Ռուսաստանի սպասելիքները չիրականացան

ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովը երևանյան այցի և ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանի հետ ունեցած համատեղ ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց, որ ԼՂ հակամարտության հարցի շուրջ բանակցությունները մոտ ապագայում չեն ավարտվի:

«Լավրովն արձանագրեց այն փաստը, թե սպասելիքները, որ կողմերը կարող են ընդհանուր հայտարարի գալ տարածքների հանձնման և կարգավիճակի շուրջ, չիրականացան: Գիտենք, որ Ռուսաստանը փաստացի առաջարկում էր Կազանյան փաստաթուղթը: Համաձայն փաստաթղթի՝ հայկական կողմը հետ է հանձնում հինգ տարածքները, ինչի դիմաց ստանում է Ադրբեջանի կողմից ստորագրված մի փաստաթուղթ, ըստ որի ԼՂՀ–ն որոշ ժամանակ անց կարող է հանրաքվեի միջոցով կարգավորել իր որոշակի կարգավիճակը: Ադրբեջանն, ըստ էության, մերժում է այդ փաստաթուղթը՝ նշելով, որ երբեք չի համաձայնի, որ Լեռնային Ղարաբաղը հանրաքվեի ճանապարհով որոշի իր կարգավիճակը: Բնականաբար, հայկական կողմն էլ առանց կարգավիճակի կարգավորման չի համաձայնի հանձնել տարածքները: Իհարկե, այլ խնդիրներ ևս կային՝ կապված, օրինակ, փախստականների վերադարձի, զորքերի տեղաբաշխման հետ, բայց հիմնական խնդիրը վերոնշյալն էր»,– մեկնաբանելով Լավրովի հայտարարությունը` Past.am–ի հետ զրույցում նման տեսակետ հայտնեց քաղաքագետ Երվանդ Բոզոյանը:

Քաղաքագետի խոսքով՝ այն, որ շրջանառվում էր «Լավրովյան պլան» ասվածը, կապված էր հենց այն հանգամանքի հետ, որ հայկական կողմը պետք է կոնկրետ տարածքներ հանձներ՝ ստանալով տեսական փաստաթուղթ կարգավիճակի վերաբերյալ:

«Բայց նույնիսկ այդ հարցի շուրջ Ադրբեջանը չգնաց կոմպրոմիսի, ինչի հույսը Մոսկվան ուներ, և բացի այդ՝ խոստացել էր Ադրբեջանին: Դա հաստատել էր Էրդողանը՝ հայտարարելով, որ հայկական կողմը պատրաստ է զիջել տարածքները: Այսօրվա պրոցեսները, ռուս–թուրքական հարաբերությունների բարելավված վիճակը, ապրիլյան պատերազմի ժամանակ իրենց կարծիքով գրանցած դիրքային առավելությունը Ադրբեջանին հույս տվեց մերժել Մադրիդյան սկզբունքները: Իհարկե, պաշտոնապես չեն հայտարարում այդ մասին, բայց ստացվում է, որ Ադրբեջանը մերժում է ԼՂ ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը: Սա է մեխը, և քանի դեռ այն մերժվում է, չեմ կարծում, թե այստեղ հայկական կողմը որևէ կոմպրոմիսի կգնա: Լավրովը հաստատեց, որ Երևանը երբեք չի համաձայնի առանց կարգավիճակի հստակեցման տարածքներ հանձնել»,– նշեց Երվանդ Բոզոյանը:

Նշենք, որ Սերգեյ Լավրովը Երևանում հայտարարեց նաև, որ ԼՂ հարցի կարգավորման փաթեթային տարբերակն է դրված:

«Լավրովը նկատի ունի այն, որ եթե այդ փաթեթի մեջ ինչ–որ կոմպրոմիս կամ զիջում պետք է լինի, Ադրբեջանն իր կողմից ևս այդ զիջումը պետք է անի: Ադրբեջանցիներն ուզում են այդ փաթեթի մեջ տեսնել այն կետերը, որոնք շահավետ են իրենց համար: Հասկանալի է նաև, որ հայկական կողմը կցանկանար վերցնել այն կետերը, որոնք շահավետ կլինեին Երևանի համար: Բայց, ըստ էության, բոլորն էլ հասկանում են, որ այդ տարբերակը չի աշխատի: Ո՛չ Հայաստանը և ո՛չ էլ Ադրբեջանը միակողմանի զիջումների չեն համաձայնի: Լավրովը ասել է այն, ինչն ամենաբնականն ու ամենատրամաբանականն է»,– նկատեց մեր զրուցակիցը:

Ինչ վերաբերում է բուն բանակցային գործընթացին ու հակամարտության կարգավորման շուրջ ներկայումս առկա իրավիճակին, քաղաքագետն ընդգծեց, որ Ապրիլյան պատերազմից հետո տեղի ունեցած հանդիպումները որոշակիորեն կարելի է գործընթաց համարել. «Սակայն կարծում եմ, որ բանակցություններով կողմերը փորձում են ճշտել իրենց դիրքորոշումները երկրորդական հարցերի շուրջ: Գլխավոր հարցի շուրջ ընդհանուր համաձայնություն չկա: Եթե հայկական և ադրբեջանական կողմերը տարածքների և կարգավիճակի վերոնշյալ հարցում համաձայնություն ձեռք բերեին, այլ հարցեր ևս կքննարկվեին: Օրինակ՝ փախստականների, զորքերի տեղաբաշխման հարցերը: Այս դեպքում արդեն ռեալ գործընթաց կլիներ: Բայց քանի դեռ գլխավոր պրոցեսի շուրջ կողմերն ընդհանուր հայտարարի չեն գալիս, կարելի է ասել, որ բանակցային այդ գործընթացը ֆորմալ բնույթ է կրում: Միևնույն ժամանակ ես նույնիսկ այդ ֆորմալ բնույթի բանակցային գործընթացը դրական եմ գնահատում: Եթե բանակցություններ չկան, պատերազմի վերսկսման վտանգը միշտ մեծանում է»:

Աննա Բադալյան