Սիրիա հայկական զորքի գնալը Հայաստանին բերում է միջազգային մեկուսացման նոր մակարդակի. Աղասի Ենոքյան

Արդեն կարելի է հաստատ ասել, որ հայկական զորքը գնալու է Սիրիա։ Տարիներ տևած հակամարտությունում մասնակցելու են նաև մեր զինվորականները, և ժամանակակից պատմության բնօրրան այս երկրում խոյանալու է հայկական եռագույնը։

Սիրիական պատերազմը վերջին տասնամյակի ամենաարյունոտ և ամենախճճված հակամարտություններից է, որտեղ արդեն սիրիացիների մասին քչերն են խոսում, անգամ նրանք չեն էլ մասնակցում իրենց երկրի ապագայի վերաբերյալ բանակցություններին։ Դրա փոխարեն Սիրիայի ապագան որոշում են տարածաշրջանային և համաշխարհային գերտերությունները՝ Ռուսաստանը, Թուրքիան, Իրանը, Իսրայելը, Սաուդյան Արաբիան, Միացյալ նահանգները, նրա ՆԱՏՕ-ական դաշնակիցները, որոնք որևէ կերպ ներկայացված են հակամարտության գոտում իրենց ռազմական ներկայությամբ։

Սակայն, միամտություն կլինի կարծել, թե սրանց շարքում հայկական զորքի ներկայությունը միանգամից մեր երկիրը կդարձնի գերտերություն։ Գերտերություն են համարվում այն երկրները, որոնք ունեն շահեր ողջ տարածաշրջանում ընթացող քաղաքական պրոցեսների մեջ, և որոնք ունեն հնարավորություններ ազդելու այդ պրոցեսների վրա։

Երկար մտածելու դեպքում կարելի է հայտարարել, թե Հայաստանն ունի շահեր Մերձավոր Արևելքում, ավելին՝ կարելի է անգամ կառուցել այնպիսի արտաքին քաղաքական մոդել, որտեղ Հայաստանը կհամարվի մերձավորարևելյան քաղաքականության մաս։ Անգամ կարելի է սիրիական հակամարտության այնպիսի ֆանտաստիկ ընթացք կամ ավարտ արտածել, որի դեպքում մենք կարող ենք ազատագրել Թուրքիայում գտնվող մեր պատմական տարածքները։ Ըստ այսմ էլ կարելի է մշակել և ներկայացնել այնպիսի արտաքին քաղաքականություն, որի դեպքում Սիրիայում հայկական զորքի ներկայությունը մեր անվտանգության քաղաքականության կարևորագույն բաղադրիչ է։

Բայց, ցավոք, Հայաստանը չունի այս տարածաշրջանում իրավիճակի վրա ազդեցության որևէ իրական լծակ։ Միամտություն կլինի կարծել, թե այնտեղ գտնվող 100 զինվորականները կարող են ինչ-որ բան փոխել մեր օգտին. Սիրիայում ընթացող հակամարտությունն ունի հսկայական դիվանագիտական բաղադրիչ։ Օրինակ՝ բոլորս ականատես ենք նրան, որ, ասենք, Ռուսաստանն ու Թուրքիան օրումեջ դառնում են թշնամուց դաշնակից և հակառակ։ Նրանք, այսպիսով` լուծում են տակտիկական խնդիրներ, քանի որ ունենալով անլուծելի հակասություններ՝ Ասադի իշխանության շարունակության, քրդերի կամ փախստականների հարցերում, նրանք ունեն այսօրական շահերի համընկնումներ, ասենք Միացյալ Նահանգների գործողությունների սահմանափակման հարցում։ Նման իրավիճակը ենթադրում է ամենօրյա ինտենսիվ, հզոր դիվանագիտական աշխատանք, որը պետք է սնվի ոչ միայն ռազմական ներկայությամբ, այլև հետախուզության և գործակալական ցանցի տվյալներով։

Հայաստանի դիվանագիտական գործիքակազմի մասին, եթե մեղմասածությամբ չհայտարարենք, որ այն գոյություն չունի, ապա կարելի է միայն նշել, որ այն գտնվում է չափազանց խղճուկ վիճակում։ Մեր դիվանագիտական ռեսուրսները չեն բավարարում անգամ կարևորագույն խնդիրներով՝ Ռուսաստանի և Ղարաբաղի ուղղություններով աշխատանքին, ուր մնաց, թե Սիրիայում օժանդակեն մեր զորքին։

Սա առաջին դեպքը չէ, որ հայ զինվորականները մասնակցում են միջազգային գործողություններին, հիշենք թեկուզ Կոսովոյում և Աֆղանստանում ՆԱՏՕ-ի համագործակցության շրջանակներում մեր գործուղումները։ Սակայն այդ դեպքերում նրանք ամբողջապես Հյուսիսատլանտյան դաշինքի պատասխանատվությամբ տակ էին գտնվում։ Այս դեպքում ռուսները կամ այլք պատասխանատվության կամ օժանդակության վերաբերյալ որևէ ֆորմալ թուղթ էլ չունեն ստորագրած Նոր Հայաստանի հետ։

Բացի նրանից, որ իր մասնակցությամբ արդեն Հայաստանը կարող է դառնալ ամենատարբեր ահաբեկչական խմբերի թիրախ, բացի նրանից, որ մեծ ռիսկեր են ստեղծվում Սիրիայի հայ համայնքի համար, այս գործողությունը Հայաստանին բերում է միջազգային մեկուսացման նոր մակարդակ։ Արդեն իսկ հավաստի ինֆորմացիա կա Թրամփի ադմինիստրացիայի խորը հիասթափության մասին մեր քայլից, իսկ այդ մեկուսացումից խուսափելու համար էր, որ, ըստ օդում պտտվող լուրերի, Լուկաշենկոն, Սերժ Սարգսյանը, Պուտինի մյուս դաշնակիցներն ու սատելիտները կտրուկ հակազդեցին նաև այս ավանտյուրայում իրենց ներքաշելուն։ Ամեն դեպքում, եթե գնա հարցի հանրային, մեդիա կամ քաղաքական քննարկում, մեր իշխանություններին դժվար կլինի հանրությանը բացատրել, թե ինչով է Նոր Հայաստանի շահերից բխում, ասենք, հայ սակրավորների միջոցով թուրքական զորքերի գործողությունների համար միջանցքներ բացելը։

Մինչդեռ, կարծես թե, մեր իշխանությունները չեն էլ փորձում խուսափել Հայաստանի համար անշրջելի հետևանքներ ունեցող այս քայլից։ Ավելին, իր կառավարման 100 օրվան նվիրված հանրահավաքի ժամանակ Նիկոլ Փաշինյանը հպարտությամբ ներկայացրեց այս նախաձեռնությունը՝ որպես հայ-ռուսական հարաբերությունների զարգացման առհավատչյա, և չարժե անգամ քննարկել այն օրենսդրական և սահմանադրական բարդությունները, որոնց կարող է բախվել նրա այս մտադրությունը։ Եթե անգամ Ազգային Ժողովը կամ պատասխանատու ինչ-որ մարմին փորձի խոչընդոտել դրան՝ Նիկոլ Փաշինյանն արդեն ունի հրապարակի հավանությունը, որով նա կջարդի ցանկացած խոչընդոտ։