Մենք հիմա էլ ապրում ենք սառցե դարաշրջանում
CULTUREՄենք գիտենք, որ...
Վերջին սառցե դարաշրջանը ավարտվել է շատ վաղուց, և դրանից հետքեր չեն մնացել:
Իրականում այնքան էլ այդպես չէ:
Մենք հիմա էլ գտնվում ենք 4–րդ սառցե դարաշրջանի վերջում և մոտենում ենք նրա ավարտին, իսկ սառցե դարաշրջանի հետքերն են բևեռների սառույցները և այլ վայրերում գտնվող սառցադաշտերը: Երկիր մոլորակը ունեցել է 4 սառցե դարաշրջան: Դրանցից վերջինը՝ կայանազոյան սառցե դարաշրջանը, սկսվել է 65 միլիոն տարի առաջ և շարունակվում է մինչև այժմ: Սովորաբար սառցե դարաշրջանի սկզբում երկրագնդի բևեռներում առաջանում է սառույցը, որը աստիճանաբար տարածվում է դեպի հասարակած, հետո սկսում է աստիճանաբար հալվել և հետ նահանջել դեպի բևեռները: Մենք ներկայումս ապրում ենք այն ժամանակաշրջանում, երբ սառույցները նահանջում են դեպի բևեռները, բայց սառույց դեռևս առկա է ինչպես բևեռներում, այնպես էլ այլ հատվածներում՝ հսկա սառցադաշտերի տեսքով, որոնք ևս աստիճանաբար հալվում են: Կարելի է ասել՝ մենք միջսառցե դարաշրջանում ենք, որին հաջորդելու է 5–րդ սառցե դարաշրջանը, բայց թե երբ, ոչ ոք չի կարող ասել: Սառցե դարաշրջանների առաջացման պատճառները մինչև հիմա անհայտ են: Ենթադրվում է, որ դրա պատճառ կարող է լինել մթնոլորտային օդի վիճակը, երկրագնդի՝ արևի շուրջ պտտվելու ուղեծրի փոփոխությունը, գալակտիկայի ներսում արևի շարժման ուղեծրի փոփոխությունը և այլն:
Մոտավորապես 25 հազար տարի առաջ Հյուսիսայի Ամերիկայում և Եվրոպայում ապրող մարդիկ սառույց ու ձյուն տեսնում էին ամբողջ տարվա ընթացքում: Եվրոպայի, Կանադայի և ԱՄՆ–ի ամբողջ տարածքները ծածկված են եղել մինչև մեկ կիլոմետր հաստությամբ սառույցով: Սա, իհարկե, չի նշանակում, որ եղանակը շատ ցուրտ է եղել: Համեմատած ներկայիս միջին տարեկան ջերմաստիճանի հետ՝ այն ընդամենը 5 աստիճանով է ցածր եղել: Սառույցի հալվելու արագությունը տարիների ընթացքում տարբեր վայրերում տարբեր է եղել բազմաթիվ պատճառներով: Այդ իսկ պատճառով անգամ հիմա երկրագնդի տարբեր հատվածներում կան սառցադաշտեր, որոնք դեռ չեն հալվել (իհարկե, կան նաև լեռնային հատվածներում գտնվող սառցադաշտեր, որոնք առաջացել են մեր ժամանակներում): 10 000 տարի առաջ սառույցները արդեն նահանջած են եղել մայրցամաքների հիմնական հատվածներից, և նրանց ուրվագծերը մոտավորապես այնպիսին են եղել, ինչպես հիմա է:
Սառցե դարաշրջաններից զատ լինում են նաև փոքր սառցե դարաշրջաններ: Վերջին այդպիսի փոքր սառցե դարաշրջանը սկսվել է 1500–ականներին և շարունակվել է մոտ 300 տարի: Սրա առաջացման պատճառները ևս անհայտ են: Ենթադրվում է, որ պատճառ կարող է լինել հրաբխային ակտիվությունը, որի հետևանքով մթնոլորտում մեծ քանակի մոխրի առկայությունը թույլ չի տվել արևին բավականին տաքացնել Երկիրը, կամ էլ արևի ակտիվության ժամանակավոր անկումը, որը իրոք այդ ժամանակ եղել է, կամ էլ անգամ ժանտախտի համաճարակը, որը 14–րդ դարում հնձել է բնակչության մեծ մասին, որի հետևանքով մշակովի տարածքները վերածվել են անտառների, իջել է ածխաթթու գազի պարունակության մակարդակը մթնոլորտում, և արդյունքում եղել է ջերմաստիճանի անկում: Իրականում փոքր սառցե դարաշրջանում միջին տարեկան ջերմաստիճանը իջած է եղել ընդամենը մեկ աստիճանով: Բայց դա էլ բավական է եղել, որ Թեմզա գետը ձմեռները սառչի, Շոտլանդիայի մոտ գտնվող Օրկնեյան կղզիների բնակիչները տեսնեն սպիտակ արջերի և էսկիմոսների, ռուս–շվեդական պատերազմի ժամանակ ռուսական զորքը սառած Բալթիկ ծովով առաջ շարժվի, ձյան տեղումները սկսվեն սեպտեմբերին, թռչունները թռիչքի ընթացքում սառած ընկնեն և այլն:
Պարզվում է, որ Գրենլանդիայի բնակիչները հիմա էլ ապրում են սառցե դարաշրջանում, քանի որ այդտեղ սառույցից ազատված է կղզու միայն ափամերձ հատվածը: Ի տարբերություն մեզ, Գրենլանդիայում ապրող էսկիմոսների համար ապրելը հեշտ է և հեշտ է լինելու, քանի որ նրանց համար միևնույն է, թե երբ կսկսվի հինգերորդ սառցե դարաշրջանը. դա նրանց կյանքում ոչինչ փոխել չի կարող:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը
Ucom Service Center in Artashat Reopens at a New Address
Ucom and Republican Union of Employers of Armenia Sign Cooperation Memorandum
Create your Visa Digital from Unibank for purchases and transfers
Ucom – Main Sponsor of the 21st International Microelectronics Olympiad
IDBank and Idram Hold Financial Literacy Session for Young Chess Players
Ucom Supports Silicon Mountains 2026, Driving Innovation and Technological Development
IDBank has issued perpetual coupon bonds for the first time
IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project Signed
IDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17
Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone
«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scams
First Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream Launched
Digital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post Magazine
Rate.Trading. New Digital Culture of Currency Exchange
Digital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with Forbes
Applications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027
Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”
Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17
“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party
With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation Together
Young Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 
A Birthday in Italy with Unibank
Idram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17
Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH
Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic Partner
IDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17
New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom
35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its Customers
Business and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum
“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across Armenia
Afeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program
Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership
“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attack
Nelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference 
BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor 
Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2%
Ucom Measures the Environmental Impact of Its Operations
Unibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6%
Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026
Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation
Unibank Joins the Armenian Solar Energy Association
The Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of Yerevan
Ameriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking Awards
Unibank and Picsart Academy Host Kids Day for Children
Unibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%
Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria
A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old Yerevan
Converse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference
Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference
You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a Reality 
