Yerevan, 02.November.2026,
00
:
00
English
Հայերեն Русский
BREAKING
Lavrov: Russia intends to outline concrete steps to resolve issues in Karabakh Armenia President signs decree on calling snap parliamentary elections on June 20 Armenia President petitions to Constitutional Court Armenia legislature convenes special session to consider new Electoral Code Latvia parliament recognizes Armenian Genocide 145 new cases of COVID-19 confirmed in Armenia Armenia acting Deputy PM receives Iran Ambassador Azerbaijanis advance in territory of Nor Ghazanchi village of Karabakh's Martakert again, negotiations underway Lebanon official to Armenians: You were killed by sword, we—by famine, blockade, but culprit is one Al-Arabia: 10,000 people parade with torches in Yerevan in memory of 1.5 million Armenians killed in Ottoman Turkey Greek PM expects to meet with Erdogan in the near future Armenia Ombudsman on protest held in front of Prosecutor General's Office

Ատոմների, տիեզերքի ու դատարկության մասին ուշագրավ փաստեր

ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Կիսվել

Մենք գիտենք, որ...

Նյութը կազմված է մոլեկուլներից, որոնք էլ իրենց հերթին կազմված են ատոմներից, իսկ ատոմը իրենից ներկայացնում է ատոմի միջուկ՝ իր շուրջը պտտվող մեկ և ավելի էլեկտրոններով: Այսինքն, ատոմը կազմված է միջուկից և էլեկտրոններից

Իրականում այնքան էլ այդպես չէ:

Պարզապես ատոմի հիմնական պարունակությունը դատարկությունն է: Այսինքն, ատոմի ներսում համարյա ոչինչ էլ չկա: Այս ամենը հասկանալու համար ընդամենը պատկերացնենք, որ ունենք մարզադաշտի մեծության ատոմ: Այս դեպքում կտեսնենք, որ մարզադաշտի տրիբունայի վերջին շարքում էլեկտրոններն են, որոնց մեծությունը մոտավորապես գնդասեղի գլխիկի չափ է, դաշտի կենտրոնում միջուկն է՝ ոլոռի չափով, իսկ մնացած մարզադաշտը ընդամենը դատարկություն է: Դարերի ընթացքում տեսականորեն համարվել է, որ ատոմները մատերիայի ամենամանրագույն մասնիկներն են, ընդ որում՝ անբաժանելի մասնիկները (հունարեն «ատոմ» նշանակում է «անբաժանելի»): Միայն 1897 թվականին է հայտնաբերվել բացասական լիցքավորված էլեկտրոնը, իսկ 1911 թվականին՝ ատոմի միջուկը: Ավելի ուշ՝ 1932 թվականին, հաջողվել է այդ «անբաժանելի» ատոմի միջուկը բաժանել՝ ճեղքել, որի արդյունքում էլ մարդիկ իմացան նեյտրոնների և այն մասին, որ ատոմի միջուկը կազմված է չեզոք նեյտրոններից և դրական լիցքավորված պրոտոններից: Հետագայում պարզվեց, որ այս իրոք մանրագույն մասնիկներն իրենց հերթին կազմված են էլ ավելի մանր էլեմենտներից, որոնք այնքան մանր են, որ նրանց կոչեցին ենթաատոմային մասնիկներ կամ քվարկներ: Մինչև 1950 թվականը հայտնաբերվեցին այնքան ենթաատոմային մասնիկներ (100-ից ավելի), որ անգամ որևէ գիտնական հազիվ թե դրանց անունները հիշի: Ասենք, որ ատոմները շատ փոքր են և նրանց չափը մոտ 100 պիկոմետր է (մեկ մետրի տասը միլիարդերորդը)։ Ընդ որում, ատոմի զանգվածի ավելի քան 99.94%-ը միջուկի զանգվածն է: Միջուկը կազմված է մեկ կամ ավելի պրոտոններից և սովորաբար գրեթե նույն քանակությամբ նեյտրոններից ։ Ատոմում պրոտոնների քանակով է պայմանավորված, թե ինչ քիմիական տարրի ատոմ է այն, օրինակ՝ պղնձի բոլոր ատոմներն ունեն 29 պրոտոն, իսկ նեյտրոնների թվով է պայմանավորված, թե քիմիական տարրի որ իզոտոպից է ատոմը։ Ռեզերֆորդը ժամանակին առաջարկել է ատոմի կառուցվածքի մոդել, որը հիշեցնում է արեգակնային համակարգը: Դա ստացավ մոլորակային մոդել անունը։ Ըստ այդ մոդելի, ատոմի կենտրոնում գտնվում է դրական լիցք ունեցող միջուկը, որի զանգվածը գրեթե հավասար է ատոմի զանգվածին։ Մի ջուկի շուրջ պտտվում են էլեկտրոնները (ինչպես մոլորակները Արեգակի շուրջը)։ Չլիցքավորված (չեզոք) ատոմում էլեկտրոնների թիվը այնպիսին է, որ նրանց գումարային բացասական լիցքը չեզոքացնում է միջուկի դրական լիցքը։ Ի տարբերություն մոլորակային համակարգում գործող ձգողության ուժի, ատոմում գործում է էլեկտրական՝ կուլոնյան ուժը: Ի դեպ, տիեզերքն էլ այնպիսին է, ինչպես ատոմը. տիեզերքի հիմնական մասը ևս դատարկությունն է, ինչպես ատոմի ներսում է դատարկություն: Պատկերացրեք՝ եթե տիեզերքի ամբողջ մատերիան հավասարապես բաժանենք, կստացվի, որ տիեզերքի մեկ խորանարդ մետրում կլինի ընդամենը նյութի մեկ-երկու ատոմ: Չնայած այդ դատարկությանը, երբեմն ձգողության ուժով որոշ ատոմներ մոտենում են իրար և վերածվում աստղերի, մոլորակների և այն ամեն ինչի, որը մենք կոչում ենք մատերիա:

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը

 

Կիսվել
Timeline
IDBank Supports the Reconstruction of the Spandaryan Canal: Commemorative Plaque Dedicated to the Project SignedIDBank and Idram Presented Several Environmental Initiatives at COP17Ucom Shares Its Experience in Private Sector Engagement in Nature Conservation at COP17 Blue Zone«Here’s the screenshot, the money has been transferred»: IDBank warns of fake payment scamsFirst Steps in Your Career with IDBank: 16th Cycle of IDream LaunchedDigital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post MagazineRate.Trading. New Digital Culture of Currency ExchangeDigital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Interview with ForbesApplications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17“The people of Stepanavan will show through their votes that every attempt to deceive them with videos is doomed to fail”: “Strong Armenia” Party With Ucom’s Support, SunChild Brings Cinema and Environmental Conservation TogetherYoung Musicians of the “Armenian Virtuosos” Program Perform in the COP17 A Birthday in Italy with UnibankIdram and IDBank Participated in the Opening of My Forest Armenia’s Pavilion at COP17Unibank Receives B++ Sustainability Alignment Rating from Agents for Impact GmbH Ucom Supported Yerevan Conservation Symposium 2026 as Strategic PartnerIDBank to Showcase Environmental and Innovative Initiatives at COP17New AI-Powered Wildlife Monitoring Camera Installed in Paruyr Sevak with the Support of Ucom35 Years of Trust: IDBank Celebrates with Its CustomersBusiness and mining leader Mark Cutifani to deliver keynote speech at the 3rd Mining Armenia Forum“From Classroom to Orbit”: With Ucom’s Support, “Space 1.0” Is Being Introduced in 15 Schools Across ArmeniaAfeyan Initiatives for Armenia Awards Grant to the Armenia Education Initiative to Expand the Teach For Armenia’s Seroond School Turnaround Program Ucom to Participate in COP17 Together with FPWC, Showcasing Their Environmental Partnership“The Golden Hour”: IDBank explains how to respond effectively to a scam attackNelli Kocharyan Presents Converse Bank’s Vision for Development of International Relations at the BACEE Conference BACEE International Conference Kicks Off with Converse Bank as Lead Sponsor Unibank has issued perpetual bonds with an annual coupon yield of 13.2% Ucom Measures the Environmental Impact of Its OperationsUnibank Offers USD-Denominated Bonds with an Annual Coupon Rate of 6% Ucom Becomes an Official Partner of the Armenia-UK Business Forum 2026Ucom Sales and Service Center at 20/52 Erebuni Reopens After Renovation Unibank Joins the Armenian Solar Energy AssociationThe Widely Discussed Dvin Crown Project. A New Visibility Platform for Brands Has Emerged in the Heart of YerevanAmeriabank named Most Innovative Digital Bank in Armenia, alongside 9 Global Finance Digital Banking AwardsUnibank and Picsart Academy Host Kids Day for ChildrenUnibank Issues AMD and USD Bonds with Annual Coupon Rates of 10.3% and 6%Artur Hovhannisyan and the Ambassador of Bulgaria to Armenia discussed a number of programs of mutual interest to Armenia and Bulgaria A new and fantastic story was born in the heart of Yerevan—the spirit of the old city at Hayasa Hotel Old YerevanConverse Bank is Lead Sponsor of the BACEE International Banking Conference Ralph Yirikian on the Cost of Digital Transformation at the 13th Regional HR Conference You Can Now Pay with Idram on Glovo: The Long-Awaited Partnership Is Now a RealityRate.Trading: Currency Exchange on a New Digital PlatformIdram's "City of Good Deeds": From Teamwork to Real Charitable Projects Ucom and FAST Bring Together Artificial Intelligence and Green Innovation From Car Selection to Purchase – All in One Place: Ameriabank to Present its Myar.am Platform and Special Offers at Armenian Auto Show IDBank and the “Dekavva Fund” Stand with People from Artsakh Ucom Supports AI-Powered Camera Installation for Nature Conservation Dmitry Ishkhanov Opens the New Steinway’s Concert Life in Pardubice
All Timeline »
Most Popular
1 Digital Architecture for a Sustainable Future: IDBank's Article in Regional Post Magazine 2 Ucom Highlights the Role of Technology in Nature Conservation at COP17 3 Applications Now Open: Armenian Virtuosos International Academy-Festival 2027 4 Digital Future and Sustainable Development: IDBank's Chairman of the Management Board in an Intervie... 5 Book Published with Ucom’s Support Presented at COP17: “The Secret Path of Hovazadzor”
Poll