Ի՞նչ է քաղաքականությունը՝ անբարոյականությո՞ւն, թե՞ հնարավորինի արվեստ. «Փաստ»

 Որտե՞ղ է սահմանը և ո՞վ այն պետք է գծի: Ինչպես բացառել կարելիի ու չի կարելիի միաձուլման ու սերտաճման տխուր փորձը: Վերջապես ինչպե՞ս քաղաքականությունը պահել որպես հնարավորինի արվեստ և ոչ թե դարձնել անբարոյականություն: Այո, դարձնել, որովհետև մենք մշտապես լսում ենք հակառակը, մինչդեռ քաղաքականությունը դարձնում են անբարոյականություն նրանք, ովքեր շատ փոքր աղերսներ ունեն բարոյականության հետ: Այս նուրբ հարցերը կարող են թվալ երկրորդական և անէական, սակայն խնդիրը շատ ավելի խորն է, խնդիրը հասարակության առողջությունն ու սթափ գիտակցությունն է: Այս տեսանկյունից, թեկուզ մտահոգությունների առկայությամբ, սակայն մեր հանրությունը բավական առողջ է դատում, որովհետև քննադատոթյան են արժանանում երևույթներ, որոնք պարզապես հիվանդագին են: 

 

Բայց և կան ոգևորվողներ, բնազդային կատաղությամբ լցված կյանքի ձևեր կամ մարդկային տեսակի առանձնյակներ, որոնք որևէ աղերս չեն կարող ունենալ քաղաքացու հետ, քաղաքացին, ի դեպ, կարող ենք գրել մեծատառերով:

 

Օրերս հայաստանյան սոցցանցերում տարածվեցին մի քանի աղմկահարույց նկարներ: Մեկը Էդուարդ Շարմազանովի «ադրբեջանական անձնագրի» նկարն էր, որն, 

 

իհարկե, ֆոտոշոփի արդյունք էր: Թվում է, թե գռեհիկ ու անճաշակ, չստացված կատակ է: Սակայն խնդիրն ավելի լուրջ է: Ըստ էության՝ Շարմազանովը հաստատ չի վաստակել ադրբեջանցի կամ թուրք կոչվելու մակդիրը՝ այս բնորոշումների վատագույն իմաստով: Սակայն, սրանից զատ, հիմա ի՞նչ, մենք արդեն մեր իսկ հանրությունը բաժանում ենք հայերի և թուրքերի, մենք այդպե՞ս ենք պատկերացնում հանրության առողջացումը: Կամ՝ եթե կան մարդիկ, ովքեր կարծում են, թե կարելի է Շարմազանովին կամ ցանկացած մեկին վիրավորել, նվաստացնել ու ստորացել նրան անվանելով թուրք կամ ադրբեջանցի, հավասարապես պետք է ընդունեն, որ հակառակն էլ կարելի է, որ թուրքը կամ ադրբեջանցին էլ կարող է «հայ»–ը կիրառել որպես վիրավորանք, տարբերություն կարծես թե չկա: Մենք պատրա՞ստ ենք դրան, ավելին՝ արդյոք Շարմազանովին Մամեդ օղլու անվանողները մտածե՞լ են այդ մասին: 

 

Ցավոք, սա միակ դեպքը չէ, հաճախ մենք կարող ենք տեսնել թուրք և ադրբեջանցի էթնանվանումները որպես հայհոյանք ու վիրավորանք կիրառելու դեպքեր: Նույն տրամաբանությամբ Սերժ Սարգսյանին անվանում էին Նարիմանով, կրկին անհասկանալի, կրկին հիվանդագին: Անշուշտ, հաճելի է տեսնել, որ հանրության մի լայն հատված բացասաբար է ընդունում այսօրինակ երևույթները: Թերևս հենց այս երևույթների շարքից էին շարժման օրերին սգո երիզների վրա մի շարք հանրապետական պատգամավորների անուններով ու տարիքը նշելով, այսպես կոչված, ակցիան, երևույթ, որին դժվար է անվանում տալ:

 

Մյուսը՝ հայկական պարբերականներից մեկը, կամ ավելի ճիշտ կլինի ասել ամենահայտնի պարբերականը հրապարակում է Մանվել Գրիգորյանի նկարը որպես օրվա կադր, նկարն արված է գաղտնի՝ Գրիգորյանի խցում: Հետո, իհարկե, լրատվամիջոցը ներողություն խնդրեց և հույս հայտնեց, թե մեղավորները, այն է թե՝ իրենց աղբյուրը, կպատժվի, սակայն իրենց աղբյուրին չեն բացահայտի: Քավ լիցի, ի՞նչ է սա նշանակում, խնդիրը փաստորեն աղբյուրն էր կամ «լրատվամիջոցային գայթակղությունը» և վե՞րջ: Իսկ հի՞շում եք 2013 թվականը, հիշո՞ւմ եք ողբերգական ավտովթարը, հի՞շում եք ավտովթարի մասնակից բեռնատարի 

 

վարորդ Հրաչյա Հարությունյանին, ում մոսկովյան դատարան բերեցին խալաթով: Կա՞ արդյոք տարբերություն Մանվել Գրիգորյանի նկարի և Հրաչյա Հարությունյանի խալաթի մեջ, դժվարությամբ եմ տեսնում, ավելի ճիշտ՝ չեմ տեսնում: 

 

Վերջապես, եթե առավել գլոբալ նայենք նման իրողություններին, ապա պարզապես կտեսնենք, որ հենց այսկերպ է անվանարկվում հեղափոխությունը, այս երևույթներն աշխատում են հենց նոր իշխանության և ընդհանրապես հասարակության դեմ: Եվ միաժամանակ շեշտենք, որ նմանօրինակ իրողություններում խնդիրը բոլորովին էլ անձերը կամ անձերի պաշտպանությունը չէ, այլ բարոյականության չափումը, հասարակության առողջությունը, սթափ գիտակցությունը: Սա առաջնային է, որպեսզի քաղաքականության մեջ բացառվեն նման գործիքները, որոնք դարձնում են քաղաքականությունն անբարոյականություն: Հնարավոր է և հարցը՝ ի՞նչ կապ ունեն միմյանց հետ, գուցե և ճիշտ հարցադրում կլինի, սակայն հենց նման կերպ է աղտոտվում ամեն ինչ՝ այդ թվում քաղաքականությունը՝ ինչպես յուղի ու կեղտի մասին հայտնի ժողովրդական ասացվածքում: 

 

Վերջապես, փոքր–ինչ լավատեսությամբ, այս ամենի մեջ ուրախալին այն է, որ մեծամասամբ մեր հանրությունը դատապարտում է նման երևույթները: Ավելի լավ կլիներ, սակայն, որպեսզի դատապարտելու կարիք չլիներ, որպեսզի նման երևույթները բացառվեն, ինչպես հանրային հիվանդություն:

 

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում