Գնա­հա­տա­կան անձի՞ն, թե՞ հե­ղա­փո­խա­կա­նու­թյա­նը

Բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց էթիկայի հանձնաժողովը որոշում է կայացրել, ըստ որի, պետական վերահսկողական ծառայության պետ Դավիթ Սանասարյանը թույլ է տվել Հանրային ծառայության մասին օրենքի էթիկայի կանոնի խախտում, «այն է՝ իր գործունեությամբ չի նպաստել իր զբաղեցրած պաշտոնի և իր ներկայացրած մարմնի նկատմամբ վստահության և հարգանքի ձևավորմանը»: Հանձնաժողովը եզրակացրել է, որ «...

Սանասարյանի դրսևորած վարքագիծը նախադրյալներ է ստեղծել իր՝ որպես պաշտոնատար անձի կողմից ոչ օբյեկտիվ լինելու վերաբերյալ մտայնության ձևավորման համար, քանզի Պետական վերահսկողական ծառայության կողմից Երևանի պետական համալսարանում իրականացվող ուսումնասիրությունների առնչությամբ նրա՝ վերը մեջբերված հրապարակային հայտարարությունները և գրառումը ողջամտորեն կարող են ընկալվել և մեկնաբանվել որպես կանխակալ վերաբերմունքի դրսևորում և «ուժի ցուցադրում»։

Հանձնաժողովին դիմում էր ներկայացրել ԵՊՀ ռեկտոր Արամ Սիմոնյանը՝ պնդելով, որ Սանասարյանն արել է հրապարակային հայտարարություններ, որոնք հանգեցրել են էթիկայի կանոնների կոպտագույն խախտումների։ Դավիթ Սանասարյանը հայտարարել էր, որ Երևանի պետական համալսարանում հայտնաբերվել են ավելի քան 800 միլիոն դրամի չարաշահումներ:

Դեպքերի առթիվ ոստիկանությունում քրեական գործ է հարուցվել։ Գործը ոստիկանությունից ուղարկվել է Քննչական կոմիտե: Ի դեպ, ուշագրավ է, որ հենց երեկ Քննչական կոմիտեն հաղորդագրություն է տարածել, թե այս պահին դեռևս չկան կասկածյալներ, հետևաբար չկան նաև մեղադրյալներ։

Առաջին հայացքից կարող է տապավորություն ստեղծվել, որ իշխանության ներսում կամպանիա է ծավալվում Դավիթ Սանասարյանի դեմ, մանավանդ, որ վերջերս նրա ծառայությունում տեղի են ունեցել կոռուպցիոն բացահայտումներ, ինչի հետևանքով երկու աշխատակից կալանավորված է։ Հենց այս դրամատիկ իրադարձություններից հետո ԶԼՄ-ներում պարբերաբար լուրեր են հայտնվում այն մասին, որ Դավիթ Սանասարյանի գլխին «սև ամպեր» են կուտակվել, ու նա շուտով պաշտոնանկ է արվելու։ Երեկ տարածված երկու հաղորդագրությունները կարծես թե լրացնում են ընդհանուր համատեքստը, թեև Սանասարյանը մի քանի անգամ հերքել է իր պաշտոնանկության մասին լուրերը, այդ մասին որևէ ակնարկ չի արել նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, նաև՝ իր վերջին ասուլիսում, երբ լրագրողները նրան հարց տվեցին հնարավոր կադրային փոփոխությունների մասին։

Իհարկե, իշխանության ներսում կա պայքար, դա նույնիսկ բնական է ու անիմաստ է հերքել այդ փաստը, սակայն կարծում եմ՝ Բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց էթիկայի հանձնաժողովի որոշումն ավելի բազմաշերտ է ու չի կարելի դրա խորքերում տեսնել միայն կոնկրետ գործը, առավել ևս՝ Դավիթ Սանասարյանին։

Բանն այն է, որ հեղափոխությունից հետո երկրում, այնուամենայնիվ, մշակույթ է փոխվել. իշխանությունը, դրական իմաստով, դարձել է շատ ավելի բազմակենտրոն ու բազմաշերտ։ Մենք պետք է աստիճանաբար գիտակցենք, որ նման հանձնաժողովները, դատարանները, նախաքննության մարմինները շատ հաճախ կարող են կայացնել որոշումներ, որոնք թելադրված չեն իշխանության բարձր կաբինետներից, կամ, առնվազն, կարող են հաճո չլինել կոնկրետ պաշտոնյաների համար։ Ի վերջո, հեղափոխությունը հենց նրա համար է տեղի ունեցել, որպեսզի անկախ հանձնաժողովները, դատարանները գործեն ինքնուրույն, որոշումներ կայացնեն ոչ թե «վերևների» հրահանգով, այլ օրենքների ու իրենց իրավասությունների շրջանակում։ Իհարկե, այլ խնդիր է, որ նոր մշակույթը դեռ ինստիտուցիոնալ դրսևորում չունի, ու ոչ բոլոր դեպքերում են համապատասխան մարմիններն ադապտացված նոր իրողություններին, մյուս կողմից, օրինակ, պարզ չէ, թե ինչ կոնկրետ քայլեր են հաջորդելու էթիկայի հանձնաժողովի որոշմանը։ Այլ խոսքով, դա զուտ բարոյակա՞ն նշանակություն ունի, թե՞ կարող է ունենալ կադրային հետևանքներ։

Սակայն խնդիրն ունի շատ ավելի խորքային շերտ ևս։ Հեղափոխության հարթակից իշխանության եկած գործիչները չեն կարողացել ձերբազատվել պոպուլիստական վարքագծից, հասարակությանը հաճոյանալու բարդույթից ու ավելի շատ զբաղված են ոչ այնքան իրենց լիազորությունների կատարմամբ, որքան PR-ով, որի հարմար հարթակ են դարձել սոցիալական ցանցերը։ Ֆեյսբուքյան լայվերը, գրառումներն ամենևին էլ միայն Դավիթ Սանասարյանի նախընտրած ոճը չեն, դրանով են «ապրում» իշխանության գրեթե բոլոր ներկայացուցիչներն՝ առաջին դեմքից սկսած։ Ավելին՝ այնպիսի տպավորություն է ձևավորվում, որ մեր նոր պաշտոնյաները մրցավազքի մեջ են, թե նրանցից ով ավելի շատ հակակոռուպցիոն բացահայտում կանի, ինչի հետևանքով մենք, օրինակ, գիտենք, թե քանի դպրոցում ինչպիսի չարաշահումներ կան, սակայն այդպես էլ անտեղյակ ենք, թե ոլորտի զարգացման ինչպիսի հայեցակարգ ունի նախարարը։ Ու սա տիպական է բոլոր ոլորտների ու պաշտոնյաների մեծամասնության համար։Հեղափոխական էպատաժն ամենևին չի նպաստում կառավարման որակի բարձրացմանը կամ հակակոռուպցիոն պայքարի արդյունավետությանը, մանավանդ, երբ հասարակությունը գեղեցիկ տեսարանների հետևում բախվում է դատարկ սառնարանների գոյությանը։ Այս իմաստով՝ Բարձրաստիճան պաշտոնատար անձանց էթիկայի հանձնաժողովի որոշումը գնահատական է ավելի շատ ոչ թե Դավիթ Սանասարյանին, այլ հեղափոխականությանը, էպատաժին՝ առհասարակ։

ՍՈՒՐԵՆ ՍՈՒՐԵՆՅԱՆՑ