Որ­տե՞ղ է սկսվում ու վեր­ջա­նում իշ­խա­նու­թյան ճիշ­տը...

Սպառողների իրավունքների պաշտպանությունը բացարձակ առաջնահերթություն է կառավարության համար, երեկ սպառողների իրավունքների պաշտպանության օրվան նվիրված համաժողովի ժամանակ ասել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Վարչապետն ընդգծել է՝ չպետք է առևտրային գործընթացները դիտարկել կամ փոխկապակցել սոցիալական ապահովության և սոցիալական պաշտպանության խնդրի հետ։

«Մենք, այսպես ասած, փողոցներում, մայթերին, օրինակ, մսի առևտուրը հանդուրժենք, այն տրամաբանությամբ, որ մենք դրանով սոցիալական խնդիր ենք լուծում, էդ նշանակում է, որ մենք հանդուրժում ենք, որ մեր երկիրը պետք է լինի ցածր ստանդարտների երկիր՝ ոչ միայն սպառողների իրավունքների պաշտպանության առումով, այլ նաև սոցիալական պաշտպանության առումով, որովհետև, եթե մեր քաղաքացու սոցիալական մեթոդը մայթին՝ սանիտարական բոլոր կանոններին ի հակադրություն, առևտուր անելն է, նշանակում է, որ մենք այդ քաղաքացուն ասում ենք, որ մենք հենց այդ ստանդարտի սոցիալական պաշտպանություն ենք պատկերացնում ձեզ համար, սա, իհարկե, բացարձակապես հարիր չի մեր երկրին, առավել ևս այսօր, առավել ևս երկրում տեղի ունեցած փոփոխություններից հետո», - ասել է վարչապետը։

Փաշինյանը տեսականորեն համարժեք է ձևակերպել խնդիրը, ու տվյալ դեպքում ակնհայտ է նրա խոսքի գոնե անուղղակի կապն այն իրադարձությունների հետ, որոնք վերջին օրերին կատարվում են Օպերայի հարակից տարածքում։ Ակնհայտ է, որ մարդիկ ունեն բիզնես անելու իրավունք, սակայն դա չպետք է տեղի ունենա հանրային շահերի, հանրային տարածքների հաշվին։ Մյուս կողմից՝ պետությունը որոշումներ կայացնելիս պետք է հաշվի առնի շահառու բոլոր կողմերի շահերը, հակառակ դեպքում՝ սուբյեկտիվիզմը կարող է ծնել կոռուպցիոն երևույթներ, որոնք հանրագումարում ստվերելու են նույնիսկ ամենալուսավոր նախաձեռնությունը։

Թերևս տեղին է մի փոքր անդրադարձ կատարել մի զգայուն թեմայի, որն առնչվում է հանրային ու խմբային շահերի բախմանը։ Դրանց սահմանը շատ հարաբերական է, երբ պետությունը ճիշտ չի ձևակերպում խնդիրները, կամ՝ երբ սոցիալական տարբեր խմբեր վարքագծային ոչ համարժեք կանոններ են որդեգրում։

Օրինակ՝ Հայաստանում բոլորը սիրում են օրինականությունը, մինչև այն չի բախում իրենց դուռը։ Ապամոնտաժվող սրճարանների աշխատակիցներն ու սեփականատերերն անցած օրերին պնդում էին, թե իրենցից ոմանք ակտիվ մասնակցել են հեղափոխությանը։ Չենք ուզում կասկածի տակ դնել նրանց անկեղծությունը, ընդամենն ուզում ենք արձանագրել, որ մոտ մեկ տարի առաջ այս մարդկանց մոտ գործել է արդարություն հաստատելու, ամենաթողությունը վերացնելու հրամայականը, ու նրանք փողոց են դուրս եկել՝ մեր տասնյակ հազարավոր հայրենակիցների օրինակով։ Այսօր արդեն այդ մարդիկ ընդդիմանում են կառավարությանը, որովհետև հեղափոխության արդյունքների կապիտալիզացիան նրանք պատկերացրել են միայն ուրիշների արած ապօրինությունների վերացման համատեքստում, իսկ իրենց մասնակցությունն անցած տարվա իրադարձություններին ընկալում են որպես ինդուլգենցիա։ Այս մտածողությամբ հեռու չենք գնա, պատկերավոր ասած՝ երկիր չենք դառնա։

Մյուս խնդիրն այն է, թե քանի ճշմարտություն կա իրականում։

Օրինակ, քաղաքապետարա՞նն է ճիշտ, թե՞ նրա գործողություններից տուժող բիզնեսը, կամ՝ գրավատների սեփականատերերի մոտիվնե՞րն են արդարացի, թե՞ բյուջեն լցնելու կառավարության ջանքերը։ Բոլոր դեպքերում՝ կարող ենք ժամերով վիճել, բերել թեր ու դեմ տասնյակ փաստարկներ։ Օրինակ, բոլորը համաձայն են, որ Օպերայի տարածքը պետք է բարեկարգվի, սակայն առնվազն տարակուսելի է, որ խոսքը վերաբերում է ոչ թե բոլոր սրճարաններին, այլ՝ դրանցից երեքին կամ հինգին։ Կամ՝ գրավատների գործող տուրքերն իսկապես ցածր են, սակայն արդյո՞ք արդարացված է այնպիսի տուրքերի սահմանումը, որը հանգեցնելու է նրան, որ փոքր բիզնես համարվող այս ոլորտը կլանվի բանկերի կողմից։ Ճիշտ քաղաքականություն մշակելու կամ «միակ ճշմարտությանը» հասնելու համար ամենաանհրաժեշտ բաղադրիչներից մեկը կարգավորման ազդեցության գնահատականն է, այլ խոսքով՝ որևէ օրենքի կամ որոշման բոլոր հետևանքների խորքային անալիզը, դրանց երկարաժամկետ կամ կարճաժամկետ էֆեկտի գնահատումը։

Եվ վերջապես՝ բոլոր դեպքերում չէ, որ իշխանությունը կարողանում է ձևակերպել հանրային շահը, մանավանդ՝ եթե չկան օրենսդրական հստակ սահմանումներ, իշխանության քայլերը շատ դեպքերում դառնում են սուբյեկտիվ՝ բացարձակ ճշմարտացիության ու իրավացիության սինդրոմի, չմտածված որոշումների հետևանքով։ Օպերայի տարածքը պետք է կառուցապատվի, ու այս հարցում բոլորս քաղաքային իշխանության հետ համակարծիք ենք, սակայն «ազատագրում» բառը շատերս չենք ընդունում. Օպերայի տարածքում բիզնես անողներն ու աշխատողներն, ի վերջո, մեր հայրենակիցներն են, ու պետք չէ կամայականության դեմ պայքարը կլիշեավորել թշնամու դեմ պատերազմին բնորոշ արտահայտություններով։ Ըստ այդմ, շատ կարևոր է պարզել, թե որտեղ է սկսվում ու որտեղ է վերջանում իշխանության ճիշտը...

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ