2018թ. մահվան ելքով պատահարների թիվը 245 է. ամենաարդյունավետ միջոցը, որը կարող է զսպել ՃՏՊ-ների աճը, բալային համակարգի ներդրումն է. փոխոստիկանապետը՝ առաջարկվող փոփոխությունների մասին (տեսանյութ)

Ոստիկանության կողմից շրջանառության մեջ  դրված «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» նախագիծը պարբերաբար կրկնվող խախտումների կանխման համար է, որոնք ավարտվում են մահվան ելքերով ու վիրավորներով: Առաջարկվող նախագծով առավելագույն տուգանքը 29 000 դրամ է, 9 միավորը սպառելուց հետո վարորդը մեկ տարի պետք է սպասի։ Բալավորվել է 16 խախտման տեսակ:

Բալային համակարգի ներդրման նախագծի, շարժառիթի, առաջարկվող փոփոխությունների, սահմանված տուգանքների, Ճանապարհային ոստիկանություն կադրային նվազ փոփոխությունների և այլ հարցերի շուրջ Tert.am-ը զրուցել է ոստիկանության գնդապետ, ՀՀ ոստիկանության պետի  տեղակալ  Հովհաննես Քոչարյանի հետ:

-Պարո՛ն Քոչարյան, ո՞րն է շարժառիթը՝ նման նախագիծ շրջանառության մեջ դնելու, ի՞նչ է սահմանվում նախագծով, և վարորդի համար տարեկան 9 բալանոց շեմ սահմանելն արդյոք խիստ չէ՞:

-Շարժառիթի մասին խոսելուց առաջ ներկայացնեմ մի քանի վիճակագրական տվյալներ, որոնք, մեղմ ասած, հուսադրող չեն:  2016-ին մահվան ելքով ՃՏՊ-ների թիվը կազմել է 267, վիրավորների թիվը՝ 4451, 2017-ին մահվան ելքով ՃՏՊ-ների թիվը 279-ն է, վիրավորների թիվը՝ 5179:  2018-ի 9-ը ամսվա տվյալներով՝ մահերի թիվը հասել է 245-ի, վիրավորներինը՝ 4278: Սա անհանդուրժելի է և մեզ ոչ միայն մտահոգվելու, այլ արագ ու վճռական գործողություններ կատարելու առիթ է տալիս: Հիմնական առիթը սա էր, ինչը մեզ ստիպեց արագ ուսումնասիրել եվրոպական փորձը:

Ուսումնասիրությունից հետո հասկացանք, որ ամենաարդյունավետ միջոցը, որը կարող է զսպել ՃՏՊ-ների աճը, բալային համակարգի ներդրումն է:

-Նախկինում ևս ոստիկանությունը արագաչափերի, տեսանկարահանող սարքերի տեղադրմամբ ասում էր, որ դրանք արվում են, որպեսզի նվազեն ողբերգական ավարտով դեպքերը: Փաստորեն դա բավարար չէ՞ր:

-Տեսե՛ք՝ տեսախցիկներն ու արագաչափերը զսպող մեխանիզմ ունեն, այլապես վիճակագրական թվերն առավել սարսափելի կլինեին: Մեր հաշվարկներով՝ արագաչափերի ու տեսախցիկների տեղադրումից հետո մահվան ելքով ՃՏՊ-ների թիվը 10 տոկոսով նվազել է: Այսինքն՝ դա այն հիմանական զսպող մեխանիզմն էր, որը հնարավոր էր 2012-ին կիրառել: Սակայն դա բավարար չէ, ավտոպարկն աճում է 42 տոկոսով, և դրան համահունչ ՃՏՊ-ների թիվը ևս պետք է աճի: Հետևաբար, պետք է ավելի անհրաժեշտ միջոցներ կիրառվեն:

Մենք ունենք բավարար հասարակական ռեֆորմներ այսպիսի փոփոխություն իրականացնելու համար, հասարակության վստահությունը մեծ է ոստիկանության նկատմամբ: Ամենայն պատասխանատվությամբ հայտարարում եմ, որ ոլորտը կոռումպացված չէ՝ հայտնի քաղաքական պատճառներով, ոստիկանության պետն այս ոլորտի նկատմամբ ունի անմիջական վերահսկողություն, և ամենաշատ հանդիպումները հենց ճանապարհային ոստիկանության ծառայողների հետ են տեղի ունենում: 

Պարո՛ն Քոչարյան, սոցիալական հարթակներում երբեմն հարցեր են հնչում, թե նախկինում տրված վարորդական իրավունքները չե՞ն վերանայվելու. չնայած օրենքը հետադարձ ուժ չունի, այնուամենայնիվ, այս համակարգի ներդրմամբ և ընդհանրապես, այս ոլորտում փոփոխություններ նախատեսվա՞ծ են:

-Վարորդական իրավունքների տրամադրման ոլորտում լուրջ փոփոխություններ կան, սուբյեկտիվ գործոնը չեզոքացնող մեխանիզմների մասին է խոսքը: Ինչ վերաբերում է վարորդական իրավունքների վերանայմանը, ապա ճիշտ նկատեցիք, օրենքը հետադարձ ուժ չունի, բայց բալային համակարգի ներդրումից հետո վերանայման քողարկված մեխանիզմներ կան: Եթե, օրինակ, վարորդը մեկ տարվա մեջ պարբերաբար կատարած խախտումների հետևանքով 9 բալը սպառի, ապա վարորդական իրավունքը կկասեցվի: Սա վարչական տույժի նոր տեսակ է, և այն կասեցվում է վեց ամիս ժամկետով, սա զրկում չէ: Կասեցումից հետո երկու ամսվա ընթացքում վարորդին հնարավորություն է տրվում տեսական քննություն հանձնել և վերականգնել վարորդական իրավունքի իրավաբանական ուժը, հատուկ իրավունքից զրկման պարագայում վարորդը մեկ տարի պետք է սպասի: Մեր հաշվարկներով՝ սա անդրադառնալու է վարորդների 30 տոկոսին, 70 տոկոսի համար բալային համակարգի ներդրումը խնդիրներ չի առաջացնի: Վարորդների 20-30%-ն են, ովքեր 1, 2, 3, 5, 10 խախտումներ են անում:

Բալային համակարգի հետ կապված նշեմ, որ ոչ բոլոր խախտումներն են բալավորվել: Շատ երկրներում բոլոր խախտումները բալավորվում են,մենք այդպես չենք արել, որովհետև մեր վերլուծությունները ցույց են տալիս, որ խախտումների մի որոշ խումբ է ՃՏՊ-ների ուղղակի պատճառ դառնում: Հիմնական պատճառ են հանդիսանում ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոցներ վարելն ու արագության գերազանցումը: Թվով 16 խախտումներ բալավորվել են ըստ մեր նախագծի:

-Այսինքն՝ դրանո՞վ է պայմանավորված բալային առավելագույն շեմի սահմանումը 9-ով, որովհետև, օրինակ, Վրաստանում բալային համակարգ է գործում, սահմանված է տարեկան 100 բալ, և բոլոր խախտումները բալավորված են:

-Ճիշտ նկատեցիք, մեզ մոտ ասում են՝ 9 բալը շատ քիչ է, սակայն մենք բոլոր խախտումները չենք բալավորել:

-Պարո՛ն Քոչարյան, կան նաև խախտումներ,  որոնց համար սահմանված տուգանքի չափը կրկնապատկվում է, իսկ խախտումը բալավորված է:Օրինակ, ամրագոտին չկապելու համար հիմա նախատեսված է տուգանք 5000 դրամի չափով, իսկ եթե նախագիծն ընդունվի, ապա և՛ միավոր է հանվում, և՛ տուգանքը դառնում է 10000 դրամ: Ի՞նչով է սա պայմանավորված, և ինչո՞ւ որոշ խախտումների համար սահմանված տուգանքներ կրկնապատկվում են: Ի՞նչ տուգանքներ են փոփոխության ենթարկվել:

-Տեսե՛ք՝ բալավորման խնդիրը լուծելիս մի քանի գործոն ենք հաշվի առել: Առաջինը տվյալ խախտման վնասակարության աստիճանն է ու բնույթը: Կան խախտումներ, որոնք վտանգավոր են իրենց բնույթով՝ ամրագոտի չկապելը, հեռախոսով խոսելը, սակայն հանվող բալերն են ցածր: Սա արել ենք հանուն վարորդի, որովհետև սրանք տարածված խախտումներ են, և եթե բարձր բալեր գանձենք՝ արագ կկասեցվի վարորդական իրավունքը, սա կանխարգելիչ նշանակություն ունի:

-Ոչ սթափ վիճակը բազմիցս նշեցիք որպես ՃՏՊ-ների առաջացման առաջնային պատճառ. բալային համակարգի ներդրման նախագծով ի՞նչ փոփոխություն է առաջարկվում ոչ սթափ վարորդի համար:

-Եթե վարորդը միայն ալկոհոլի ազդեցության տակ է, և արյան մեջ եղած ալկոհոլի պարունակությունը չի գերազանցում մեկ գրամը, գործող կարգավորումները նախատեսում են 150000 դրամ տուգանք, նոր համակարգով նախատեսում ենք 29 000 դրամ տուգանք և չորս տուգանային միավոր:  Եթե արյան և մեզի մեջ հայտնաբերվի թմրամիջոց, գործող օրենքով նախատեսվում է վկայականից զրկում մեկ տարի ժամկետով, մենք առաջարկում ենք՝ 2:

Կան արարքներ, որոնք քրեականացվել են: Տրանսպորտային միջոցներ վարելու իրավունք չունեցող և այդ իրավունքը կասեցված անձանց կողմից տրանսպորտային միջոց վարելը նախատեսում է քրեական պատիժ 200 000-300 000 դրամ և զրկում մեկ տարի ժամկետով: Տրանսպորտային միջոց վարելու իրավունք չունեցող անձի կողմից ոչ սթափ վիճակում տրանսպորտային միջոց վարելը կամ զննությունից հրաժարվելը նույնպես առաջացնելու է քրեական պատասխանատվություն 300000-500000 դրամ և զրկում մինչև 2 տարի ժամկետով, բացի դրանից, ազատազրկում՝ 6 ամսից մեկ տարի ժամկետով: Ոչ սթափ վարորդների նկատմամբ պատժի ամենախիստ միջոցներն են նախատեսվելու:

-Վարորդների և ուղևորների անվտանգության համար շեշտակի քաղաքականություն վարվում է, ի՞նչ անել հետիոտների դեպքում, նրանց տուգանելու մեխանիզմն այդպես էլ չաշխատեց:

-Իմ ձեռքի տակ են պատահարների պատճառները. դրանցում հետիոտների կողմից խախտումները բավականին մեծ տեղ են զբաղեցնում: Ասեմ, որ հետիոտների հետ կապված այս պահին աշխատանքներ են տարվում, ուսումնասիրվում է միջազգային փորձը, և սրա համար մենք առանձին օրենսդրական նախաձեռնությամբ հանդես կգանք: