Yerevan, 20.November.2026,
00
:
00
BREAKING

Համակենտրոնացման ճամբարներ. դրանց «գյուտարարները» նացիստները չեն

LIFE

Մենք գիտենք, որ...

Համակենտրոնացման ճամբարը նացիստների գյուտն է: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ և դրանից առաջ նացիստական Գերմանիան ստեղծել էր համակենտրոնացման ճամբարների համակարգ, որտեղ հավաքում էին նացիստական ռեժիմին դեմ մարդկանց:

Իրականում այդպես չէ:

Համակենտրոնացման ճամբարը հատուկ կահավորված տարածք է, որտեղ հարկադրաբար ազատազրկում են որոշակի խումբ մարդկանց, օրինակ` ռազմագերիներին, քաղբանտարկյալներին, պատանդներին և այլն: Իհարկե, ներկայումս համակենտրոնացման ճամբար հասկացությունը առաջին հերթին կապվում է Երրորդ ռեյխի հետ:

Բայց համարվում է, որ համակենտրոնացման ճամբարների ստեղծման գաղափարը պատկանում է իսպանացիներին: Անգամ տերմինի ծագումն ունի իսպանական հիմք՝ campos de concentracion: Առաջին համակենտրոնացման ճամբարը հայտնվել է 1895 թվականին Կուբայում: Այդ ժամանակ Կուբայում Իսպանիան պայքարում էր իր գաղութը պահելու համար: Նրանց մեջ միտք հղացավ տեղական բնակչությունը «համակենտրոնացնել» մեկ վայրում , որպեսզի հեշտ լինի նրանց հսկել: Այդ պատերազմում իսպանացիները պարտվեցին և 1898 թվականին ստիպված էին լքել Կուբան, որտեղ էլ, օգտվելով վակուումից, խցկվեց ԱՄՆ–ը: 

Համակենտրոնացման ճամբարների ստեղծման միտքը իսպանացիներից վերցրեցին անգլիացիները: Նրանք ևս իսպանացիների նման 1899–1902 թվականներին պատերազմում էին Հարավային Աֆրիկայում իրենց գաղութների պահպանման համար (երկրորդ անգլո–բուրական պատերազմ): Ճամբարները անհրաժեշտ դարձան, որովհետև անգլիացիները վառում էին ֆերմերների ագարակները, երկրում կուտակվել էին մեծ թվով անտուն փախստականներ: Այդ ժամանակ էլ հենց նրանք որոշեցին համակենտրոնացման ճամբարներ ստեղծել կանանց և երեխաների համար, նպատակը նաև այն էր, որ նրանք չկերակրեն բուրական զինվորներին: Ստեղծվեց սպիտակամորթների՝ քառասունհինգ և սևամորթների՝ քառասունվեց ճամբար: Արդյունքում այդ ճամբարներում մահացավ 28 000 բուր՝ հիմնականում երեխաներ, և 20 000 սևամորթ: 

Ընդ որում, այդ պատերազմում այդքան զինվոր չի զոհվել: 

Հաջորդ համակենտրոնացման ճամբարներ ստեղծողները արդեն գերմանացիներն էին: Նրանք փորձում էին գաղութացնել Նամիբիան և 1904–1907 թվականներին սկսեցին ձերբակալել խերերո և նամա ցեղի բոլոր ներկայացուցիչներին ու նրանց լցնել ստեղծված համակենտրոնացման ճամբարները: Արդյունքում տանջանքներից և սովից 100 000 աֆրիկացի մահացավ:

1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիան վերաբնակեցման նպատակով տեղահանված հայերի համար սկսեց համակենտրոնացման ճամբարներ ստեղծել Խոմսում, Ռաքքայում, Դեր Զորում և այլ վայրերում: Այդ ճամբարներից որոշները գործել են մինչև 1919 թվականը: Մարդիկ ապրում էին բաց երկնքի տակ, առանց սննդի, ջրի և մահանում էին հիվանդություններից ու սովից: 1916 թվականին ճամբարներում կար ավելի քան 200 000 հայ. թուրք կառավարիչները որոշեցին նրանց էլ ոչնչացնել՝ քշելով Մարետե և Սուվար անապատների ուղղությամբ: Արդյունքում հատուկենտ հայեր կենդանի մնացին:

Հաջորդ խոշոր համակենտրոնացման ճամբարների ցանցի ստեղծումը կատարել է նացիստական Գերմանիան 1933–1945 թվականներին: Պատմությանը հայտնի այլ համակենտրոնացման ճամբարների պայմանների հետ համեմատելու համար ասենք, որ 1945 թվականին բոլոր ճամբարներում գտնվող 700 000 ճամբարականների կեսը մահացել է՝ պայմանների վատացման հետևանքով՝ սննդի մատակարարում, ջրամատակարարում և այլն:

Ի դեպ, կարելի է ասել, որ Թուրքիայի փոքր եղբայրը՝ Ադրբեջանը ևս անմասն չի մնացել համակենտրոնացման ճամբարներից: Ամբողջ հարցն այն է, որ այդ ճամբարները կառուցվել են սեփական ժողովրդի համար, որպես կենդանի ապացույց՝ եվրոպացիներին ցույց տալու համար «հայերի ագրեսիան»: Խոսքը ղարաբաղյան պատերազմի հետևանքով, ըստ Ադրբեջանի, իբր 1 միլիոն փախստականների մասին է: Այս մարդկանց մինչև 1995 թվականը պահել են երկրի տարբեր շրջաններում ստեղծված համակենտրոնացման ճամբարներում: Այլ կերպ չես անվանի այդ տարածքները, քանի որ այդտեղ բնակվողներին արգելվում էր ոչ միայն մուտքը Բաքու, այլև ընդհանրապես ճամբարից տեղափոխումը: Ներկայումս էլ այդ ճամբարներն ամբողջությամբ փակված չեն:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

 

IDBank to Present a Unified Ecosystem Concept at DigiTec 2026Ucom Supports Annual Mini Whoop Drone Racing Armenia 2026 Competition in YerevanIDBank Presents the Rate.Trading Digital Platform at Toon Expo.Invest 2026The Second Khachaturian International Youth Competition Concludes at China National Opera House Under the Artistic Direction of Sergey Smbatyan "The network this time for COP17 was the most one of exceptional network we have ever had." The service quality by Team was highly appreciated by UN representative Rate.Trading: Large Transactions with Digital Management of Exchange Rate RisksVIVA Foundation Named November Beneficiary of “The Power of One Dram”Special Mortgage Offers: IDBank at Toon Expo: Invest 2026Vahe and Vigen Badalyan File Lawsuit Against 1in.am Seeking Protection of Their Business ReputationIDBank at the UBA Regional Conference: From Travel Solutions to Business OpportunitiesJoint statement by the parties consolidatted around the national agenda35% Discount for the 35th Anniversary on Selected IDBank CardsConverse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Business loan pre-approval in five minutes — what did Unibank showcase in Gyumri?Converse Bank Expands Its International Capabilities Through Cooperation with Citibank N.A.Bratislava forum to debate Armenia’s strategic future Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation MemorandumCreate your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess PlayersUcom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first timeIDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference