Իսկ իրականում ինչի՞ համար են այրել Ջորդանո Բրունոյին
ՀԱՆՐԱՀԱՅՏ ՄՈԼՈՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՄենք գիտենք, որ...
Ջորդանո Բրունոն խիզախ գիտնական էր, որը կարողացավ «ծաղրել եկեղեցուն և եկեղեցականներին»։ Նա զարգացրել է Կոպերնիկոսի տիեզերական համակարգի մասին պատկերացումները (պնդում, որ ոչ թե Արեգակն է պտտվում Երկրի շուրջ,այլ հակառակը) և դա միացրել է տիեզերքի անսահմանության և աշխարհների բազմակիության մասին հիպոթեզին։ Սուրբ ինկվիզիցիան բանտ է նետել Բրունոյին, և ութ տարի նա անցկացրել է մենախցում, նրան տանջանքների են ենթարկել և ահաբեկել, բայց նա չի հրաժարվել իր գաղափարներից, նրան անհնար էր գնել, վախեցնել, կամ կոտրել, և արդյունքում ինկվիզիցիան նրան այրել է խարույկի վրա։
Իրականում այնքան էլ այդպես չէ։
Այս ամենից ճիշտ է միայն այն, որ Ջորդանո Բրունոյին իրոք այրել են խարույկի վրա։ Իսկ մնացած ամեն ինչն ընդամենը մոլորություն է։ Անգամ եթե այն ժամանակ Բրունոն ցանկանար քարոզել Կոպերնիկոսի հելիոցենտրիկ տեսությունը, հաստատ նրան ոչինչ չէր սպառնա, քանի որ Կոպերնիկոսի «Երկնային մարմինների տեղաշարժը» գիրքը Վատիկանի կողմից արգելված գրքերի շարքին է դասվել միայն Ջորդանո Բրունոյի մահապատժից՝ այրելուց 16 տարի անց։ Իսկ ինչ վերաբերում է Բրունոյի ոչ այնքան գիտական անունով «Երեկոն Մեծ պահքի առաջին օրը» գրքին, որը նվիրված էր Կոպերնիկոսի վարկածի մասսայականացմանը, ապա այն ավելի շուտ կարելի է հակաքարոզչական համարել իր բազմաթիվ սխալների պատճառով։ Իսկ այդ ամենի պատճառն այն էր, որ Բրունոն երբեք էլ գիտնական չի եղել։ Այսինքն, նրա անունը դնել Կոպերնիկոսի կամ Գալիլեյի անվան հետ նույն շարքում՝ լրիվ անտրամաբանական է։ Ի տարբերություն այդ գիտնականների, Բրունոն ո՛չ մաթեմատիկոս էր, ո՛չ աստղագետ, ո՛չ մեխանիկ և ո՛չ էլ գյուտարար։ Ջորդանո Բրունոն ընդամենը կաբբալիստիկ միստիկ էր և արմատական բնույթի մագ, տիեզերքի կրոնի ստեղծող։ Արդյունքում Սուրբ ինկվիզիցիան նրան մահապատժի է ենթարկել ոչ թե գիտական և փիլիսոփայական հայացքների, այլ իր հերետիկոսային մտքերի համար, և միայն դատավճռի մեկ կետ էր խոսում Բրունոյի գիտական գաղափարների մասին։ Դա այն էր, որ Երկիրը պտտվում է, բայց դա էլ հենց ինքնին հերետիկոսություն էր։ Ըստ ժամանակակից մաթեմատիկոս, Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի ակադեմիկոս Առնոլդի, Վատիկանի թեոլոգները կարծում են, որ այն, ինչ ասել է Ջորդանո Բրունոն, ընդամենը վարկած է, իսկ եթե այդ վարկածը հաստատված լիներ, անկասկած Վատիկանը վաղուց նրան արդարացրած կլիներ։ Ինչպես հայտնի է, Բրունոն եղել է եկեղեցական։ Անգամ այն բանից հետո, երբ նրան իր հայացքների համար հեռացրել էին եկեղեցուց, նա պնդում էր իր տեսությունը՝ չնայած ոչ մի ապացույց չուներ։ Իսկ այդ տեսությունը ոչ թե Կոպերնիկոսի տեսությունն էր, այլ աշխարհների բազմակիության տեսությունը։ Հենց Ջորդանո Բրունոյից է սկսվել «այլմոլորակայինների դարաշրջանը», հենց նա էր պնդում, որ այլմոլորակայիններ անպայման պետք է լինեն, և հետևաբար նրանք կարող են այցելել Երկիր մոլորակ։ Ընդ որում, նա չհրաժարվեց իր գաղափարներից անգամ կյանքի գնով և դրանով իսկ մտավ ոչ միայն գիտության, այլ նաև քաղաքակրթության պատմություն։ Այնուամենայնիվ պետք է ընդունենք այն փաստը, որ Ջորդանո Բրունոն ի վերջո դոմինիկանցի հոգևորական էր այնքան ժամանակ, քանի դեռ նրան չէին հեռացրել եկեղեցուց։ Ինչպես նշում է նրա մասին գիրք գրած հայտնի անգլիացի հետազոտող Ռենեսանս Ֆրենսիս Յեյտսը, Բրունոն պայքարում էր ոչ թե գիտական ճշմարտության համար, այլ անմիջականորեն մարդկության ճակատագրի վրա ազդելու համար։ Իհարկե, ընդունենք, որ դա պատճառ չէ մարդուն այրելու համար։ Պետք է նաև հիանալ Ջորդանո Բրունոյի խիզախությամբ և զղջալ մարդկության պատմության այն մութ և մռայլ տարիների համար, որը, ի դեպ, չգիտես ինչու, կոչվում է Վերածննդի ժամանակաշրջան։ Ավելացնենք, որ տիեզերքի անսահմանության և աշխարհների բազմակիության վարկածը առաջին անգամ Բրունոն չի ներկայացրել։ Նման մտքեր արտահայտել են դեռևս անտիկ փիլիսոփա-աստղագետները, էպիկուրցիները և 15-րդ դարի խոշորագույն գերմանացի մտածող Նիկոլայ Կուզանսկին։
Ավելացնենք, որ Ջորդանո Բրունոյի մահվան 400-ամյակի կապակցությամբ կարդինալ Աջելո Սոդանոն Բրունոյի մահապատիժը անվանել է «ցավալի էպիզոդ», բայց, այնուամենայնիվ, նշել է, որ ինկվիզիցիան գործել է ճիշտ, քանի որ «նրանք արել են ամեն հնարավորը, որպեսզի պահպանեն Բրունոյի կյանքը»։ Դժվար է ասել, թե որն է ճիշտ, բայց այս դեպքի համար կարելի է հիշել դատարանի դահլիճում Բրունոյի ասածը առ այն, որ այրել՝ չի նշանակում հերքել
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Past.am-ը
Ucom’s Management Team Marks International Client’s Day with Subscribers
IDBank and Idram Continue Cooperation with the “ZARK” Educational Foundation
IDBank issued the 2nd and 3rd tranches of bonds of 2026
Ucom Issues Warning on New Wave of Phone Scams
IDBank Launches Special Campaign for SWIFT Transfers
Converse Bank shares its capital market expertise at the IV Conference Capital Markets Armenia
Ucom’s Level Up+ Packages with the Fastest Mobile Internet in Armenia
The Badalyan Brothers Group of Companies Paid about 33.2 Billion AMD in Taxes and Duties to the State in 2025
IDBank Announces the Launch of the IDDistributor Financial Tool
Safe Workplace as a Guarantee of Development
Spring Promotion at Megamall from Idram&IDBank
“We want to buy your item, please provide your card details.” IDBank warns about fraud on classified platforms
Ucom Fellowship 2025 Concludes as Top Eco-Startups Secure Funding
IDBank Goes International: Mher Abrahamyan's Interview with the Los Angeles Times
AraratBank Earns RIA Money Transfer’s Partner of the Year in Armenia for the Seventh Consecutive Year
Ucom Supports the “DemArDem 2026” Regional Youth Forum
ZCMC еstablishes Sustainability, ESG and Risk Committee
Parallels Between the “Real Armenia Ideology” and Soviet and Turkish Approaches to the Diaspora
New Offer - Up to AMD 5 Million - Consolidate your Loans and Switch to AraratBank
New Promotion at Yerevan Mall Ahead of March 8: Idram&IDBank
UBPay and MoneyTO Launch Money Transfers from Armenia to the UK
In Celebration of the Spring Holidays Ucom Offers Unity Packages on Special Terms
Ameriabank Becomes the First Armenian Company in the List of the 100 Largest Companies on the London Stock Exchange as a Member of Lion Finance Group
IDBank Expands Travel Benefits of Premium Cards
Free Calls and SMS Messages from Ucom for Subscribers in the Middle East
Love Is… Card by Unibank – An Iconic Design and a Romantic Trip for Two to Paris
Customer Appreciation Day at IDBank’s Echmiadzin Branch
Ucom Fellowship Incubation Program Participants Visit Ucom
Individuals and businesses, near and far, all welcome
Trust and reach across the globe
Choosing the Best Gifts for March 8 and Paying with the Idram&IDBank App
Ucom Spring Offer: HONOR X7d 5G Smartphone and Valuable Gifts
AraratBank: Update+ - New Loan Offer with 2% Cashback 
“My phone rang…”: IDBank warns about a rise in fraud using the “call from the bank” scheme.
Ucom Is Recognized as Armenia’s No. 1 Operator for the Fastest Mobile Internet and the Best Fixed Network
Unibank’s perpetual bonds have been listed on the Armenia Securities Exchange
Armenian Company E-auto to Officially Represent HONGQI Vehicles in Georgia
2% Cashback on Payments Made with AraratBank Arca Cards
Order an IDBank Arca Classic card and enjoy up to 2% cashback
IDBank has summed up the raffle held within the framework of IDsalary payroll package: 55 lucky winners have received their prizes
Ucom and Hero House Yerevan Continue Cooperation
KardaLove 5th Anniversary Festival Held under the Title Sponsorship of AraratBank
Ameriabank Opens a New Branch in Artashat: Special Offers for New Customers
Dangerous Generosity: IDBank Warns of a Rise in Fake Online Surveys
Justice Turned Into a Show: The Real Purpose Behind the Case Against Vahe Hakobya
Idram, Mediamax and Hayordi Foundation Launch Initiative Ahead of Book Giving Day
AraratBank Receives Mastercard “Excellence in Strategic Marketing” Award
IDBank has opened a representative office in Glendale, California
Team Holding Announces the Launch of the Second Tranche of Its USD Bond Placement. Underwriter - Freedom Broker Armenia
Ucom Services Can Now Be Paid Via Fast Shift
