Yerevan, 20.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Հույսներդ խաշի վրա մի դրեք, բայց խաշից էլ մի հրաժարվեք

LIFE


Մենք գիտենք, որ...

 

Կոտրվածքների դեպքում հայկական ավանդական խաշ ուտելն օգնում է, որ ոսկորը շուտ կպչի: Եվ ընդհանրապես, խաշն օգնում է ոսկորների ամրացմանը:

Իրականում այդպես չէ:

Խաշը ոչ մի կերպ չի ազդում ոսկրերի վիճակի վրա, և դրա օգտակարության վերաբերյալ պնդումները գիտական ոչ մի հիմք չունեն: Խաշը հայկական խոհանոցի հնագույն տաք ապուրներից է։ Ի սկզբանե այն եղել է աղքատների սնունդ, անասունը պահած աղքատ գյուղացին միսը վաճառել է հարուստներին, իսկ իր ընտանիքին մնացել են ոտքերը, գլուխը և փորոտիքը. այդպես էլ առաջացել է այս ուտեստը: Հետագայում խաշ ուտելը դարձել է յուրօրինակ արարողություն, քանի որ հավաքվել են բարեկամներով, ընկերներով, հարևաններով։ 

Խաշի պատրաստման մեջ օգտագործվում են տավարի ոտքեր (կարելի է նաև խոզի, ոչխարի կամ նույնիսկ հավի) և փորոտիք։ Հիմնականում խաշ եփելու նախապատրաստական արարողությունը սկսում են երեկոյան, որպեսզի առավոտ վաղ այն մատուցվի։ Խաշն ավանդաբար ուտում են տարվա ցուրտ եղանակին՝ ուշ աշնանը, վաղ գարնանը և ձմռանը, վաղ առավոտյան մինչև նախաճաշը կամ դրա փոխարեն։ Ուտեստի հետ մատուցվում է մանրացրած սխտոր, աղ, կտրատած բողկ, թթու, հանքային ջուր, օղի ։ Խաշը ուտում են լավաշով: Հայաստանի որոշ շրջաններում այն ուտում են ձեռքերով՝ նախապես նրա մեջ բրդելով չոր լավաշ։ Պնակը ծածկում են լավաշով և ուտելու ընթացքում բացելով փոքրիկ անկյուն, լավաշի կտորով հանում են կերակուրը։

Ոսկրերի համար խաշի օգտակարության համոզմունքը ի հայտ է եկել հին ժամանակներում, երբ մարդիկ մտածում էին, որ, օրինակ, խոզի լ յարդն օգտակար է մարդու լ յարդի համար, ուղեղը` ուղեղի, և հետևաբար ոսկրերից ապուրը ոսկրերի համար է օգտակար: Իրականում խաշը, որն առաջանում է ոսկրերը եռացնելուց, բոլորովին չի մարսվում մարդու օրգանիզմի կողմից, որովհետև մարդու օրգանիզմում (ի տարբերություն կենդանիների, որոնք կարող են նաև ոսկորներ ուտել) ուղղակի չկան այնպիսի ֆերմենտներ, որոնք կարողանային մարսել այն: Մեր օրգանիզմը չի մարսում նաև կաշին և ջլերը, որից կազմված է լինում «խաշի միսը»: Ինքը` խաշը, եթե այն ուտեն առանց լավաշի և յուղի, կալորիականություն և սննդային արժեք չունի և արագ դուրս է բերվում օրգանիզմից, որովհետև աղիները չեն կարողանում այն մարսել կամ յուրացնել: Երևի զգացած կլինեք, թե խաշ ուտելուց որոշ ժամանակ անց ինչպես եք քաղց զգում:

Իրականում ոսկորների կոտրվածքների դեպքում սննդակարգը խիստ կարևոր է, քանի որ օրգանիզմը պետք է ստանա այն անհրաժեշտ «շինարարական նյութերը», որոնք անհրաժեշտ են, որ կոտրվածքը շուտ լավանա: Առաջնահերթ կարևոր է, որ հիվանդը ստանա լիարժեք սպիտակուցային սնունդ: Հավանաբար սրանով էլ է բացատրվում համոզմունքը, որ խաշը համարվել է օգտակար ոսկրերի համար, քանի որ խաշը լինում է կաթնագույն, այսինքն՝ իբր «սպիտակուցներով լիքը», ինչը սխալ է: Ամենաշատ սպիտակուցներ պարունակող մթերքներն են միսը, ձուկը, թռչնամիսը: Երկրորդ կարևոր նյութը, որ պետք է ստանա օրգանիզմը, կալցիումն է, որի պարունակությունը շատ է ինչպես կաթնամթերքում, այնպես էլ կանաչեղենում: Իհարկե, կարևոր է նաև վիտամիններով և միկրոէլեմենտներով հարուստ սնունդը: Ի դեպ, կոտրվածքների ժամանակ խորհուրդ չի տրվում օգտագործել քաղցր և ճարպոտ սնունդ, քանի որ սրանք դանդաղեցնում են օրգանիզմին անհրաժեշտ կալցիումի ներծծումը աղիներում: Բացի այդ, պետք է սահմանափակել սուրճի, շոկոլադի, թեյի և ալկոհոլի օգտագործումը: Իսկ ահա գազավորված քաղցր ըմպելիքը ոչ միայն արգելակում է կալցիումի ներծծումը, այլև լվանում է այն աղիներից: Հետևաբար, այն ընդհանրապես պետք է բացառել հիվանդի սննդակարգից:

Խաշն ինքնըստինքյան որպես կերակուր իրենից ոչ մի բան չի էլ ներկայացնում, բայց այստեղ ավելի կարևոր և հաճելի է խաշ ուտելու արարողությունը: Ընդ որում, այդ արարողությունը ունի օրենքներ, որոնք տարբեր վայրերում տարբեր են: Օրինակ՝ ոմանց համոզմամբ, սեղանին նստած կին չպետք է լինի, պետք է խմվի միայն օղի, գդալ չպետք է օգտագործվի, վերջում ձեռքերը պետք է լվանալ գազավորված հանքային ջրով կամ... օղիով, խաշը այնպես պետք է բրդել, որ գդալը ցցված մնա և այլն: Իսկ իրականում խաշի արարողության ամբողջ իմաստը առավոտ վաղ ընկերների, բարեկամների և հարևանների հետ կենդանի շփվելն է, մանավանդ, եթե կանայք չկան...

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

IDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference