչ թե Վրաստանը կամ Մերձբալթյան հանրապետությունները: Ըստ էության՝ հպատակի հոգեբանություն է, և այդ հայեցակարգն էլ հպատակի հոգեբանությամբ հայեցակարգ է»,-ասաց նա:

Իշխանյանի համոզմամբ՝ խնդիրը միայն Կրթության նախարարությանը չէ: 

«ՀՀ-ում որևէ գերատեսչություն չկա, որ ինքնուրույն գործի, սա վերևից եկած հրահանգ է՝ ՌԴ-ին հաճոյանալու համար: Ես համոզված եմ, որ ՌԴ-ն, իհարկե, կցանկանա, որ այդպես լինի, բայց նա չի պնդում: Դա մենք ենք ավելի շատ ցույց տալիս, և որի արդյունքը լինելու է ՀՀ-ի նկատմամբ ոչ թե հարգանքը, այլ արհամարհանքը»,-ասաց նա:

Ավետիք Իշխանյանը խորհուրդ է տալիս մինչև նման հայեցակարգերի մշակումը նախ բարելավել Հայաստանում կրթության մակարդակը և որակը, որը, ըստ նրա, ողբալի վիճակում է: 

«Պետք է կրթության որակի բարելավման ընդհանուր հայեցակարգ լինի»,-ասաց նա և ներկայացրեց, թե ինչ շեշտադրումներ պետք է արվեն այդտեղ:

«Առաջին հերթին դպրոցները պետք է ապաքաղաքականացվեն, և դառնան իսկապես կրթության օջախ, երկրորդ՝ դպրոցներում աշակերտները ոչ թե պետք է սերտեն դասերը, այլ մտածել սովորեն, քննադատական միտք ունենան և կարողանան ստեղծագործել, և այդ նպատակին հասնելու համար պետք է հսկայական բարեփոխումներ անել, ինչպես դպրոցներում, այնպես էլ ուսուցիչներ պատրաստող բուհերում»,-ասաց նա:

Ըստ Իշխանյանի՝ բոլոր առարկաների հետ կապված պետք է լինի նոր մոտեցում, այդ թվում՝ նաև լեզուների:

«Իհարկե ցանկալի կլիներ, որ ՀՀ-ում դպրոց ավարտողը ոչ միայն տարբեր առարկաների տիրապետեր, այլ առնվազն լավ հայերենից բացի լավ սովորեր օտար լեզուներ: Այդ լեզուների մեջ կարող է լինել նաև ռուսերենը, բայց դա չի նշանակում, որ պետք է հատուկ հայեցակարգ ռուսերենի հետ կապված»,-ասաց նա:

Ավետիք Իշխանյանը հասցրել է ծանոթանալ հայեցակարգի հետ, որտեղ ըստ նրա, բավական «տհաճ դրույթներ կան»:

«Որոշ առարկաներ պետք է անցնել ռուսերենով, դասարաններ լինեն ռուսերենով և այլն։ Սա անկախ պետության համար, որտեղ հռչակված է, որ պետական լեզուն հայերենն է, մեղմ ասած ամոթալի է և ի վերջո ՀՀ սահմանադրությանը հակասող»,-ասաց նա:

Հելսինկյան կոմիտեի նախագահը հիշեց, անկախության ընդունումից հետո հասկացան, որ լեզուն անվտանգության առաջնային հարցերից է, ստեղծվեց «Մաշտոց» կոմիտեն: 

«Այն ժամանակ այդ ոգևորության ալիքի վրա նաև «Մաշտոց» կոմիտեի միավորման ջանքերով դպրոցները վերափոխվեցին, հայ երեխաները սկսեցին հաճախել հայկական դպրոցներ, ինչպես նաև ընդունվեց «Լեզվի մասին» օրենքը: Բայց հետագայում արդեն կրկին լեզուն պաշտպանելու խնդիրը փաստորեն առաջացավ, ինչպես մի այսպիսի խաղալիք կա՝ ռուսներն ասում են «Վանկա-սանկա», հայերեն ասում են՝ «Կոստան-նստան»: Դա հետ եկավ իր տեղը, որովհետև հոգեբանություն չփոխվեց: Լեզվի տեսչությունը, որը այդ պետական քաղաքականությունը պետք է իրականացներ, ձևական բնույթ կրեց և լուծարեցին, փոխանակ կատարելագործելու, որ նորմալ աշխատեն: Սա է մեր իրականությունը»,-ասաց նա:

Դիտարկմանը, թե պարզաբանում են, որ ռուսաց լեզվի հայեցակարգի պահանջարկ կա, Իշխանյանը հակադարձեց. «Միշտ չէ, որ պահանջարկի հետևից պետք է ընկնել:  Ենթադրենք՝ պահանջարկ կա, որ մահապատժը վերականգնվի և իրականացվի Հանրապետության հրապարակում՝ բոլորի աչքի առաջ կախելով. գուցե նման պահանջարկ էլ կա, ուրեմն գնանք դրա հետևի՞ց»: