Yerevan, 14.September.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office


Կայունացման միտում և խուճապ՝ Իրանի արտարժույթի շուկայում

SOCIETY
Կիսվել

Past.am

Իրանի արտարժույթի շուկան մի քանի ամիս է, ինչ գտնվում է ճգնաժամային իրավիճակում, որը կարծես թե հոկտեմբերի սկզբից աստիճանաբար սկսում է կարգավորվել: Սոցիալ-տնտեսական հիմնախնդիրներով պայմանավորված 2018թ. սկզբին Իրանում սկսված բողոքի ցույցերին հաջորդած շրջանում արագ տեմպերով սկսվեց արժեզրկվել իրանական ռիալը (գործնականում սակայն գործածելի է թումանը՝ 1 զրոյովպակաս): Եթե շուրջ 10 ամիս առաջ 1 ամերիկյան դոլարն Իրանում վաճառվում էր 3000-3500 թումանով, ապա սեպտեմբերի վերջին արդեն հասավ 17000-19000 թումանի:

Իրանի կառավարությունն այդ ընթացքում թեև փորձում էր միջանկյալ որոշ լուծումներ տալ, սակայն իրավիճակը գնալով ավելի էր բարդանում:

Հոկտեմբերի 1-ի երեկոյան, սակայն Իրանի արտարժույթի շուկայում դոլարի արժեզրկման գործընթաց սկսվեց՝ 18 000 թումանից հասնելով մինչև 8000 թումանի, ինչը վերջին ամիսների համար աննախադեպ երևույթ էր: Դոլարի կտրուկ արժեզրկման գործընթացը, սակայն խուճապ առաջացրեց քաղաքացիների շրջանում. այն մարդիկ, որոնք իրենց խնայողությունները պահել էին դոլարով, վերջինիս արժեզրկումից հետո շտապում են արագ ազատվել դրանից: Մաշհադում նույնիսկ ցավալի դեպք տեղի ունեցավ: Խորասան-է Ռազավի նահանգի դատախազության հաղորդմամբ՝ 44-ամյա տղամարդը, լսելով դոլարի կտրուկ արժեզրկման մասին լուրը, սրտի կաթված է ստացել և մահացել:

Առաջին օրերին Իրանի խոշոր քաղաքների բնակիչները լուսացրել են փողոցներում՝ փորձելով օր առաջ վաճառել իրենց ունեցած խնայողությունները: Ստեղծված խուճապային իրավիճակը կարգավորելու նպատակով Իրանի կենտրոնական բանկն իր ունեցած գործիքակազմի միջոցով փորձում է վերահսկել իրավիճակը:

Իրանական ռիալի արժևորումը պայմանավորված է մի քանի գործոնով: Ինչպես պնդում են իրանցի ֆինանսական փորձագետները՝ դոլարի այդչափ արժևորումը մեծ հաշվով չուներ տնտեսական հիմնավորում: Իրանական ռիալի արժեզրկման վրա նշանակալի ազդեցություն էր գործում նաև «սև շուկայում» գործող խմբավորումների գործունեությունը, որի հետևանքով հասարակության շրջանում խուճապ էր առաջանում:

Իրանի ֆինանսական շուկայի կարգավորմանը նպաստող գործոններից էին ԻԻՀ կենտրոնական բանկի ղեկավար կազմի փոփոխումը և կառավարության ձեռնարկած համալիր միջոցառումները, որոնք արդեն իսկ տալիս են իրենց արդյունքը: ԻԻՀ ԿԲ-ն նախապատրաստական աշխատանքներ տանելուց հետո սեպտեմբերի 29-ին որոշում կայացրեց արտարժույթի իր պահուստային միջոցները ներդնել շուկա՝ դոլարի արժևորումը կանխելու նպատակով: Կենտրոնական բանկի մյուս կարևոր քայլն այն էր, որ եթե մինչ այդ արտարժույթի առք ու վաճառքով զբաղվում էին միայն փոխանակման կետերը, ապա ԻԻՀ կառավարությունն այժմ կենտրոնական բանկին թույլատրել է իրանական բանկերին ևս շնորհել արտարժույթի փոխանակում իրականացնելու լիազորությամբ:

Մյուս կարևոր հանգամանքն այն է, որ ՄԱԿ-ում Իրանի նախագահի և եվրոպական մի շարք երկրների ղեկավարների միջև կայացած հանդիպումները, և այդ երկրների կողմից Իրանի հետ տնտեսական համագործակցությունը շարունակելու մասին հավաստիացումները ևս իրենց դրական ազդեցությունն ունեցան: Ավելին՝ ըստ Իրանի և Եվրամիության միջև ձեռք բերված համաձայնության՝ կողմերը պետք է առաջիկայում սկսեն այլ եղանակով բանկային փոխանցումներ իրականացնել:

Մյուս կարևոր գործոններից կարելի է նշել արտարժույթի «ներկրման» սահմանափակումների վերացումը, նավթի համաշխարհային գների բարձրացումը և Իրանի խորհրդարանի կողմից Փողերի լվացման դեմ պայքարի միջազգային ստանդարտների (FATF) հաստատման հավանականությունը:

Նախօրեին իրանական բանկերը 1 ամերիկյան դոլարը վաճառել են 9500 թումանով, փորձագետների գնահատմամբ՝ շուկայի կարգավորումից հետո արտարժույթի ողջամիտ փոխարժեքը պետք է տատանվի 8000-10000 թումանի միջակայքում:

Այսպիսով, պետք է արձանագրել, որ ամիսներ շարունակ Հասան Ռուհանիի կառավարության գործադրած ջանքերից հետո (ԿԲ ղեկավարության փոփոխություն, էկոնոմիկայի և ֆինանսներինախարարի և տնտեսական ոլորտի համար պատասխանատու պաշտոնյաներիպաշտոնանկություններ և այլն) հաջողվում է կարգավորել արտարժույթի շուկան, ինչն Իրանում տեղի ունեցած ահաբեկչության ֆոնին Իրանի իշխանությունների համար կարևոր նշանակություն ունի՝ հասարակությանը ցույց տալու, թե կառավարությունն ի զորու է կարգավորել երկրում առկա խնդիրները:

Օրերս Հաագայի միջազգային դատարանը բավարարել է Իրանի հայցն ընդդեմ ԱՄՆ-ի՝ կապված վերջինիս սահմանած պատժամիջոցների հետ: Արդարադատության միջազգային դատարանի այդ որոշումը նոյեմբերի 4-ին սպասվող ամերիկյան նոր պատժամիջոցների մեկնարկին ընդառաջ, իհարկե՛, Իրանի համար դիտվում է որպես դիվանագիտական լուրջ հաջողություն, սակայն Իրանի կառավարությունը գիտակցում է, որ ինչպես վերոնշյալ փաստը, այնպես էլ տնտեսական իրավիճակը կարգավորելուն ուղղված իշխանությունների ջանքերը միայն կարող են կարճատև արդյունք ապահովել:

Հատկանշական է, որ եթե մայիսի սկզբին՝ Միացյալ Նահանգների՝ միջուկային համաձայնությունից դուրս գալուց հետո Իրանը որոշակի վերապահում ուներ Եվրոպայի դիրքորոշման նկատմամբ, ապա վերջին շրջանում եվրոպական երկրների իրականացրած մի շարք քայլերից հետո արդեն Իրանում կա ընկալում, որ Եվրոպայի վճռական դիրքորոշումը լուրջ ազդեցություն կարող է ունենալ, ուստի իրանական դիվանագիտությունն իր ողջ ջանքերը գործադրում է, որպեսզի կարողանա Եվրոպայի հետ ունեցած պայմանավորվածություններն իրականություն դարձնել:

Իսրայելյան Արմեն

Կիսվել
Timeline
Unibank Becomes Lead Sponsor of AGBU’s Global Run in Support of Camp NairiUnibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New LocationUcom Continues Large-Scale Network Modernization, Expanding 5G Coverage and Enhancing Connectivity EBRD’s AMD-denominated bonds listed on AMX; Converse Bank acted as underwriterBecome a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yieldThe Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos'All Armflix Content Is Once Again Available on UplayHayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in KatowiceHarutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted the Law to Prevent a Referendum”Ucom Supports Coca-Cola Fest 2026 “Orran” Students Start the New Academic Year with Support from “The Power of One Dram”It is with deep awareness of the seriousness of this supposition as well as concern that we pose the question of the above headline“Armenian Virtuosos” Scholarship Recipients Take the Stage at the 4th International Festival of Youth Orchestras of the WorldUnibank Launches a New Promotion "U-Teenager": Grand Prize — a Summer Course at One of the Top Universities AbroadSEROOND Begins: Armenia’s First Authored School Model Based on Whole-Child Development, Enabled by AI"Unisport" Advances to the Main Round of the UEFA Futsal Champions League Cybersecurity Course Graduates Take Part in Ucom’s “Junior Academy” ProgramUcom Introduces Green Tariff Plans, Turning Everyday Connectivity into Environmental Impact Ucom Launches “Unity Back to School” Special Offer for the New School YearUcom’s Sales and Service Center Reopens at 7 Sayat-Nova Street in Gyumri "Unisport" Competes in the UEFA Futsal Champions LeagueAram Barseghyan Appointed CEO of Team Telecom Armenia, Hayk Yesayan to Lead Team GroupLetter of Congratulations to His Holiness Karekin II on His 75th Birthday “Side by Side” Program for Artsakh Families in the Sevan Community: IDBankArega Hovsepyan is our candidate for Chair of the Committee on European IntegrationThe Final Round of the Junius Tournament Has BegunAwards Ceremony for the “Top 100 Students of Armenia” Competition: Presentation of CertificatesNew Samsung Galaxy A27 as Part of Ucom’s Special “Back to School 2026” OfferMillennials, Gen Z, or Gen Alpha: How Different Generations Prepare for the New School Year: Idram&IDBankFinancial Literacy at the Republican Center for Children and Youth Tent Camp: Idram & IDBankUnlocking the Secrets of the Financial World at ''Hayordi'' Camp with Idram&IDBankUcom Supports the Second Phase of ArmDrone’s FPV Drone Educational Program "The Power of One Dram" to "Orran" Charitable Non-Governmental OrganizationUcom and Microsoft Innovation Center’s Cybersecurity Education Program Concludes with a Mini CTF CompetitionCustomer Appreciation Day - This Time at IDBank’s “Erebuni” BranchResults of the Junius Tournament Announced: The Next Round AheadUcom Expands International Roaming Capabilities"Urgently Confirm Your Card Details": IDBank Warns of Hotel Booking ScamsMher Ananyan joins Unibank's Management Board Ucom Supports the Launch of "Remember the Animals" Educational Game Moody’s changes the outlook on IDBank’s ratings to positive IDBank Introduces the New Mastercard World Card with Exclusive Travel Benefits and a Special Launch CampaignConverse Bank and Visa expand their strategic partnership to introduce new customer solutions Ucom and FPWC Ensure Round-the-Clock Wildlife Monitoring in Gnishik Through Solar Energy Idram and IDBank Support Startups at Seaside Startup SummitIt is now possible to register in Unibank’s mobile application through imID as well“Free In-Game Bonuses”: IDBank Warns About Cyberattacks Targeting SchoolchildrenMoody's affirms Converse Bank's ratings and changes outlook to positive from stableNew Achievements in Europe: "Armenian Virtuosos" Scholarship Recipients Embark on Educational Trips to Prestigious Music AcademiesRate.Trading Platform at Seaside Startup Summit: IDBank Introduces an Innovative Solution
All Timeline »
Most Popular
1 The Unprecedented Educational Summer of the 'Armenian Virtuosos' 2 Hayk Melikyan Opens the 5th Festival of Armenian Culture in Katowice 3 Unibank’s Renamed “Tumanyan” Branch Opens at a New Location 4 Become a Unibank shareholder and acquire perpetual bonds with a 13.25% yield 5 Harutyun Harutyunyan: “The Government Has No Intention of Applying for EU Membership and Adopted th...
Poll