Իրաքյան Քրդստանը ճիշտ չէր հաշվարկել իր քայլերը․արաբագետ

Արաբագետ Արմեն Պետրոսյանի խոսքով՝ այն, որ Իրաքի կենտրոնական կառավարության, տարածաշրջանային դերակատարներ Իրանի և Թուրքիայի կողմից ամեն հնարավոր եղանակով փորձ էր արվելու Իրաքյան Քրդստանի հանրաքվեն չեղարկելու կամ տապալելու ուղղությամբ, կանխատեսելի էր, սակայն Իրաքյան Քրդստանի իշխանություններն այսօր ստեղծված իրավիճակի մասին ճիշտ կանխատեսումներ չէին արել: Նա Tert.am-ի հետ զրույցում նկատեց, որ իրականում վերջիններս ճիշտ չէին հաշվարկել իրենց քայլերը:

«Իմ խորին համոզմամբ՝ նրանց հաշվարկները պայմանավորված էին անկախության հանրաքվեն հետճգնաժամյան Իրաքում որպես  առիթ օգտագործելով՝ իրենց շահերն առաջ տանելու համար»,- ասաց նա՝ նկատելով, որ իրականում Իրաքյան Քրդստանի սպասումները չիրականացան, գործընթացներն առավել շատ հակառակ ուղղությամբ գնացին:

Արմեն Պետրոսյանի խոսքով՝ Իրաքյան Քրդստանի իշխանությունների հաշվարկները մի քանի շերտ ունեին: Ըստ նրա՝ հաշվի էին առել տարածաշրջանային իրողությունները՝ այնտեղ ընթացող զարգացումները, ներիրաքյան զարգացումները, Իրաքի կառավարության թույլ , ոչ ինքնուրույն լինելը: Նրա նկատառմամբ՝ Իրաքյան Քրդստանը չէր ակնկալում, որ Իրանն ու Թուրքիան այդքան բուռն կարձագանքին հանրաքվեին և անգամ ռազմական օժանդակություն կցուցաբերեին Իրաքի կենտրոնական իշխանություններին:

«Իրաքի կենտրոնական իշխանությունները կարողացան միանգամից ազատագրել իրենց, բայց Իրաքյան Քրդստանի ազդեցության գոտում գտնվող տարածքները»,- մատնանշեց նա:

Արմեն Պետրոսյանը նաև նկատեց, որ Իրաքի քրդերը կարծում էին, որ միջազգային հանրությունը՝ հատկապես Արևմուտքը կաջակցեն իրենց նախաձեռնությանը, սակայն այս սպասումներն էլ չիրականացան: «Առնվազն երեք հարթություններում իրենց հաշվարկները սխալ էին»,- նշեց նա:

Արաբագետը նկատեց, որ Իրաքյան Քրդստանի հանրաքվեն երկու հարթություններում պետք է դիտարկել՝ ներիրաքյան և ներքրդական: «Մի կողմից հանրաքվեն անհրաժեշտ էր Մասուդ Բարզանիի համար, որ ներքին ինչ-որ խնդիրներ լուծի, դրանք որոշակի առումով քաղաքական խնդիրներ էին: Իսկ ներիրաքյան հարթությունում կարևորվում էր տարածքների վրա ազդեցության հարցը: Իրաքը որևիցե կերպ չէր ճանաչում Իրաքյան Քրդստանի ազդեցության տակ գտնող որոշ տարածքները, որպես վերջինիս մաս: Ենթադրվում էր, որ արդեն մոտ ապագայում, երբ ավարտվելու էր ԻՊ-ի դեմ պայքարը, Իրաքյան Քրդստանը նպատակ ուներ այդ տարածքների հարցը շահարկելով իր շահերը պաշտպանելու, մինչդեռ եղավ տրամագծորեն լրիվ հակառակ իրավիճակը»,- ասաց նա:

Նրա խոսով՝ այսօր ստեղծվել է իրավիճակ, երբ Իրաքյան Քրդստանում պառակտումներ կան և՛ այստեղի իշխող կուսակցության, և՛ զինվորականության միջև: «Բավականին պառակտիչ գործընթացներ եղան»,- ասաց նա:

Կանխատեսելով, թե ինչ կարող է լինել հիմա, երբ Իրաքյան Քրդստանի ցանկություններն հանրաքվեից հետո չեն իրականանում և հանրաքվեի հիմքերում կանգնած նախագահ Մասուդ Բարզանին էլ հրաժարվել իր պաշտոնից և նախագահական ընտրություններին մասնակցելու մտադրությունից, Արմեն Պետրոսյանը նկատեց, որ եղածը քրդերի՝ քաղաքական  հասունություն չունենալու պատճառով է:

«Միայն այն, որ պաշտպանական ուժերն այդտեղ ունեն քաղաքական պատկանելիություն, քրդական երկու փեշմարգաները երկու կուսակցության են պատկանում՝ բարզանիների և թալաբանիների գլխավորած կուսակցություններին: Բացի այդ՝ մենք տեսնում են կլանային դրսևորումներ, տեսնում ենք, որ իշխանության վերնախավում բարզանիներն են, դեր է խաղում կլանային գործոնը: Կլանային կառավարումը ոչ մի աղերս չունի ժողովրդավարության հետ»,- նշեց նա:

Արմեն Պետրոսյանի խոսքով՝ Իրաքյան Քրդստանի հանրաքվեից հետո ստեղծված իրավիճակից այսօր այնտեղի քաղաքական ուժերը դասեր չեն քաղի:

«Առաջիկա ութ ամիսն անցումային շրջան է, ընտրություններ են լինելու: Այս ամիսները պայմանավորված են լինելու արտաքին դերակատարների հետ հարաբերվելու կարողություններով, ստացված երաշխիքներով: Այնուամենայնիվ, կարծում եմ, իշխող «ժողովրդական» կուսակցությունը կշարունակի իր դերակատարությունն ունենալ՝ չնայած վերջին իրադարձությունների հետ կապված այս կուսակցության վարկանիշը տատանվել էր: Բավականին լուրջ ազդեցություն ունի «Գորան» շարժումը, որը դեմ էր հանրաքվեի անցկացմանը և բավականին ընդդիմադիր կեցված ցուցաբերեց և կարողացավ հօգուտ իրեն օգտագործել իրավիճակը: «Քրդստանի Հայրենակցական միություն» կուսակցությունը, որը բավականին լուրջ պառակտման գործընթացներ է  սկսել, կարող է հաջողություն ունենալ, չնայած նրան, որ քարոզչական նպատակներով բարզանիական ուժերը կարողացան ստեղծել տպավորություն, որ Քիրքուկի զիջման մեղավորը հենց այդ կուսակցությունն է, քանի որ քրդական «փեշմարգաները» նրանց վերահսկողության ներքո են գտնվում»,- ասաց նա՝ նշելով, որ  անցումային այս շրջանում հատկապես կարևորվելու է այն, թե ինչպես կաշխատեն քրդական իշխանություններն արտաքին դերակատարների, մասնավորապես՝ ԱՄՆ-ի, Թուրքիայի և Իրանի հետ:

Արմեն Պետրոսյանը, նկատեց, որ եթե Իրաքյան Քրդստանը կարողանա «լեզու գտնել» նշյալների հետ, ապա կկարողանա պահպանել իր ինքնավարությունը գոնե այն տեսքով, որ ուներ 2014 թվականից:

Անդրադառնալով այսօր Իրաքյան Քրդստանում տիրող վիճակի արդյունքում հայ համայնքին սպառնացող մարտահրավերներին, նա նշեց, որ պետք չէ առանձնացնել հայ համայնքը այնտեղ ապրող մնացած համայնքներից: «Թիրախավորված քաղաքականություն հայ համայնքի նկատմամբ չի լինի: Ես կարծում եմ, որ այն իրավասությունները կամ հնարավորությունները, որ կտրվեն Իրաքյան Քրդստանի տարածաշրջանին, դրանք ազդեցություն կունենան նաև հայ համայնքի վրա: Մենք տեսնում ենք նաև ներքին հակամարտություն Իրաքյան Քրդստանում, որը ևս կարող է  վատթարացնել սոցիալ-տնտեսական, անվտանգային հարցերն այնտեղ, ինչը ևս իր ազդեցությունը կունենա նաև համայնքի վրա: Տնտեսական խնդիր այստեղ ևս կա․հայտնի է, որ Իրաքյան Քրդստանը վերջին տարիներին օժտված էր բավականին լայն լիազորություններով, սակայն հիմա չի բացառվում, որ Իրաքը սահմանափակի այդ լիազորությունները: Այդ պարագայում մենք ականատես կլինենք Իրաքյան Քրդստանի ազդեցության նվազմանը»,- ասաց նա:

Հաշվի առնելով այս պահին տեղի ունեցող զարգացումները, Արմեն Պետրոսյանի խոսքով, ճիշտ էր ՀՀ-ի դիրքորոշումը՝ ոչ մի կերպ չարձագանքելը Իրաքյան Քրդստանում տեղի ունեցողին: Նա նկատեց, որ լռելյայն մոտեցում տարբեր գործընթացների վերաբերյալ օգտագործում են աշխարհի շատ երկրներ, իսկ արձագանքողները հիմնականում այդ գործընթացների հետ ուղղակի կապ և շահեր ունեցողներն են:

«Քանի որ Հայաստանն այդ գործընթացների հետ ուղղակի կապ չունի, պետք է պարզապես հետևի դրանց, ինչին էլ մենք ականատես ենք լինում»,- ասաց նա: