«Այն, ինչը կոչվում էր հեղափոխություն, հիմա ուղղակի վերածվում է իշխանափոխության»

ԱԺ արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններից հետո ավելի կարևորվեց քաղաքական նոր օրակարգի ձևավորման անհրաժեշտությունը: Այս համատեքստում մատնանշվում էին ուղղությունները, այն փուլը, որոնք հստակ կմատնանշեն խոսքից գործի անցնելու ճանապարհը: «Քաղաքացիական հասարակության ինստիտուտ» ՀԿ–ի նախագահ, «Քաղաքացու որոշում» սոցիալ–դեմոկրատական կուսակցության գործադիր մարմնի անդամ Արտակ Կիրակոսյանը, անդրադառնալով ներքաղաքական իրավիճակին, նախ մատնանշեց այն խնդիրները, որոնք կարևոր են իրենց համար: 

«Մեզ համար հիմնականը Հայաստանում սոցիալական արդարության ու հանրային համերաշխության հետ կապված խնդիրներն են: Այդ խնդիրները պետք է լուծվեին տարբեր մեխանիզմներով՝ անցումային արդարադատությամբ, Հարկային օրենսգրքի և այլ փոփոխություններով: Բայց այն, ինչն այսօր լսում ենք ընտրված իշխանությունների ներկայացուցիչների կողմից, վերաբերում է հիմնականում արդյունավետ կառավարմանը: Այսինքն՝ հարցը տարվում  է նրան, որ օրենսդրական ու մնացած առումներով Հայաստանում ամեն ինչ նորմալ էր, ուղղակի ունեինք վատ կառավարիչներ, և հիմա պետք է պետական ապարատի կառավարման համակարգը օպտիմալացնել, ավելի արդյունավետ, ավելի վերահսկելի դարձնել, ինչպես նաև կոռուպցիան վերացնել, և այդ ամենից բխող արդյունքները դրական կլինեն: Բայց սա բավարար չէ: Մենք, ըստ էության, տեսնում ենք, որ այն, ինչը կոչվում էր հեղափոխություն, հիմա ուղղակի վերածվում է իշխանափոխության, որի հիմքում արդյունավետության բարելավման խնդիրներն են: Տնտեսության մասով, ըստ էության, ամբողջովին մնում է նեոլիբերալ մոտեցումը: Մնում  է այն, որ մենք պետք է ներգրավենք արտասահմանյան ներդրողներ, լավ հարկային դաշտ սարքենք, որ իրենք գան, այստեղ փող դնեն, աշխատատեղեր ստեղծեն»,–մեզ հետ զրույցում ասաց Ա. Կիրակոսյանը:

Նա շեշտեց՝ այս ամենին գումարվում են այն խնդիրները, որոնք կային ամենասկզբից և դեռ չեն լուծվում: Նա բերեց վերջին օրերին ամենաակտիվ քննարկված հարցերից մեկի օրինակը: «Խնդիրը ոչ թե կոնկրետ պարգևատրումներն են, այլ՝ թե ինչո՞ւ է դա առաջանում: Ինչ–որ նախարար, փոխնախարար կամ մարզպետ կարող է համարել, որ ինքը ցածր աշխատավարձ է ստանում, երբ իր համակարգում կան աշխատակիցներ, որոնք 100 հազար դրամից պակաս աշխատավարձ են ստանում: Ու ինքը 4, 5, 6 անգամ ավելի գումար ստանալով՝ կարող է, օրինակ, ասել՝ գիտեք ինչ, ես 14 ժամ եմ աշխատում, կամ իմ պատասխանատվությունն ավելի մեծ է, քան, ենթադրենք, մի ուսուցչինը կամ այլ մասնագետինը: Կամ կարող է ասել, որ պետք է կրկնակի, եռակի ավելի ստանա, որ արդյունավետ աշխատի: Այս իրավիճակն, ըստ էության, աննորմալ է: Աննորմալ է նախ 8 ժամից ավելի աշխատելը՝ այն օրենքի խախտում է, բացի այդ, աննորմալ է այն ընկալումը, որ բարձր պաշտոն զբաղեցնող չինովնիկը այդքան անգամներ ավելի գումար պետք է ստանա»,–նշեց նա:

Ինչպես պարգևավճարների դեպքում, այնպես էլ ընդհանուր առմամբ և բոլոր ոլորտներում կարող են խնդիրներ առաջանալ: Հարցը, ըստ մեր զրուցակցի, այլ դաշտում է:

«Նախևառաջ ինչ–որ մի հայեցակարգ պետք է լինի: Հիմա խոսում են տեսլականի մասին այնպես, կարծես այն կա: Անընդհատ խոսում են, որ պետք է լավ տեսլական ունենանք, ասում են՝ մի խանգարեք մեզ մեր այդ տեսլականն իրականացնել: 

Բայց տեսլականը ինչ–որ պատկեր է՝ ապագայի մանրամասն նկարագրված պատկերացում, որը կարողանում ես նաև կիսել մարդկանց հետ: Այսօրվա իշխանությունները, կարծես թե, չունեն այդ տեսլականը կամ գոնե լավ չեն կարողանում կիսվել այդ տեսլականով»,– ընդգծեց նա՝ հավելելով, որ հենց այդ տեսլականից է, որ պետք է բխեն ինչ– որ հայեցակարգեր, ինչ–որ պատկերացումներ տարբեր ոլորտներում անհրաժեշտ փոփոխությունների առումով, որից հետո էլ նոր կհասնենք օրենքներին: Նրա խոսքով, որոշակի բացառությամբ, բոլոր ոլորտներում կա այդ խնդիրը:

Այդուհանդերձ, Արտակ Կիրակոսյանը չի կարծում, որ մոտ է այն ժամանակահատվածը, ըստ որի՝ կարող ենք ասել, թե սպառվել է ժողովրդի՝ իշխանությանը տված ժամանակը:

«Կարծում եմ՝ դեռևս սպասելիքներ կլինեն: Ըստ իս, հարցը չի հասնի նաև արտահերթ ընտրությունների, որովհետև Նիկոլ Փաշինյանը ճկուն քաղաքական գործիչ է: Իրեն մեղադրում են պոպուլիզմի մեջ, բայց պոպուլիստ լինելը նաև որոշակի ճկունություն  է նշանակում: Հիմա եթե մտածում են, որ ավելի արդյունավետ, ռացիոնալ կառավարման ձևեր կլինեն ու իրավիճակը կփոխվի, ինչ–որ ժամանակ հետո կհասկանան, որ հնարավոր չէ, և մեկ տարի հետո օրակարգի ձևավորման խնդիր կլինի: Ամեն դեպքում, կարծում եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանը դեռ ունի վստահության «կրեդիտը» և ունի այնքան ճկունություն, որ սկսի նոր օրակարգերի մասին խոսել»,–ասաց նա՝ ընդգծելով, որ պետք է հաշվի առնել, որ ԱԺ–ում ևս ձևավորման, խմորման փուլ է:

Արտակ Կիրակոսյանը շեշտեց, որ մեծ հաշվով, հետաքրքրություն, նոր գաղափարներ ու փոփոխություններ են լինելու: «Ես այդ իմաստով ո՛չ լավատես, ո՛չ էլ վատատես եմ, բայց կարծում եմ՝ մի քիչ թերագնահատվում է դինամիկան: Մենք, այնուամենայնիվ, այսօր բավականին դինամիկ վիճակում ենք և այդ դինամիկությունը միշտ հույս է բերում: Լճացման մեջ չենք, որ էյֆորիան ամբողջովին մեռնի: ՀՀԿ–ի հիմնական խնդիրը ահավոր լճացումն ու նաև կարծրացումն էր, և չէր երևում, թե այդ համակարգը բացի ջարդվելուց, ի՞նչ տրանսֆորմացիայի կարող է ենթարկվել: Այն համակարգը, որն այսօր ունենք, դեռ հեղհեղուկ վիճակում է, մինչև կարծրանալը երկար ժամանակ ունի: Եվ կարծում եմ, որ առնվազն հինգ տարի այս իշխանությունները դեռ կմնան»,–եզրափակեց Ա. Կիրակոսյանը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ