«Երբ ունես թեր­զար­գա­ցած տնտե­սու­թյուն, շի­նա­րա­րու­թյու­նում ֆի­նան­սա­կան մի­ջոց­նե­րի ներդ­րու­մը դան­դա­ղեց­նում է դրա զար­գա­ցու­մը»

Օրերս վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել էր, որ Հայաստանը կանգնած է շինարարական բումի նախաշեմին: Հայտարարությունից հետո փորձագետները, նախկին պաշտոնյաները մեկնաբանեցին այն՝ շեշտելով, որ բնակարանային շինարարությունը, որի մասին խոսվում է, իր մեջ որոշակի ռիսկեր է պարունակում: Բացի դա, տնտեսության զարգացումը չպետք է հենվի բացառապես շինարարության վրա:

Տնտեսագետ Վարդան Բոստանջյանը «Փաստի» հետ զրույցում ասում է, որ շինարարությունը գործունեության կարևոր ոլորտ է, որի միջոցով տնտեսական առաջընթացի խնդիրներ են հետապնդվում: «Շինարարության արդյունքում կառուցվում են նոր, ավելի արդիական ձեռնարկություններ: Դրա մեջ մեծ է նաև սոցիալական գործոնը: Քաղաքացիները, որոշակի եկամուտների պայմաններում, հակված են ունենալ կենցաղային ավելի բարելավված պայմաններ: Ֆինանսական ճգնաժամից հետո շինարարությունը տնտեսական զարգացման և աճի կարևոր գործոն դարձավ մեր երկրում մինչև 2008 թվականը: Դրանից հետո այս գործառույթը կասեցվեց, չունեինք աճ: Հիմա հավանականությունը փոքր չէր, որ շինարարության առումով պետք է ունենայինք մեծ առաջընթաց: Այս պարագայում շինարարության զարգացումը կամ դրա նկատելի մակարդակները զարմանալի չեմ համարում: Սա կարող է խթան դառնալ տնտեսական այլ գործունեություն զարգացնելու համար», - նշում է տնտեսագետը: 

Մտահոգություն կա, որ երկրի ֆինանսական հիմնական միջոցները ուղղվում են միայն բնակարանաշինությանը, իսկ այս ոլորտն իր մեջ որոշակի ռիսկեր է պարունակում: Պարոն Բոստանջյանն այս տեսակետի հետ համակարծիք է: «Ռիսկերը միշտ կան: Տնտեսական զարգացումը և աճը պետք է որակական առումով ունենան իրենց ցանկալի ուղղությունները: Չէի ասի, թե շինարարությունը դրա մեջ առաջինն է: Կա տեխնոլոգիական զարգացում, գործունեության արդիական ուղղություններ: Բնականաբար, շինարարությունը, ինչ-որ տեղ լինելով խթան, միևնույն ժամանակ ռիսկեր է պարունակում, որովհետև եթե մեր ֆինանսական սուղ միջոցներն ուղղվում են շինարարությանը, հատկապես բնակարանաշինությանը, ըստ էության, ռացիոնալ չենք օգտագործում այդ հնարավորությունները, որպեսզի զարկ տանք տնտեսության ավելի առաջադեմ ուղղություններին»:

Զրուցակիցս շեշտում է՝ ցանկացած մարդ հոգեբանորեն իր բարեկեցությունը լավացնելու ձգտում ունի. երկրի զարգացման ընդհանրական միտքը սուբյեկտի մոտ մղված է հետին պլան: «Այդ պարագայում մարդ արարածը ցանկանում է մեքենա, ավելի լավ բնակարան ունենալ: Դա վատ չի, բայց մյուս կողմից, երբ ունես թերզարգացած տնտեսություն և գյուղատնտեսություն, շինարարության ուղղությամբ ֆինանսական միջոցների և ռեսուրսների ներդրումը, ըստ էության, նորից դանդաղեցնում է զարգացումը: Հենց սրանով են պայմանավորված այն ռիսկերը, որոնց մասին ասել են մի շարք մասնագետներ»: 

Այս դեպքում կառավարությունը ի՞նչ ճանապարհով պետք է գնա զարգացում ապահովելու համար: Տնտեսագետի կարծիքով, առաջնահերթ ուղղությունները մի քանիսն են. «Իմ համոզմամբ, Հայաստանի պարագայում ուղղությունների ընտրությունը մեծ դժվարություն չի ներկայացնում: Հաշվի առնելով աշխարհաքաղաքական մեր ոչ բարենպաստ դիրքը, մեր տնտեսության ոչ բարձր, անարդյունավետ կառուցվածքը՝ առաջին հերթին պետք է խթանենք տեխնոլոգիական զարգացումները և բացահայտ կամ ոչ բացահայտ դրանք ուղղենք մեր անվտանգության մակարդակի բարձրացմանը: Մարդկության պատմությունը ցույց է տվել, որ բոլոր դեպքերում պետք է պատրաստ լինենք ֆորս-մաժորային իրավիճակների, պատերազմների: Ռազմարդյունաբերական ուղղությունը պետք է ուժեղացնենք, առավել ևս, որ մարդկային կապիտալի առումով ունենք պոտենցիալ, որը պետք է ռացիոնալ օգտագործենք, ինչն էլ գործոն ու ազդակ կլինի մնացած ուղղությունները զարգացնելու համար: Մեր իրավիճակում ռազմական հնարավորությունների արդիականացումը, այդպիսի համալիրի զարգացումը կդառնա շարժիչ ուժ, որպեսզի կարողանանք այլ ոլորտներում հասնել հաջողության: Իհարկե, միայն սա չէ: Առաջին հերթին պետք է բարձրացնենք պետական կառավարման համակարգի արդյունավետությունը, որն, իմ կարծիքով, տվյալ պարագայում գտնվում է սարսափելի ցածր վիճակում»: 

Զրուցակիցս ընդգծում է, որ կառավարությունը չպետք է կենտրոնանա տնտեսության մեջ մեկ կամ երկու ուղղության զարգացման վրա՝ հավելելով, որ մեր դժբախտությունը կետային մտածողությունն է. «Զարգացումը պետք է սկսել բոլոր այն ոլորտներից, որոնք ապահովելու են մեր առաջընթացը: Առանձնացնել շինարարությունը, գյուղատնտեսությունը և մյուս ոլորտները, սխալ է: Պետք է համալիր մոտեցում: Մարդկային ռացիոնալ գործունեության բոլոր ուղղությունները պետք է զարգացնենք, որոնք մեզ ընձեռելու են հնարավորություն մեր տնտեսությունն ավելի ժամանակակից դարձնել: Պետք է բոլոր ուղղություններով աշխատենք՝ և՛ ընդերքի, և՛ արդյունաբերության, և՛ գյուղատնտեսության, և՛ շինարարության»:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ