Սիրիան վտանգավոր փուլի նախաշեմին

Սրանից ընդամենը մեկ տարի առաջ ոչ մեկի մտքով անգամ չէր անցնի, որ Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ–Ասադն ի վիճակի կլինի պետական այցով որևէ երկիր մեկնել: Եվ այդ առումով հասկանալի է, իհարկե, հակաասադական ուժերի ատամների կրճտոցն այն բանից հետո, երբ Սիրիայի նախագահական ինքնաթիռը նոյեմբերի 20–ին վայրէջք կատարեց ռուսական Սոչիում, իսկ միջազգային մեդիան, թեժ լուրերի սյունակում, Ասադ–Պուտին բանակցությունների մասին տեղեկացրեց:

Մյուս կողմից էլ՝ այս իրադարձությունը չպետք է գերագնահատել հատկապես Ասադի վերջնական հաղթանակի տեսանկյունից: Իսկ սպասվող ներսիրիական և արտաքին բանակցությունների ֆոնին անհրաժեշտ է նույնիսկ զգուշանալ Կրեմլից, որովհետև, մի անգամ չենք նշել, ռուսները Սիրիայում հայտնվեցին և այժմ էլ Ասադին նախագահական պատիվներ են մատուցում ոչ թե փրկչական անկաշառ առաքելությամբ կամ տարածաշրջանում ահաբեկչության իսպառ վերացման մղմամբ, այլ մերձավորարևելյան տորթից իրենց մեծ կտորն ստանալու անհրաժեշտությամբ ու ռուսական զենքից ահ ու սարսափ տարածելու մարմաջով: Ավելին՝ միջազգային պատժամիջոցների վերացման, այսպես կոչված՝ քաղաքակիրթ աշխարհում գրկաբաց հյուրընկալվելու և առհասարակ որևէ խոշոր առաջարկի դեպքում Մոսկվան, վստահ ենք, չի վարանի նույնիսկ դաշնակից Սիրիայի, Հըզբոլլահի և Իրանի հարցում առևտրի գնալ:

Հետևաբար, Սիրիայի և անձամբ Բաշար ալ–Ասադի ողբերգությունը հենց այստեղ՝ վատի ու վատթարի միջև ընտրություն անելու դաշտում էր ի սկզբանե ընկած, ինչը, չնայած՝ ԴԱԻՇ–ի տապալմանն ու Սիրիայի տարածքային ամբողջականության դե յուրե ապահովմանը, շարունակում է ողջ ուժով ծավալվել: Անշուշտ, ռուսական մամուլը ռուս–սիրիական հաղթանակ կներկայացնի Ասադ–Պուտին հանդիպումը, վերջինիս շնորհավորանքները Ասադին՝ Սիրիան ազատագրելու առիթով և անընդմեջ կթմբկահարի Պուտինի այն միտքը, թե՝ «Չնայած ահաբեկչության խնդիրը գլոբալ բնույթ ունի, և դրա դեմ վերջնական հաղթանակից մենք դեռ շատ հեռու ենք, բայց եթե նայենք Սիրիայում մեր համատեղ աշխատանքի արդյունքներին՝ այդ ռազմական օպերացիան իսկապես հաջողությամբ է ավարտվում»: Սակայն, դատելով սիրիական և ընդհանրապես՝ մերձավորարևելյան զարգացումներից, նաև այն ճնշումներից, որ Մոսկվան է գործադրում Դամասկոսի վրա՝ երկրի դաշնայնացման, Իրանի և Հըզբոլլահի ազդեցությունը նվազեցնելու հետ կապված, հասկանալի է դառնում Ասադի այն ակնարկը, թե՝ «Մենք էլ ենք կարծում, որ ներկայիս իրավիճակը քաղաքական գործընթացի հույսեր է արթնացնում, և ուզում ենք հավատալ, որ Ռուսաստանը կօժանդակի արտաքին խաղացողների չեզոքությունը քաղաքական պրոցեսներում, որոնք իրենք՝ սիրիացիներն առաջ կտանեն»:

Այլ կերպ ասած՝ Ասադն ինքն էլ հրաշալի հասկանում է, որ Մոսկվան մշտապես սեփական խաղն է առաջ տարել և, որ՝ հատկապես Արաբիայի, Իսրայելի և ԱՄՆ–ի հակաիրանական ու հակահըզբոլլահյան կամպանիայի ֆոնին, կարող է ցանկացած դաշինք զոհաբերել: Խնդիրը, սակայն, այն է, որ ռուսների նկատմամբ Արաբիայի անակնկալ բարեսիրությամբ հանդերձ՝ Կրեմլին դժվար թե սաուդական կոալիցիայում գրկաբաց ընդունեն: Եվ, շատ հնարավոր է, Մոսկվան ընդհանրապես ձեռնունայն մնա ճիշտ նոյեմբերի 13–ի օրինակով, երբ պաշտոնական Դամասկոսին համոզեց Հանրապետական գվարդիայից խիստ իրանամետության պատճառով հեռացնել Բաշար ալ–Ասադի հարազատ եղբորը՝ գեներալ–մայոր Մահեր ալ–Ասադին, սակայն, ոչնչով չխրախուսվեց դրա համար և ստիպված եղավ հերթական ջանքերը գործադրել Ալ–Բուքեմալ քաղաքի ազատագրման համար: Ավելին՝ ճիշտ այն օրը, երբ Սոչիում Պուտինը բանակցություններ էր վարում Բաշար ալ–Ասադի հետ, խիստ խորհրդանշական ուղերձ ստացավ՝ Դամասկոսում ռուսական դեսպանության գնդակոծման տեսքով:

Հետևաբար, շատ հնարավոր է, ռուսներն այլ ելք չունենան Սիրիայում, քան հավատարիմ մնալ Բաշար ալ–Ասադին ու սիրիական դաշնակիցներին, որից հետո արդեն, հաջողության դեպքում, հնարավոր կլինի խոսել նաև վերջնական հաղթանակի վերաբերյալ: Հակառակ դեպքում սիրիական հարցով բանակցություններն, իհարկե, կվարվեն, բայց այս անգամ արդեն՝ առանց Ռուսաստանի և Ասադի: Բնականաբար՝ ԱՄՆ–ի (կարդա՝ քրդերի, Իսրայելի, Արաբիայի), Թուրքիայի և, իհարկե, նաև՝ Իրանի միջև: Չնայած վերջինիս հանդեպ ատելությանը՝ ոչ ոք չի կարող տարածաշրջանում իրանական գործոնի հետ հաշվի չնստել: