«Ելքի» նախագծի քննարկման տխուր նոտաները

Իրականում Հայաստանի՝ ԵԱՏՄ–ից դուրս գալու մասին «Ելք» խմբակցության ներկայացրած նախագիծն, ի սկզբանե, ավելի շատ պրոտոկոլային «գործողության» էր նման, քանի որ նույնիսկ նախաձեռնողներն են լավ հասկանում, թե ինչու հնարավոր չէ ԵԱՏՄ–ին չանդամակցել կամ ինչու Հայաստանը չի կարող միայն մեկ ուղղությամբ շարժվել: Եվ եթե տարիներ առաջ եվրոպամետների աղմուկն ավելի պայծառ ապագա ունենալուն էր նման, ապա Հայաստան–ԵՄ համաձայնագրի ստորագրումից հետո ԱԺ–ում կազմակերպված երեկվա քննարկումն իրականում հանգիստ կարելի էր ժամանակավրեպ համարել: Սակայն, պարզվում է, որ եթե Հայաստանը Ռուսաստանի շուկայի համար կարող է արտահանող երկիր լինել, ապա ԵՄ անդամ երկրների համար ընդամենը հումքի կցորդ է, ընդգծում է Խոսրով Հարությունյանը:

Սա է իրականությունը, քանի որ անկախանալուց ի վեր Խորհրդային Միությունից ժառանգություն ստացած բոլոր հսկա գործարանները դարձան կամ բնակելի թաղամասեր, կամ մաս–մաս վաճառվեցին ինչ–որ անհայտ սեփականատերերի և փոշիացան:

Եվ բնական է, որ Հայաստանի տնտեսությունը հասնելով մի իրավիճակի, որ փաստացի որևէ լուրջ արտադրություն չունի, որ ոչ միայն ի վիճակի չէ եվրոպական չափանիշներին համապատասխանող ապրանք արտադրել, այլ դեռևս հարց է, թե արտադրած հումքի քանի տոկոսն է պիտանի եվրոպացի բիզնեսմեններին:

Եվ խնդիրն այն է, որ մեր երկրում արտադրվող ապրանքները չեն համապատասխանում եվրոպական ստանդարտներին, քանի որ շատ ապրանքատեսակների գծով մեր երկիրը ապրանք արտադրողից վաղուց վերածվել է ապրանք ներկրողի: Թե այս հարցը երբ հնարավոր կլինի կարգավորել, ոչ ոք չգիտի, բայց որ առանց սրա երկիրը չի կարողանա առաջ շարժվել՝ միանշանակ է:

ԱԺ փոխնախագահ Միքայել Մելքումյանի կարծիքով իրականում խնդիրն այն է, որ Հայաստանը նույնիսկ եղած հնարավորություններից չի կարողանում լիարժեք օգտվել: Եվ չնայած Հայաստանը ԵՄ–ի հետ համաձայնագիր ստորագրեց, սակայն մինչ օրս չի կարողացել անգամ ԵԱՏՄ–ի հնարավորություններն օգտագործել: Խոսելով եվրոպական սպասումների մասին, նա ասաց, որ դա էլ ելք չէ, քանի որ այսօրվա Եվրոպան առաջվանը չէ:

«Այսօր ժողովրդավարական երկրներում կա սոցիալական այնպիսի բևեռացված իրականություն, որ հարուստները գնալով հարստանում են, իսկ միջին խավը գնալով սնանկանում է: Եվ վաղը, մյուս օրն արդեն չի կարողանալու անգամ իր սերունդներին ժառանգություն թողնել»,– ասաց Մ. Մելքումյանը:

Քննարկմանը մասնակցում էր նաև Տնտեսագիտական համալսարանի Տնտեսագիտական մեթոդաբանության ամբիոնի վարիչ Աշոտ Թավադյանը: Նրա կարծիքով ամենամեծ խնդիրը տնտեսական աճի ապահովումն ու բյուջեի գումարներն առաջին հերթին երկրում առկա սոցիալական խնդիրները լուծելու վրա պետք է ծախսել:

«Մեր հիմնական նպատակն է պատրաստի արտադրանք արտահանել, և մեկ շնչին բաժին ընկնող ՀՆԱ–ն պետք է հասցնել 30%–ի: Հակառակ դեպքում զարգացում չենք ունենա»,– ասաց Ա. Թավադյանը:

Խոսելով ԵԱՏՄ շուկա արտահանման աճի մասին՝ նա նշեց, որ դա ոչ թե արդյունաբերության զարգացման կամ ներդրումների արդյունք է, այլ՝ Ռուսաստանում ռուբլու կայունացման և արդյունաբերողներին ավելի էժան գազ մատակարարելու: Ինչ վերաբերում է «և»–երի քաղաքականությանը, ապա նրա կարծիքով, պետք է ոչ թե վարել «և՛,և՛»–ի քաղաքականություն, այլ երեք «և»–երի, քանի որ ԵԱՏՄ–ից և Եվրամիությունից բացի կան նաև այլ շուկաներ, որոնք պակաս կարևոր չեն Հայաստանի տնտեսության զարգացման համար:

Քննարկման ավարտին «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության ղեկավար, ԱԺ «Ելք» դաշինքի անդամ Էդմոն Մարուքյանը նույնպես բազմաթիվ մինուսներ ու պլյուսներ նշեց, բայց իր խոսքն ավարտեց բավականին հոռետեսական նոտայով, ինչը մեկ անգամ ևս ընդգծեց, որ այնուամենայնիվ խմբակցության անդամ կուսակցությունների անդամներն առանձին–առանձին և բոլորը միասին քաջ գիտակցում են, որ իրենց ներկայացրած նախագիծն, այնուամենայնիվ, չի կարող «հեփփի էնդով» ավարտվել: