Ռաֆայել Երանոսյանը՝ պաշտոնյաներից ստացած զանգերի, թատրոնի ու քաղաքական հումորի մասին

Քաղաքական հումորի, մշակույթի և մի շարք այլ թեմաների շուրջ «Փաստն» այս անգամ զրուցել է դերասան Ռաֆայել Երանոսյանի հետ: Ռաֆայել Երանոսյանը, որն իր մոնոներկայացումներով նաև քաղաքականությանն է անդրադառնում, ընդգծում է՝ հատկապես քաղաքական հումորների պարագայում յուրաքանչյուրն ունի իր մոտեցումը:

Իրավունք չեմ վերապահի ինչ–որ մեկին «ձեռք առնել»

«Յուրաքանչյուրն իր տեսակի համաձայն է ներկայացնում քաղաքական հումորը: Ես իմ տեսակով փորձում եմ ոչ ոքի չնեղացնել, այլ հումորի միջոցով փորձում եմ ներկայացնել իրականությունը, ինչը կա, ինչն արդիական է և ինչը տեսնում եմ: Ես ոչինչ չեմ հորինում, ոչինչ չեմ պեղում: Այդ ամենը իմ տեսանկյունից փորձում եմ հումորի միջոցով ներկայացնել: Անում եմ քաղաքական հումորներ՝ տեսնելով այն, ինչը մեր շրջապատում է տեղի ունենում թե՛ երեկ և թե՛ այսօր: Կներկայացնեմ նաև այն, ինչը կլինի վաղը: Ինչ էլ լինի, անդրադառնալու եմ»,–շեշտեց դերասանը:

Ամենակարևորներից մեկը, որը, իր խոսքով, հաշվի է առնում, հետևյալ սկզբունքն է. «Ինձ իրավունք չեմ վերապահի ինչ–որ մեկին «ձեռք առնել», որովհետև ինձ համար կարևոր է անձին չվիրավորելը»:

Նա շեշտեց՝ կարևորում է գրագետ հումորը, բայց չի ցանկանում գնահատական տալ դաշտում ստեղծագործող մյուս անձանց մասին. «Յուրաքանչյուրն իր գործն անում է այնքան, որքան կարողանում է: Ես իրավունք չունեմ ասելու՝ դու վատ արեցիր, կամ դու շատ լավ արեցիր: Ոչ էլ կարող եմ ասել՝ գովելի է, կամ ասել՝ էս ինչ էղավ, ախր մենք սրա՞ն էինք արժանի: Չեմ կարող, որովհետև շատ փոքր մարդ եմ այս բնագավառում»:

Ինչ վերաբերում է արձագանքներին, Ռաֆայել Երանոսյանը նշեց՝ հաշվի է առնում հատկապես առողջ արձագանքները և հենց դրանցում առկա շեշտադրումներն էլ ընդունում է: 

Պաշտոնյաներից ևս արձագանքներ  է ստանում:

«Ես թե՛ նախկին, թե՛ ներկայիս իշխանության ներկայացուցիչների մեջ ընկերներ ունեմ: Ներկայիս իշխանության հետ կապված կարող եմ ասել հետևյալը. այն մարդիկ, որոնց հետ ես ճանապարհ եմ անցել, արձագանքում են»,–ընդգծեց նա՝ հավելելով՝ այդ արձագանքները դրական են:

Չեմ ասում՝ մոռանանք, ջնջենք անցյալը, բայց նոր մոտեցում է պետք

Իսկ ընդհանրապես, անձամբ զանգեր չի ստանում. «Բայց ինչպես ասում են՝ մեր քաղաքը փոքր է: Մեկը մեկի հետ կիսվում է տպավորություններով, ու արձագանքը վերջում, այնուամենայնիվ, հասնում է ինձ»: 

Դերասանը թատրոններում առկա իրավիճակի ու ակնկալվող փոփոխությունների առումով իր պատկերացումն ունի:

«Թատրոնի բնագավառում ևս պետք է ինչ– որ փոփոխություններ լինեն: Պետք է լինեն նոր կադրեր, նոր մոտեցում, որովհետև, վերջիվերջո, 21–րդ դարում ենք ապրում ու հանդիսատեսն այսօր ուրիշ բան է ուզում: Այսօր հանդիսատեսին չես կարող խաբել, ինքն այսօր ուզում է մի ուրիշ խոսք, ուրիշ բան: Ինչ–որ մեկին չնեղացնելու համար իմ կարծիքն եմ ասում, բայց ինձ թվում է, որ թատրոններում էլ ինչ–որ բան պետք է փոխվի: Ես չեմ ասում՝ մոռանանք, ջնջենք անցյալը: Ոչ, դրանք պետք է լինեն, բայց պետք չէ անընդհատ մատուցել այն, ինչ հանդիսատեսը տարիներ շարունակ տեսել է: Ճիշտ է, այսօր մեր հանրապետությունում դժվար է գտնել նոր դրամատուրգներ, սցենարիստներ, բայց աշխարհում կա նոր դրամատուրգիա, որի հիման վրա ևս կարելի է ինչ–որ բաներ փորձել, տեղայնացնել դրանք: Մեծ հաշվով, ըստ իս, նոր մոտեցում է պետք, ժամանակի հետ պետք է քայլել»,–ասաց նա:

Հեղափոխության ձևն արդեն սովորել ենք

Ինչ վերաբերում է հնարավոր օպտիմալացման արդյունքում նաև մշակույթի նախարարության միավորմանը կրթության և գիտության նախարարության հետ, Ռ. Երանոսյանը նշեց, որ այս առումով արդյունքը կարելի է գնահատել ավելի ուշ: Ըստ դերասանի, օրենքը մշակողները երևի թե ավելի լավ են ուսումնասիրել նպատակահարմարությունը:

«Կարող է այսօր մենք դա չենք ընդունում, որովհետև ուրիշ բանի ենք սովոր, բայց այսօր աշխարհն ուրիշ բան է թելադրում, իսկ մենք շարժվում ենք առաջ և չի կարելի դոփել նույն տեղում: Սպասենք, տեսնենք՝ վաղն ինչ կլինի: Եթե վաղն էլ ինչ–որ բան չփոխվի, թեկուզև մեր բնագավառում, հեղափոխության ձևն արդեն սովորել ենք, մի բան կանենք, կփոխենք: Այդուհանդերձ, հուսով եմ, որ լավ առավոտ կլինի, և մենք այդ առավոտը պետք է վայելենք»,–նշեց մեր զրուցակիցը:

Չպետք է սպասեն ու ասեն՝ ես տաղանդավոր եմ...

Իսկ երիտասարդ դերասաններին Ռաֆայել Երանոսյանն իր օրինակով է խորհուրդ տալիս:

«Ես ո՛չ մեծահարուստի տղա եմ եղել, ո՛չ էլ իմ բարեկամների մեջ ռեժիսորներ, դերասաններ են եղել: Ես ուղղակի իմ աշխատանքի շնորհիվ, իմ նպատակին հասնելու համար փորձել եմ ամեն ինչ ինքս անել: Եվ յուրաքանչյուր դերասանի, որը սովորում է թատերական ինստիտուտում ու չգիտի, թե ավարտելուց հետո ինչ է անելու, կասեմ հետևյալը. մի լավ խոսք կա՝ տաշած քարը գետնին չի մնում: Այնպես որ, պետք է չսպասեն ու ասեն՝ ես տաղանդավոր եմ, ինչո՞ւ ինձ չեն նկատում: Եթե դու տանը նստած ես, քեզ, բնականաբար, ոչ ոք չի նկատի: Պետք է ձգտել: Ես հույսը միայն ինձ վրա եմ դնում»,–ասաց նա՝ կարևորելով նաև գործընկերների, ընկերների հետ համատեղ աշխատանքը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ