Անկախ ընտրությունների արդյունքներից Թուրքիայում քաղաքական ճգնաժամը կշարունակվի եւ կխորանա. կարծիքներ

Թուրքիայում այսօր լռության օր է եւ կուսակցություններն ու բնակչությունը պատրաստվում են նոյեմբերի 1-ին կայանալիք արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին: Վերլուծաբանները, սակայն, լիահույս չեն, որ այս ընտրությունների անցկացումն ու արդյունքները կկարողանան վերջ դնել Թուրքիայում քաղաքական ճգնաժամին, որն արտացոլվեց նաև հունիսի 7-ին կայացած ընտրություններում, երբ իշխող «Արդարություն  զարգացում» կուսակցությունը չկարողացավ խորհրդարանում մեծամասնություն կազմել եւ 40-օրյա ժամկետում էլ չկազմեց կոալիցիա: Դա բերեց երկրում ճգնաժամի խորացմանն ու քրդերի դեմ պատերազմին:

ՀՀ ԳԱ ակադեմիայի Արեւալագիտության ինստիտուտի տնօրեն Ռուբեն Սաֆրաստյանը վստահ է, որ անկախ ընտրությունների արդյունքներից Թուրքիայում ճգնաժամը կշարունակվի: «Եթե անգամ Էրդողանը ստանա ձայների մեծամասնությունը եւ կարողանա միայնակ կոալիցիա կազմել, ապա, միեւնույնն է, քաղաքական ճգնաժամն այդ կերպ չի ավարտվի: Թուրքիան շատ բարդ իրավիճակում է` կապված Սիրիայի, Մերձավոր Արեւելքի իրադարձությունների, Իսլամական պետության ահաբեկիչների դեմ պայքար հետ: Այդ երկրում քրդական հարցը հերթական անգամ սրվել է: Թուրքիան պատմության այնպիսի փուլում է, ո ր վստահաբար կարելի է ասել, որ ճգնաժամը դեռ երկար կշարունակվի»,- ասում է Սաֆրաստյանը՝ շեշտելով, որ Էրդողանի վարկանիշն անընդհատ ընկնում է եւ վերջին հարցումներից հետո հունիսի 7-ի ընտրությունների ժամանակ ունեցած վարկանիշը 2 անգամ անկում է ապրել: «Այժմ Թուրքիայում եւ նրա սահմաններից դուրս Էրդողանին ընկալում են որպես դիկտատորի»,-նշում է Սաֆրաստյանը:

Թուրքագետ Հակոբ Չաքրյանն էլ օրինակ է բերում մեկ այլ հարցման արդյունք՝ համաձայն որի չի բացառվում, որ վաղը կայանալիք ընտրությունների ժամանակ  հունիսի 7-ի արդյունքները կրկնվեն: «Դա նշանակում է, որ «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցությունը կրկին միանձնյա իշխանություն չի ունենա եւ ի չիք կդառնա Թուրքիան լիարժեք նախագահական համակարգի տանելու Էրդողանի հույսերը: «Չի բացառվում, որ Էրդողանը կրկին ձգձգի կոալիցիայի կազմավորումն ու կարգադրի վարչապետ Դավութօղլուին, որ բանակցություններ վարի, սակայն կոալիցիոն կառավարություն չկազմի: Այդ դեպքում քաոսը կխորանա: Թուրքիայի քրդական շրջաններում թուրքական բանակը պատժիչ գործողություններ է իրականացնում, իսկ թուրքական ոստիկանությունը` համատարած ձերբակալություններ: Հատկապես ձերբակալվում են «Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության» անդամները, համակիրները, ակտվիստներն ու ընտրված քաղաքապետերը:  Մամուլի նկատմամբ հուժկու ճնշում կա, բազմաթիվ կայքէջեր, հեռուստաընկերություններ եւ թերթեր են փակվում կամ գտնվում ուժեղ վերահսկողության ներքո»,- ասում է Հակոբ Չաքրյանը՝ հավելելով, որ եթե կրկնվի հունիսի 7-ի պատկերը, ապա քաղաքական ճգնաժամը կշարունակվի դեռ երկար ժամանակ:

«Էրդողանն այնքան է խճճվել, սահմանադրական իրավունքները գերազանցել է, նախորդ ընտրությունների ժամանակ լիազորված չէր եւ իրավունք էլ չուներ, սակայն «Արդարություն եւ զարգացում» կուսակցության օգտին հանրահավաքներ էր անում, գրաքննություն է կիրառում ազատ խոսքի դեմ: Քրդական շարժման դեմ գործողություններ ձեռնարկելուն զուգահեռ իսլամականներն էլ հայտարարել են, որ Թուրքիայի խոշոր քաղաքներում ահաբեկչություններ են կիրառելու եւ նրանք դրանից էլ են վախենում»,- ասաց թուրքագետը՝ հավելելով, որ քաղաքական ճգնաժամի խորացումը Թուրքիայի իշխանությունների շահերից չի բխում, սակայն Էրդողանն այլ տարբերակ չունի, քանի որ քաղաքական անհեռատեսության արդյունքում երկիրը հասցրեց ներկա իրավիճակին, ինքն էլ հերթական անգամ հռչակվեց դիկտատոր:  Այս պարագայում, թուրքագետը շեշտում է, որ Հայաստանին որեւէ վտանգ չի սպառնում: Հակառակ նրա, Սաֆրաստյանը վստահ է, որ պետք է ամրացնել սահմանները Թուրքիայի հետ: Արեւելագիտության ինստիտուտի տնօրենը հիշեցնում է` Թուրքիան հարեւան պետություն է, եւ այնտեղ կատարվող իրադարձությունները, հատկապես սահմանին կարող են նաեւ ազդեցություն ունենալ մեր երկի վրա: «Ներկա դրությամբ մտահոգության առիթ չկա, սակայն եթե ճգնաժամը շարունակվի եւ քրդերի դեմ պատերազմը խորանա, ապա, Հայաստանը մտահոգվելու հարցեր կունենա»,- ասում է նա: Երկու թուրքագետներն է վստահ են, որ պոլսահայերի մեծ մասն իր ձայնը կտա «Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության» օգտին, սակայն այդ ձայները որոշիչ չեն լինի. Ստամբուլում այսօր ապրում է առավելագույնը 60 հազար պոլսահայեր են, նրանցից 40 հազարը հազիվ իր ձայնը տա ԺԴԿ-ին, դա 15-20 միլիոնանոց Ստամբուլի համար էական թիվ չէ:

Թուրքիայում կայացած խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով իշխող «Արդարություն ևզարգացում» կուսակցությունը ստացել էր ձայների 40,66 տոկոսը և 40 օրվա ընթացքում չէր կարողացել կոալիցիա կազմել: Ստեղծվել էր ժամանակավոր կառավարություն եւ երկրի ԿԸՀ-ն որոշել էր արտահերթ ընտրություններն անցկացնել նոյեմբերի 1-ին:

ՀԱՍՄԻԿ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ