Առաջարկ. Իրան–Հայաստան երկաթուղին կառուցենք համահայկական հանգանակության ճանապարհով

«Փաստ» օրաթերթի հյուրն է արևելագետ Վարդան Ոսկանյանը

 

– Պարոն Ոսկանյան, Դուք ասում եք, որ Հայաստան–Իրան երկաթգիծը կառուցելու համար կարելի է կազմակերպել համահայկական հանգանակություն: Իրո՞ք դա համարում եք իրատեսական: Ի վերջո, մեր ժողովուրդն այդ գիտակցությունն ունի՞, թե ստրատեգիական առումով երկաթգիծն ինչ կարևորություն ունի մեզ համար:

– Եթե ընդհանուր առմամբ մենք փորձենք գնահատել այդ ծրագիրը, ապա, ակնհայտ է, որ Հայաստան–Իրան երկաթուղու ծրագիրը ոչ միայն տնտեսական նշանակություն ունի, այլև կարող է ունենալ աշխարհաքաղաքական դերակատարություն՝ մեր երկիրը թուրք–ադրբեջանական շրջափակումից դուրս բերելու առումով:

Մյուս կարևոր հարցն այն է, որ այդ դեպքում արդեն լավատեսական կդառնան նաև մեր երկրում եղած տրամադրությունները: Քանզի նման խոշոր ծրագրերի առկայությունն է, որ կարող է նպաստել հասարակական տրամադրությունների բարելավմանը:

Այլ խոսքով՝ երազանքային ծրագրերն են, որ մեր երկրի քաղաքացուն իր ապագայի վերաբերյալ վստահություն կներշնչեն: Եվ նրանք առավելապես կմտածեն երկրում մնալու ու հենց այս հողի վրա իրենց ապագան ծրագրավորելու մասին:

 

– Իսկ ի՞նչ մեխանիզմներով այն իրականություն դարձնել:

– Կան խոշոր ծրագրերի՝ համազգային դաշտում իրականություն դարձնելու փորձառություններ: Դիցուք՝ Սուեզի ջրանցքի երկրորդ հատվածի շինարարությունը: Դրա իրականացման համար Եգիպտոսի կառավարությունը բաժնետոմսեր վաճառեց սեփական քաղաքացիներին: Եվ այդ բաժնետոմսերը շատ արագությամբ սպառվեցին:

Մյուս մեխանիզմը մեր պարագայում համահայկական հանգանակությունն է: Որովհետև մենք ունենք բազմաթիվ մեծահարուստ հայեր թե՛ Հայաստանում, թե՛ Հայաստանից դուրս: Եվ հաշվի առնելով այդ ծրագրի կարևորությունը աշխարհաքաղաքական և բարոյական տիրույթներում, ամենևին ավելորդ չի լինի օգտագործել մեր ազգի ֆինանսական ներուժը:

Քանզի դա կհանգեցնի ոչ միայն Հայաստանի տնտեսական հնարավորությունների անհամեմատ մեծացմանը, այլև, ըստ էության, այն մեր երկիրը կդարձնի վճռորոշ երկիր այս տարածաշրջանում: Երկիր, որը հաղորդակցության նման ուղիների առկայությամբ կարող է դառնալ կարևորագույն օղակ Պարսից ծոցը Սև ծովին կապելու համար:

Մի բան, որը ձեռնտու է թե՛ մեր հարևան Իրանին, թե՛ մեր մյուս հարևանին, որի հետ ունենք բարեկամական հարաբերություններ՝ Վրաստանին: Նաև՝ Եվրոպական Միությանը: Նաև՝ Եվրասիական Տնտեսական Միությանը:

Ձեռնտու կլինի միաժամանակ այլ խաղացողների: Այս դեպում խոսքը վերաբերում է Հեռավոր Արևելքին՝ Չինաստան, Հնդկաստան և այլ երկրներ:

 

– Չխոսեցիք Ռուսաստանի մասին: Այս երկիրը մեզ թույլ կտա՞: Կասի՞ արե՛ք:

– Դեմ եմ հարցի նման ձևակերպմաը: Որևէ պետություն Հայաստանին որևէ բան թույլ տալու կամ թույլ չտալու իրավունք չունի: Ո՛չ դիվանագիտական և ո՛չ էլ բարոյական հարթություններում: Եվ մեզանում պետք է արմատախիլ անենք նման մտայնությունը: Եվ ամեն ինչ պետք է պայմանավորենք ներքին դիսկուրսով: Մինչդեռ դրա փոխարեն մենք փորձում ենք ամեն ինչ պայմանավորել ռուսական ներկայությամբ:

Անշուշտ, ռուսական ներկայությունը Հայաստանում շոշափելի է: Բայց ո՛չ այնքան, ինչքան այդ մասին ասում ենք: Եվ, անընդհատ շեշտելով այդ հանգամանքը, մենք ավելորդ վախեր ենք առաջացնում մեր հասարակության մեջ: Նաև վանում ենք մեր գործընկերներին, նրանց, ովքեր պատրաստ են համագործակցել մեր երկրի հետ: Եթե մենք ունենանք այդ գումարը և ցանկանանք երկաթուղին կառուցել, ապա մեզ ոչ ոք չի կարող խանգարել: Ընդ որում, իմաստ էլ չկա խանգարելու մեջ: Որովհետև այն դեմ չէ որևէ երկրի շահերին: Այդ թվում՝ նաև Ռուսաստանի շահերին: Պետություն, որի հետ մենք ունենք դաշնակցային և ռազմավարական հարաբերություններ:

 

– Իսկ մեր իշխանությունները կգնա՞ն նման քայլի:

– Ես չեմ կարծում, որ մեր իշխանությունները դեմ են Հայաստանի զարգացմանը: Դա անտրամաբանական մոտեցում է:

Եվ այս հարցում մենք պետք է ունենանք հասարակական անխտիր բոլոր խավերի և իշխանական ողջ վերնախավի համաձայնությունը: Քանզի այն միտված է մեր բոլորի ապագային, միտված է մեր երեխաների ճակատագրին:

Հետևաբար, այս հարցում որևէ տարաձայնություն չկա և չի էլ կարող լինել:

 

– Ի՞նչ եք կարծում՝ սփյուռքի հայությունը կվստահի՞ իր գումարներն այս իշխանություններին: Որովհետև շատ փաստեր այլ բանի մասին են խոսում:

– Շատ դեպքերում նման մոտեցումը պատրվակ է, որպեսզի Հայաստանին համապատասխան օժանդակություն չտրամադրվի: Ըստ էության, դրանք անտեղի մտահոգություններ են: Եվ վստահել–չվստահելու խնդիր չկա: Այդ երկաթուղին կառուցվում է իմ, ձեր և բազմաթիվ քաղաքացիների շահերից ելնելով: Այստեղի իշխանությունները ևս Հայաստանի քաղաքացիներ են: Եվ այն մոտեցումը, որ այս հարցում չպետք է տարանջատում լինի հասարակության և իշխանության միջև, տեղին է:

Եթե մարդը ցանկանում է օգնել իր հայրենիքին, ապա այդ օգնությունը պատվաբեր է: Եվ յուրաքանչյուր ոք, ով մասնակցի այս ծրագրին, պետք է դա իր համար պատիվ համարի: Պատիվ համարի, որ նա մասնակցում է իր հայրենիքի ապագայի կերտմանը:

Քանզի Հայաստանը համայն հայության հայրենիքն է: Այս տարածքն է մոլորակի միակ կետը, որտեղ պահպանվում է հայությունը: Արտերկրում ապրող ցանկացած հայ սա պետք է գիտակցի:

 

Գոհար Սարդարյան