Հարկային օրենսգրքի փոփոխությունը ծանրացնելու է ՓՄՁ-ների և ֆիզիկական անձանց հարկային բեռը. Կառլեն Խաչատրյան

Հարկային Նոր օրենսգրքի նախագծում կան մի քանի խնդրահարույց դրույթներ, որոնք հիմնականում ծանրացնելու են փոքր և միջին բիզնեսի հարկային բեռը: Մինչդեռ կառավարությունը, որը խնդիր է դրել պետական բյուջեում հարկային մուտքերն ավելացնել,  պետք է ուժերը խոշոր բիզնեսում կենտրոնացնի, որը ավելի շատ հարկային մուտքեր կապահովի: Tert.am-ի հետ զրույցում նման կարծիք հայտնեց տնտեսագետ Կառլեն Խաչատրյանը:

Հարկային օրենսգրքով նախատեսվող փոփոխություններից մեկով հանրային սննդի ոլորտը, բացի արտոնագրային վճարից, 2018 թ. հունվարի 1-ից սկսելու է վճարել նաև 10% շրջանառության հարկ։ Կառլեն Խաչատրյանի խոսքով՝ այս ոլորտում փոքր շրջանառություն ունեցող ձեռնարկություններն ավելի շատ են և նշված փոփոխությունը միանշանակ կազդի թե հանրային սննդի ոլորտում գնի փոփոխման, թե գործունեություն ծավալելու գրավչության վրա:

«Եթե օրենսգրքի փոփոխության տրամաբանության մեջ նայենք, փաստացի ստացվում է, որ խնդիրը հարկային մուտքերն ամեն կերպ ավելացնելն է: Եվ հետաքրքիր է, որ փոքր բիզնեսի միջոցով պետք է մուտքերն ավելացվեն»,- նշեց տնտեսագետը:

Նրա համոզմամբ՝ Հայաստանում ստվերում գործող թե՛ փոքր և միջին, թե՛ խոշոր բիզնեսներ կան, բայց կառավարությունը եթե խնդիր է դրել պետական բյուջեում հարկային մուտքերն ավելացնել, ապա շատ ավելի արդյունավետ կարող է լինել ուժերը խոշոր բիզնեսում կենտրոնացնելը:

«Բնական է, որ պետության տեսանկյունից ուժերը խոշոր բիզնեսում կենտրոնացնելը, նրանց ստվերից սպիտակ դաշտ բերելը ավելի արդյունավետ կարող է լինել, քան փոքր բիզնեսի նկատմամբ ամեն կերպ հարկային վարչարարությունը խստացնելը: Հակառակը, հենց խոշորին պետք է բերել հարկային դաշտ, մանավանդ եթե հաշվի առնենք, որ մոտ 670 խոշոր կազմակերպություններ ապահովում են պետական բյուջեի հարկային մուտքերի շուրջ 80 տոկոսը»,- ընդգծեց Կառլեն Խաչատրյանը:

Նրա տեղեկացմամբ՝ ավելացված արժեքով հարկվելու շեմը ևս նախատեսված էր 58 մլն դրամից իջեցնել 115 մլն դրամի, բայց այս դրույթը մեկ տարով հետաձգվել է:

Մեկ այլ խնդրահարույց դրույթ է եկամտային հարկում որոշակի դրույքաչափերի փոփոխությունը: Տնտեսագետը նշում է, որ հարկման ստորին շեմը, ճիշտ է, մինչև 150 հազար եկամուտ ստացողների մոտ 1.4 տոկոսով հարկային բեռը կնվազի՝ 24.4 տոկոսից դառնալով 23 տոկոս, բայց մյուս շեմերում ավելացումներ կան: Օրինակ` 26 տոկոսը դառնում է 28, ընդ որում` եթե նախկինում 26 տոկոսով հարկվում էր մինչև 2 մլն դրամը, ապա հիմա մինչև 1 մլն դրամ եկամուտ ստացողն է հարկվելու 28 տոկոսով: Իսկ 1 մլն դրամից ավելի եկամուտ ունեցողը կհարկվի 33 տոկոսով:

«Այստեղ ֆիզիկական անձանց եկամուտների հարկման պարագայում ևս որոշակի խստացումներ կան, հարկային բեռը ավելանում է: Բնական է, որ ավելի շատ են մեզ մոտ 150-ից ավելի եկամուտ ստացողները: Ողջունելի է, որ ցածր եկամուտ ստացողներին ավելի քիչ են հարկում, բայց, մյուս կողմից էլ, իրականում հարկային բեռը ֆիզիկական անձանց մասով կմեծանա, որովհետև շեմը շատ ցածր է դրված»,- հայտնեց նա:

Հիշեցնենք, որ կառավարության նոյեմբերի 23-ի հավանություն է տրվել ՀՀ հարկային օրենսգրքում և հարակից օրենքներում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին ՀՀ օրենքների նախագծերի փաթեթին, որը շուտով կներկայացվի Ազգային ժողով: Կառավարությունը գրեթե մեկ տարի առաջ՝ 2016 թ. մայիսին էր նույն օրենսգրքի փոփոխություններ նախաձեռնել, որոնք դեռևս ուժի մեջ չեն մտել:

Կառլեն Խաչատրյանի կարծիքով՝ հարկային օրենսգիրքն այն առանցքային փաթեթներից մեկն է, որ պետք է հանգամանորեն քննարկվի, բազմակողմանի վերլուծության ենթարկվի, նոր միայն ընդունվի: Ըստ նրա՝ հարկային օրենսգիրքն ընդունելիս բավարար լայն մասնագիտական շրջանակի հետ քննարկումներ չիրականացնելն է հենց նոր փոփոխությունների պատճառը:

«Հարկային օրենսգրքում անընդհատ փոփոխությունները բացասական հետևանք է ունենում տնտեսավորողների վրա այն պարզ պատճառով, որ տնտեսվարող սուբյեկտները չեն կարողանում որոշակի քաղաքականություն պլանավորել: Անորոշությունն անմիջապես անդրադառնում է բիզնեսի վարքագծի վրա: Իսկ կառավարության մասով ամեն տարի հարկային օրենսգրքում որոշակի բան փոխելը միանշանակ բացասաբար է ազդում տնտեսվարողի պետությունից ունեցած սպասելիքների տեսանկյունից»,- ասաց տնտեսագետը:

Ինչ վերաբերում է հարկային օրենսդրության անընդհատ փոփոխության` ներդրումային միջավայրի վրա ունեցած ազդեցությանը, Կառլեն Խաչատրյանը նշեց. «Հարկային փոփոխությունը ներդրումային միջավայրի վրա ազդող գործոններից միայն մեկն է: Բնականաբար, որքան հարկային բեռը ցածր է, որ որքան հարկային վարչարարությունը խիստ է, այնքան ներդրողների համար ոչ գրավիչ է դառնում երկիրը, բայց, մյուս կողմից էլ, հաշվի առնելով, որ մեր երկրի պետական եկամուտների մոտ 96 տոկոսը հարկերի միջոցով է հավաքվում, ՀՀ-ն չի կարող կտրուկ հարկային բեռի նվազման ճանապարհով գնալ: Իմ կարծիքով՝ խնդիրը հարկային բեռը տնտեսվարողների միջև հավասարաչափ, արդարացի բաշխման մեջ է: Փոքրի և խոշորի հարկման, կամ խոշորին ստվերից հարկման դաշտ բերելու հարցը պետք է ավելի արդիական դառնա»: