Վալդայի ասիական շոկը

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Նոյեմբերի 27–ին Սեուլում հրավիրված «Վալդայ» միջազգային երկխոսության ակումբի ասիական համաժողովը (այն ամենամյա բնույթ է կրում, արդեն 8–րդ անգամ է հրավիրվում, և այս անգամ Ռուսաստանը փորձում է դրա միջոցով Ասիական–խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում անվտանգության երաշխավորի կայուն դիրքեր ապահովել իր համար) շոկի մեջ գցեց շատերին այն բանից հետո, երբ ՌԴ փոխարտգործնախարար Իգոր Մորգուլովը հայտարարեց, որ Գազպրոմը հույսեր է փայփայում անհաշտ Սեուլին ու Փխենյանին ընդհանուր գազախողովակով միացնելու ծրագրի հետ կապված՝ այդկերպ նպաստելով տարածաշրջանի լիցքաթափմանն ու անվտանգության մակարդակի բարձրացմանը:

«Մենք իսկապես մեծ հույս ունենք, որ տեսանելի ապագայում քաղաքական պայմաններ կստեղծվեն այն բանի համար, որպեսզի միաժամանակ 3 կողմերի համար բացառապես ձեռնտու այս ձեռնարկն իրականություն դառնա»,– հայտարարեց Մորգուլովը, որն առաջին հայացքից թվում է՝ այնքան էլ ադեկվատ չէ իր խոսքում:

Ի վերջո, ԱՄՆ սերտ դաշնակից Սեուլը երբևէ չի համաձայնի 1–ին հերթին ի՛ր համար ուղիղ սպառնալիք հանդիսացող Փխենյանի հետ որևէ գործարքի գնալ նույնիսկ այն դեպքում, երբ բնական գազի քրոնիկ անբավարարություն ունի: Մյուս կողմից էլ, պարզվում է, Մորգուլովն այնքան էլ կտրված չէ իրականությունից, որովհետև ռուսական Գազպրոմը դեռ 2011–ին է հարավկորեական Kogas կազմակերպության հետ պայմանագիր կնքել համատեղ գազային խողովակ անցկացնելու, Սախալին–Խաբարովսկ–Վլադիվոստոկ երթուղով Սեուլին գազ առաքելու վերաբերյալ, որի մի հատվածը՝ շուրջ 700 կմ, ՌԴ–ին հյուսիս–արևելքում սահմանակցող Հյուսիսային Կորեայի տարածքով էր անցնելու:

Ստացվում է, որ Սեուլում այս պայմանագիրը չեն չեղարկել, և ռուսներն ահա լավ հնարավորություն են գտել շուրջ 1100 կմ ձգվելիք և 2,5 մլրդ դոլար արժեցող հին նախագիծը նորից մեջտեղ բերելու համար: Մանավանդ, որ՝ Փխենյանն էլ երբևէ դրան չի ընդդիմացել, և, անկախ Սեուլի հետ հարաբերություններից, ինքն էլ իր ակնկալիքներն է ունեցե`լ պլանավորած 10 մլրդ խմ գազի հետ կապված:

Չխոսենք արդեն այն մասին, որ եթե այժմ Սեուլը ռուսական 1 խմ–ի գազի համար մոտ 500 դոլար է վճարում, նախագծի իրականացումից հետո դրա գինը մոտ կիսով չափ կկրճատվի, և գազի ներմուծման հարցում աշխարհում 2–րդ տեղը գրավող այս երկիրն իր ազատ միջոցներն այլ տեղերում կօգտագործի:

Ի դեպ, նույնը վերաբերում է նաև երկաթուղային կապին. եթե այս պահին ռուսական Վլադիվոստոկից կորեական Պուսանա հասնող 1 բեռնատար կոնտեյների գինը 700 դոլարի է հասնում, Փխենյանի հետ կապի վերականգնումից հետո այն կնվազի մինչև 140 դոլարի: Եվ սա նույնպես ՌԴ–ի կողմից առաջարկվող ևս մի նախագիծ է, որին, պարզվում է, ագրեսիվ հյուսիսցիները կրկին դեմ չեն և համարում են, որ հարավն ինքն իրեն է շրջափակում՝ Փխենյանին մեկուսացնելով:

Լավ, բայց ինչո՞ւ է Մոսկվան այսպիսի շքեղ հույսեր փայփայում ճիշտ այն պահին, երբ ԱՄՆ–ը նոր–նոր խստացրեց ԿԺԴՀ–ի հետ գործակցող երկրների ու կազմակերպությունների պատժամիջոցները՝ կհարցնեք: Բանն այն է, որ այս տարվա մայիսին Հարավային Կորեայի նախագահ ընտրված Մուն Չժե Ինը, որին բոլորը ռեֆորմատոր են համարում, մի անգամ չի հայտարարել Փխենյանի հետ հարաբերությունները կարգավորելու, բանակցություններ վարելու և տարածաշրջանի շահերից ելնելով՝ Մոսկվայի հետ համատեղ նախագծեր իրականացնելու անհրաժեշտության մասին:

«Ես կուզենայի, որ Հյուսիսային Կորեայով անցնող մեր երկաթգիծը տրանսսիբիրյան դառնար, իսկ Պուսանայից Ռուսաստան մեկնող գնացքը մինչև Եվրոպա հասներ: Ես, իհարկե, շատ եմ ուզում, որ ռուսական էժան գազ հասնի մեր տարածաշրջան»,– նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում հայտարարել էր Մուն Չժե Ինը, որն այսօր էլ բազմաթիվ բարդությունների միջոցով է անցնում Սեուլի մասնակի շրջափակման պատճառով:

Եվ քանի որ Փխենյանում էլ առավել վատթար իրավիճակ է ստեղծվել (չնայած միջուկային բազմաթիվ փորձարկումներին՝ Կիմ Չեն Ինն առաջվա պես ազգաբնակչությանը կերակրելու խնդիր ունի), Կրեմլում ահա կարծում են, որ գայթակղիչ տնտեսական առաջարկները նաև քաղաքական դիրքորոշումների մեղմացման կհանգեցնեն, իսկ Մոսկվան, տնտեսական շահից զատ, նաև այս տարածաշրջանի անվտանգության երաշխավորը կդառնա՝ շախ ու մատ հայտարարելով Թրամփի ԱՄՆ–ին, որից այս տարածաշրջանում, ինչպես նրա ասիական տուրնեն ցույց տվեց, այնքան էլ գոհ չեն:

Անկեղծ ասած, անկախ ամեն ինչից, Սեուլ–Փխենյան հաշտությունն, իհարկե, վատ չէր լինի, և մոլորակն էլ գուցե ազատագրվեր գոնե մի գլոբալ մարտահրավերից: Խնդիրը, սակայն, քաղաքական կամք դրսևորելու քաջության մեջ է, որ հայտնի չէ՝ կդրսևորե՞ն, արդյոք, այդ երկուսը: Խնդիր է նաև օտար միջամտությունը, որովհետև, մի կողմից՝ Չինաստանը չի հանդուրժի իրեն շրջանցող տարածաշրջանային նախագծեր, մյուս կողմից՝ Ճապոնիան կընդդիմանա դրան, իսկ Օվկիանայի ջրերից էլ ամերիկյան ռազմանավերը կշարունակեն ցուցադրական մանևրները…

 

Գոհար Սիմոնյան