Պետական ինստիտուտները՝ ընկերությունների հանցավոր գործակից. «Փաստ»

INTERVIEW 5 June, 2018 7:37

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ցանցային խոշոր սուպերմարկետների կողմից գյուղմթերքի գները բարձրացնելուց հետո պարզորոշ երևաց հայկական ազատ շուկայական կոչվող հարաբերությունների ողջ հմայքն ու թշվառությունը: Եվ բնական էր, որ նման շանտաժը ժողովրդի մոտ ոչ թե սոսկ բողոքի ալիք էր բարձրացնելու, այլ ավարտվելու էր բոյկոտով:

Տնտեսագետ Վահագն Խաչատրյանը «Փաստ»–ի հետ զրույցում նշեց, որ այն ամենն, ինչ այս օրերին տեղի ունեցավ, ապացուցեց, որ իրականում մեր տնտեսությունը վերջին 20 տարիների ընթացքում շուկայական հարաբերությունների վրա հիմնված չի եղել: «Պարզվեց, որ շուկայական հարաբերությունները վերածվել են վարչական մեխանիզմներով կարգավորվող հարաբերությունների: Եվ այդ ամենը տեղի է ունեցել իշխանության ամենաբարձր օղակների ներկայացուցիչների կողմից: Եվ այն գները, որոնք իբրև թե սահմանվել են «շուկայական հարաբերություններից» ելնելով, փաստորեն ձևավորվել են ոչ թե առաջարկ և պահանջարկ սկզբունքով, այլ՝ վերևների պահանջներից ելնելով: Եվ դա իրականացվել է ամենագռեհիկ ձևով, և այսքան տարի մենք չենք կարողացել հասկանալ, թե մեզ մոտ վաճառվող ապրանքների ու ծառայությունների «գինը» ինչպիսին է»,– ասաց Վ. Խաչատրյանը:

Տնտեսագետի գնահատմամբ, այս ամենից հետևում է, որ տարիներ շարունակ հասարակությունը կողոպտվել է գործարարների կողմից: Բացի այդ, պարզվեց ևս մեկ կարևոր հանգամանք, որ գործարարները իրենց հարստությունը կուտակել են ոչ թե իրենց գործունեության արդյունքում, այլ վարչական լծակներից օգտվելու հնարավորության արդյունքում: «Ամենատգեղ երևույթն այն է, որ փորձ է արվում կատարվածը ներկայացնել, որ իբր թե ի շահ գյուղատնտեսությամբ զբաղվողների կամ սպառողների է իրականացվել: Եվ իբր թե այդ ամենի հետևանքով գյուղմթերքի գները կբարձրանան՝ դրանից բխող մնացած տհաճ հետևանքներով: Ես ապշած եմ, որ 21–րդ դարում գործարարները կարող են նման շանտաժի ենթարկել հասարակությանը և մասնագետներին: Ինձ մտահոգում է նրանց մտածողությունը: Եվ ես չէի կարող պատկերացնել, որ այն մարդիկ, ովքեր տարիներ շարունակ թալանել են բոլորին, մասնակցել են այս մեծ կողոպուտին, կուտակել են հարյուր հազարավոր միլիոնների հարստություն, հիմա էլ կարող են հասարակությանը նման շանտաժի ենթարկել»,– ասաց Վ. Խաչատրյանը: Տնտեսագետի խոսքով՝ այս ամենն անըն դունելի է, որին իշխանությունները պետք է շատ կոպիտ արձագանքեն: Վ.Խաչատրյանի մտահոգությունները, սակայն, միայն այսքանով չեն սահմանափակվում: «Փաստորեն, այն պետական ինստիտուտները, որոնք իրականում պետք է հսկեին բիզնեսներին, իրենց տեղում չեն եղել: Ավելին, մասնակցել են այդ ընկերությունների հանցավոր գործունեությանը և նույնիսկ հուշել են նրանց: Փաստորեն մենք անընդհատ խաբված ենք եղել՝ մտածելով, թե պետական մարմինները չեն կարողանում իմանալ, թե ինչ է կատարվում իրականում: Բայց ստացվում է, որ իշխանությունները նման «գործարարների» մոտ հասարակությանն անպաշտպան են թողել: Ես միշտ մտածել եմ, որ պետությունը չպետք է խառնվի և բիզնեսին պետք է հանգիստ թողնի, որպեսզի շուկան ինքնակարգավորվի, բայց փաստորեն ես չգիտեմ, թե քանի տոկոսով եմ սխալ եղել, որովհետև իմ մտքով անգամ չի անցել, որ պետական լծակները կարելի է հանուն մի քանի մարդկանց հարստացման այս աստիճանի օգտագործել: Այսքանից հետո իրենց իրավունք են վերապահում մատ թափ տալ մեզ վրա, հաթաթաներ անել, թե ապրանքների գները կբարձրացնե՞ն: Ես վստահ էի, որ տնտեսական առումով գների բարձրացումը ժամեր կամ ամենաշատը մեկ օր կարող է տևել: Եվ հարց է ծագում, որ երբ գյուղացու «տուժելու» մասին էին խոսում, ինչո՞ւ չէին «մոռանում» իրենց տուժելու մա սին: Գյուղմթերքը քանի՞ օր էին թանկ գնով պահելու: Հաշվի չեն առե՞լ, որ հարցի բարոյական կողմն էլ կա: Չէին մտածո՞ւմ, որ մարդիկ ավելի շուտ կգերադասեն սոված մնալ, քան իրենց կողմից թելադրվող խաղի կանոններին կենթարկվեին»,– ասաց Վ. Խաչատրյանը:

Շարունակությունը՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում