Մեր հյուրն է ադրբեջանագետ Տաթև Հայրապետյանը

Past.am- ի  հյուրն է ադրբեջանագետ Տաթև Հայրապետյանը

– Եվրոպայի խորհուրդը Ադրբեջանին պաշտոնապես տեղեկացրել է անդամակցության հնարավոր կասեցման մասին: Գործընթացը կապված է «Իլգար Մամմադովն ընդդեմ Ադրբեջանի» ՄԻԵԴ վճռի չկատարման հետ։ Հաշվի առնելով նաև Ադրբեջանի շուրջ ծավալվող կոռուպցիոն վերջին սկանդալները, ի՞նչ խճանկարի առջև է հայտնվել այդ երկիրը:

– Որքան էլ ԵԽ–ի հայտարարությունն աննախադեպ էր, այն ինչ–որ տեղ նաև սպասելի էր: Հաշվի առնելով նշված կոռուպցիոն սկանդալները, ԵԽ–ի հեղինակությունը լուրջ հարցականի տակ է: Գործնական քայլեր են պետք, որպեսզի կառույցը շարունակի իր առաքելությունը: 2012 թ.–ից սկսած խոսվել է այդ կոռուպցիոն փաստերի մասին, բայց 2017 թ. «Թրանսփարենսի ինթերնեյշնլ»–ի սկանդալն ու դրանից հետո տարբեր երկրներում սկսած քրեական գործերը չէին կարող անհետևանք մնալ: Ըստ այդմ՝ օգտագործելով վերոնշյալ գործի վճիռը չկատարելու փաստը, ԵԽ–ն ցանկանում է ցույց տալ, որ անկախ որոշ պատգամավորների կոռումպացվածությունից և սկանդալներից, շարունակելու է իր առաքելությունը:

– Կա՞ն նախադրյալներ, համաձայն որոնց ԵԽ–ն ի վերջո կգնա անդամակցության կասեցման ճանապարհով:

– Բացառված չէ: Եթե ոչ ամբողջական կասեցման, ապա թեկուզ ժամանակավոր կասեցումը ևս հնարավոր է: Մյուս կողմից՝ հնարավոր է, որ Ադրբեջանը զիջումների գնա և ազատի քաղբանտարկյալներին: Ավելի շահավետ կլինի ազատել Իլգար Մամմադովին, քան առճակատման գնալ ԵԽ–ի հետ: Բացի այդ, սա ազդակ է Ադրբեջանին, որ հետագայում լրջորեն մտածի նախքան կոռուպցիայի դիմելը: Ազդակ է նաև այն մասին, թե նման դեպքերում ինչ քաղաքականություն է վարում Եվրոպան: Ի դեպ՝ ադրբեջանական լոբբիստական ընկերությունները բավականին ակտիվ են, որոնց կարևորագույն գործառույթը կաշառակերությունն է: Բայց իրադարձությունները փաստում են, որ այդ գործելաոճը նման ձևաչափով այլևս չի կարող շարունակվել: Դա հսկայական վնաս է հասցնում թե՛ ԵԽ–ի իմիջին, թե՛ անձանց կարիերայի ու քաղաքական գործունեության վրա: Փաստական նյութերն ապացուցում են, որ մարդիկ կաշառքի դիմաց չեն նպաստել այնպիսի որոշումների կայացմանը, որն այդ երկրում կապահովեր մարդու իրավունքներն ու ազատությունները: Այսինքն՝ ԵԽ–ի ժողովրդավարության, մարդու իրավունքները պաշտպանելու խորհուրդը խախտվել է, ինչը չի կարող անհետևանք մնալ: 

– Անկախ ամեն ինչից, Ադրբեջանն արդյոք չի՞ շարունակում որդեգրած քաղաքականությամբ առաջնորդվել: Այնպիսի տպավորություն է, որ միջազգային կառույցների ճնշումներից ու բացահայտումներից որևէ դաս չի քաղում: 

– Միգուցե արտաքուստ այդպիսի տպավորություն է, բայց իրականում իշխանությունը չի կարող դաս չքաղել: Ուղղակի պատրաստ չեն բացահայտ ձևով դիրքեր զիջել: Խոսքը բավականին ավտորիտար ռեժիմի մասին է, և շատ հաճախ այդ ռեժիմի իշխանությունները որոշակի վակուումի մեջ են: Առնչվելով իրականության հետ, չեն կարող պատկերացնել իրենց քաղաքականության հետևանքները: Հատկապես 2015թ. Ադրբեջանում բռնաճնշումներն անասելի չափերի հասան: Ազատ արձակված քաղբանտարկյալների մեծ մասը լքել է երկիրը, որովհետև խոսքը արդեն ֆիզիկական ապահովության մասին է: 

– Ադրբեջանի շուրջ ստեղծված իրավիճակն ինչպե՞ս կարող է օգտագործել Հայաստանը:

– Շատ հնարավորություններ կան: Եվրոպայում տարածաշրջանի երկրներն ընդհանրական ընկալման մեջ են դիտարկվում: Կարևոր է կոտրել այդ կարծրատիպը: Վրաստանը կոտրել է այն, այժմ մեր հերթն է: Այստեղ պետք է հաշվի առնել նախանշվող ՀՀ–ԵՄ համաձայնագրի ստորագրումը: Այն ՀՀ–ի համար լավ հնարավորություն է ցույց տալու, որ շահագրգռված և հետաքրքրված է երկրում ժողովրդավարական արժեքների ամրապնդման համար: Միևնույն ժամանակ այն թույլ կտա մանևրել արտաքին քաղաքական ճամբարների միջև: Այսինքն՝ լինելով ԵՏՄ անդամ, միաժամանակ համագործակցել ԵՄ–ի հետ: Իրավիճակը հնարավորություն կտա նաև ԼՂ հարցի շուրջ մեր պատկերացումներն ավելի հասկանալի ներկայացնել: Այդ ձևով ԼՂ խնդիրը պետք է դուրս բերել զուտ տարածքային վեճ լինելու համատեքստից, ինչպես Եվրոպան է ընկալում: Պետք է ցույց տալ, որ խնդիրը մարդկանց ֆիզիկական գոյությունն է, հասկացնել եվրոպացիներին, որ Արցախը չի կարող լինել մի երկրի կազմում, ինչպիսին Ադրբեջանն է:

Աննա Բադալյան