Պուտին–Փաշինյան հարաբերություններում իրավիճակ չի փոխվել, բայց այլ մակարդակներում դրանք նոր իշխանությունների օրոք չեն վերակառուցվել. Ա. Ենոքյան

Քաղաքագետ Աղասի Ենոքյանը Tert.am–ի հետ զրույցում անդրադառնում է Երևանի քաղաքապետի առաջիկա ընտրություններին մասնակցելու հայտ ներկայացրած  քաղաքական ուժերի  հնարավորություններին, «Հայ ազգային կոնգրեսի» պասիվությանը, այն տարբերություններին, որոնք կան իշխանության բալանսավորման մասին ՀՀ նախագահի ու վարչապետի պատկերացումներում: Քաղաքագետը խոսում է նաև Փանիկի միջադեպի մասին։

- Պարոն Ենոքյան, Երևանի քաղաքապետի ընտրությունների քարոզարշավը, ըստ ամենայնի, կմեկնարկի օգոստոսի կեսերից: Մասնակցության հայտ են ներկայացրել մի շարք քաղաքական ուժեր, այդ թվում՝ «Ծառուկյան դաշինք», «Հիմնադիր խորհրդարան»: Փաստորեն, բոլոր քաղաքական ուժերը կամա թե ակամա պայքարելու են  ՔՊ-ի կամ «Ելք»-ի դեմ, որոնք, ըստ էության, իշխանություն են և առաջին հայացքից՝  ունեն շատ բարձր վարկանիշ: Մնացած բոլոր ուժերը մասնակցության և արդյունքներ գրանցելու ի՞նչ շանսեր ունեն: Այսինքն՝ Փաշինյանին հարող ուժե՞րն են հաղթելու ընտրություններում։ 

- Ամենաբարձր շանսերն, իհարկե, ունի Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած քաղաքական ուժը: Չգիտեմ՝ կլինի «Քաղաքացիական պայմանագիր», թե «Ելք», բայց մյուս կողմից էլ ակնհայտ է, որ մյուս քաղաքական ուժերը ևս պետք է փորձարկեն իրենց հնարավորությունները: Եվ այստեղ ամենակարևորն այն է, որ պետք է փորձարկվի նաև ընտրությունների բաց ու թափանցիկ լինելու մոդելը: Մոդել, որում չեն գործում՝ թաղային հեղինակություններ, ընտրակաշառք: Այս առումով դժվար է ասել, թե  նախկին ուժերի, ասենք, «Բարգավաճ Հայաստանի» շանսերն ինչպիսին կլինեն, որովհետև նրանք, հիմնականում, աշխատել են այդ մեթոդներով: 

Ինչ վերաբերում է «Սասնա ծռերին», ապա բավականին հետաքրքիր փորձարկում է լինելու, որովհետև նրանք զինված խմբավորումից հիմա փորձում են դառնալ քաղաքական միավոր:

-ՀԱԿ-ի հնարավոր մասնակցություն և արդյունքնե՞ր:

- «Հայ ազգային կոնգրեսը» չեմ կարծում, որ մոտ ժամանակներում հնարավորություն կունենա քաղաքական հայտ ներկայացնելու: Այն, երևի, ավելի շատ արդեն արխիվացված քաղաքական ուժ է:

-Այսինքն՝ խոսքը ֆինանսական ռեսուրսների՞, կադրային սովի մասին է, Լևոն Տեր-Պետրոսյանի տարիքի պատճառով: Ի վերջո, դեռ  2012-ին ասել էր, որ  68 տարեկան է:

- Այո՛, Լևոն Տեր-Պետրոսյանի տարիքը, և ուրիշ նոր դեմքեր չկան: Որովհետև այդ նոր դեմքերը կա՛մ լքել են կուսակցությունը, կա՛մ բավականաչափ ակտիվություն հանդես չեն բերել՝ հանրության համար ընդունելի լինելու համար:

– Նիկոլ Փաշինյանը երեկ հայտարարեց՝  «ասում եք վարչապետի և նախագահի լիազորությունների բալանսավորման մասին, իսկ ո՞վ է ասում, որ բալանսավորումը պետք է լինի դրանց միջև, և բալանսավորումը չի կարող տեղի ունենալ վարչապետի և նախագահի միջև։ Օրինակ, դուք գիտեք ո՞վ է Գերմանիայի նախագահը»։ Ապա Նիկոլ Փաշինյանը չբացառեց, որ նախագահի ինստիտուտի համար ևս մեկ-երկու արարողակարգային լիազորություններ ավելացնի: Մյուս կողմից, Արմեն Սարգսյանը խոսել էր բալանսավորման անհրաժեշտության մասին, ինչո՞ւ են, ուրեմն, նման տարբեր պատկերացումներ երկրի առաջին ու երկրորդ դեմքերի մոտ:

- Սահմանադրությամբ հստակորեն սահմանված են Վարչապետի ու Նախագահի լիազորությունները և, իսկապես, այնտեղ կարծեք թե բալանսավորման մեծ խնդիր չկա: Բալանսավորման խնդիր կա, բայց, ինչպես Նիկոլ Փաշինյանն ասաց՝ խորհրդարանական հանրապետությունում բալանասավորումը պետք է լինի իշխանության 3 ճյուղերի միջև. գործադիր իշխանություն՝ ի դեմս վարչապետի, խորհրդարանը որպես օրենսդիր իշխանություն: Եվ դատական իշխանությունը: Այլ խնդիր է, որ հիմա վարչապետի ձեռքում չափազանց շատ լիազորություններ են և դրանք պետք է վերաբաշխվեն: 

- Տեսեք, ինչպես մամուլն էր ձևակերպել, հեղափոխության բերումով՝ Նիկոլ Փաշինյանը հայտնվեց սուպերվարչապետի կարգավիճակում, և փաստորեն, ասաց, որ Արմեն Սարգսյանին կարող է տալ 1-2 լիազորություն: Մինչդեռ վերջինս «անգլիական թագուհու» հայտ չի ներկայացրել: Ի վերջո, սա չի՞ կարող առաջիկայում կոնֆլիկտ հասունացնել:

- Արմեն Սարգսյանը հեղափոխության ընթացքում կարևոր դեր խաղաց՝ դառնալով այն հարթակը, որի միջոցով նախկին և նոր իշխանություններն իրար հետ կապ հաստատեցին և փոխանցեցին ու ընդունեցին իշխանությունը: Այսինքն, իհարկե, նա կարևոր քաղաքական ֆունկցիա ունի, բայց այն ոչ թե սահմանադրական է, այլ ավելի շատ բխում է նրա անձնական հեղինակությունից, կապերից ու փորձառությունից: Իսկ կհամաձայնի՞, ինչպես Դուք նշեցիք՝ «անգլիական թագուհու» կարգավիճակին, ապա ասեմ, որ եթե համաձայնել է դառնալ Նախագահ (նախքան հեղափոխությունը), ուրեմն այդպիսի լիազորություններ է ստանձնել: Եվ հակասություն չեմ տեսնում:

- Իր ասուլիսում Նիկոլ Փաշինյանը երեկ հստակ ուղերձ հղեց ՌԴ-ին՝ ասելով .«Բոլորի պես ես էլ համոզված եմ՝ Ռուսաստանը կարող է թույլ չտալ պատերազմը: Ու չեմ կարող հավատալ, որ նա չի օգտագործի իր լծակները՝ Ադրբեջանին սադրանքից հետ պահելու համար»: Սա՝ Փանիկի դեպքերից հետո, որը Նիկոլ Փաշինյանը որակել էր սադրանք: Արդյոք այս ուղերձները նույն դրական տոնայնությա՞ն մեջ են ինչ՝ հեղափոխության հաջորդած առաջին օրերին, երբ Փաշինյանը հանդիպեց Վլադիմիր Պուտինի հետ: Եվ անա՞մպ վիճակ է հայ-ռուսական հարաբերություններում:

- Խնդիրներ չկան Նիկոլ Փաշինյան–Վլադիմիր Պուտին հարաբերություններում, որոնք առաջին իսկ օրվանից կառուցվեցին նորմալ, բայց, ես կարծում եմ, որ հարաբերությունների այլ մակարդակներում մենք ունենք խնդիրներ: Մակարդակներ, որոնք ոչ ֆորմալ հարաբերություններն են ներկայացնում: Եվ կարծեք թե Փանիկի ու մի շարք այլ դեպքեր այս մասին են վկայում:

– Նկատի ունեք պրանկերների՞ն, որոնց հեռախոսազանգերի  մասին Նիկոլ Փաշինյանն ասաց, որ բացի հումորից, տեսնում է քաղաքական բովանդակություն ճշտելու ձգտում:

-Այո, Այո: Ամեն հարց չէ, որ լուծվում է երկու երկրների ղեկավարների մակարդակով:

- Ամեն դեպքում, կարո՞ղ եք արձանագրել, որ Պուտին-Փաշինյան հարաբերություններում, նկատի ունենալով Բրյուսելում ՀՀ վարչապետի հայտարարությունները, Պյոտր Սվիտալսկու արձագանքը և բազում այլ գործոններ, ամեն ինչ նույնն է:

-Իրավիճակ չի փոխվել: Կրկնեմ՝ խնդիրն այն է, որ հայ-ռուսական հարաբերությունները չեն ձևավորվել, կամ միշտ չեն ընթացել 2 երկրների ղեկավարների հարաբերությունների միջոցով: Եղել են, կան դիվանագիտական այլ մակարդակներում ու խողովակներում՝ ոչ ֆորմալ հարաբերություններ, որոնք հիմա՝ նոր իշխանությունների ժամանակ չեն վերակառուցվել:

- Վարչապետ Փաշինյանն ասաց, թե չգիտի՝ իր այցը ԱՄՆ լինելու է պաշտոնակա՞ն, թե՞ ոչ, ԱՄՆ է մեկնելու ՄԱԿ-ի գագաթնաժողովի շրջանակներում: Հնարավոր օրակարգը՝ ըստ Ձեզ:

- ԱՄՆ այցը, ըստ իս, չպետք է բավարարվի միայն ՄԱԿ-ի գագաթնաժողովով: Եթե այս ընթացքում հնարավոր լինի ձեռք բերել պայմանավորվածություններ ԱՄՆ բարձր ղեկավարության հետ հանդիպումների վերաբերյալ, կարծում եմ, այցը կկայանա: Իսկ օրակարգն այն է, ինչպես միշտ. անվտանգության, տնտեսական հարցեր, ներդրումների խնդիր: Սա հաստատված չէ, սակայն ենթադրելի է:

- Իսկ կարծո՞ւմ եք, որ պայմանավորվածություններ ձեռք բերելու դեպքում, լինելու են միայն բավականաչափ բարձր մակարդակի հանդիպումներ: Ինչո՞ւ, որովհետև հեղափոխությունից առաջ շատ փորձագետներ մտահոգություն էին հայտնում, որ հայ-ամերիկյան բավականաչափ բարձր մակարդակի հանդիպումներ տարիներ շարունակ չկան:

- Կարծում եմ՝ այո, և կարծում եմ, որ պայմանավորվածությունների հասնելու դեպքում այդ հանդիպումները կներառեն ԱՄՆ փոխնախագահ, միգուցե՝ Նախագահ, կամ առնվազն՝ պետքարտուղար: