«Փոր­ձում են խա­ղալ հա­սա­րա­կու­թյան ամե­նազ­գա­յուն լա­րե­րի վրա»

Ներքաղաքական դաշտում հնչող հայտարարությունները, վերջին մի քանի օրերին դրանցից բխող ենթադրությունները քննարկումների պակաս չունեն: Այդուհանդերձ, պատահական չեն նաև այն դիտարկումները, թե, ի վերջո, այս ամենն ի՞նչ ազդեցություն է ունենում հասարակության, ինչպես նաև սահմանին կանգնած զինվորի հոգեբանական վիճակի վրա: Ամենօրյա կապ ունենալով զինվորների հետ՝ ՄԻՊ առընթեր զինծառայողների իրավունքների փորձագիտական խորհրդի անդամ, «Հայոց հզոր բանակ» ծրագրի ղեկավար Կարեն Հովհաննիսյանը փաստում է, որ զինվորների առումով խնդիր չկա:

«Զինվորները ներքաղաքական անցուդարձից և այդ աժիոտաժից բավականին կտրված են, նրանք այնքան են ծանրաբեռնված իրենց առաջադրանքներով, որ անգամ ժամանակ չեն ունենում ծանոթանալու այդ ամենին: Նրանց առաջին հերթին հետաքրքրում է սահմանը, ռազմական պատրաստվածությունը»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Կ. Հովհաննիսյանն ու շեշտում, որ նույնը չի կարելի ասել հասարակության մասին:

«Հասարակությունը երկու խմբի է բաժանվել: Չնայած նրան, որ իշխանությունը գտնվում է մեկ քաղաքական ուժի ձեռքում, այլ ուժերը կարծում են, որ նրանք ուր որ է թողնելու են իշխանությունը: Այս ընթացքում այլ ուժերը փորձում են ինչ-որ ակնկալիքներ ունենալ իշխանության գալու առումով: Եվ այս ամբողջի մեջ ամենավատ բանն այն է, որ փորձում են խաղալ հասարակության ամենազգայուն լարերի վրա: Մեջտեղ են բերում ու օրակարգ են մտցնում այնպիսի հարցեր, որոնք կապ ունեն հասարակության զգայուն նյարդերի հետ: Առաջին հերթին առաջ են բերում «արցախցի-հայաստանցի» բաժանումը, «պարտվել»-«հաղթելու» կամ էլ «խաղաղություն»-«հաղթանակ» տերմինալոգիան: Վերջին շրջանում հատկապես շատ են հենց «հայաստանցի-արցախցի» տարանջատման փորձ կատարողները: Ոմանք փորձում են այս տարանջատումը մտցնել, խորացնել ու դրա մեղքը բարդել իշխանության վրա, իշխանությունն էլ փորձում է այս տարանջատման փորձը բարդել բոլոր նրանց վրա, ովքեր հանդգնում են հակաճառել կամ քննադատել իշխանությանը: Այսինքն, ստեղծվել է մի այնպիսի խառնաշփոթային իրավիճակ, երբ չի երևում, թե անտեսանելի այդ հարվածը որ կողմից է գալիս»,-նկատեց մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ եթե այսպես շարունակվի, մենք անդառնալի կորուստներ ենք ունենալու:

«Մենք այսպես երկար չենք կարող առաջ գնալ, քանի որ, ի վերջո, հնարավոր չէ բանակը հասարակական-ներքաղաքական իրավիճակներից զերծ պահել: Վերջիվերջո, սրանք ներթափանցելու են բանակ և ունենալու են ազդեցություն: Հիմա, փառք Աստծո, մեր սպաներն ամեն կերպ փորձում են բանակը հեռու պահել ներքաղաքական իրավիճակներից, բայց այսպես երկար շարունակվել չի կարող: Մենք պետք է հստակ գիտակցենք հետևյալը. եթե ինչ-որ կողմ ցանկանում է «հայաստանցի», «ղարաբաղցի», «դիլիջանցի», «սյունեցի» տարանջատում մտցնել, ապա պետք է ազգի թիվ մեկ թշնամի դիտարկվի: Սա էմոցիաներից դրդված չեմ ասում, ասում եմ որպես փորձագետ՝ աչքիս տակ ունենալով բուն քրդերի պահվածքը: Համեմատելու չէ, բայց պետք է համեմատեմ: Քրդերի մոտ է այս տարանջատումը մտցված, և նրանք այդպիսի տարանջատմամբ առաջ են գնում՝ չկարողանալով պետությունը պետականություն սարքել: Մեզ մոտ ուզում են մտցնել այդ տարանջատումը, բայց մեզ մոտ դա արվում է զուտ նրա համար, որ կա՛մ գան իշխանության, կա՛մ պահեն իշխանությունը, կա՛մ իշխանության վրա ցեխ շպրտեն, կամ էլ իշխանությունն ընդդիմության վրա ցեխ շպրտի: Մի խոսքով, ներքաղաքական խաղերը փորձում են շատ ավելի զգայական թեմաների վրա տանել»,-նշեց նա:

Ինչ վերաբերում է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ելույթին՝ կապված «նոր պատերազմ սկսելու և հողեր հանձնելու նպատակով դավադրության» հետ, մեր զրուցակիցը նշեց. «Կարծում եմ, վարչապետը ոչ թե ակնարկներով պետք է խոսի, այլ իրականում հստակ ասի, թե որտեղից ինչ վտանգ կա, և ով է վտանգ ներկայացնում: Հարցն այն է, որ եթե վարչապետը ակնարկներով է խոսում, նա բաց տեղ է թողնում՝ ինչ-որ ուժերի համար վակուում է թողնում, իսկ այդ ուժերն իսկույն օգտվում են այդ վակուումից և փորձում այն իրենց օգտին ու նպատակին ծառայեցնել: Այնպես որ, եթե իսկապես կա այդ դավադրությունը, պետք է այդ մասին առարկայական ու փաստարկված ասվի, եթե հարկ է՝ նաև անձնավորված, որ վակուումային դաշտ չմնա ու խոսակցությունն այլ ուղղությամբ չտարվի»:

Կարեն Հովհաննիսյանի խոսքով, բոլորը պետք է զգան այն կետը, որտեղ պետք է կանգ առնել: «Ես ցանկություն ունեմ, որ մենք իսկապես միասնական լինենք, քանի որ ունենք մեկ թշնամի, որը դարեր շարունակ մեր թուլանալուն է սպասում: Համաձայն եմ՝ կա ներքաղաքական պայքար, և այդ ներքաղաքական պայքարում ճամբարները տարբեր են: Բայց կա մի կետ, որտեղ մենք իրականում պետք է սթափվենք: Մենք հիմա հասել ենք այնպիսի մի կետի, երբ մեզ իսկապես անհրաժեշտ է սթափ դատել, ունենալ ռեալ իրավագիտակցական մակարդակ: Չմոռանանք, որ Ադրբեջանը լայնածավալ զինավարժություններ է իրականացնում՝ դրա մասին տեղյակ չպահելով միջազգային կառույցներին: Եվ սա այն դեպքում, երբ 10 հազարից ավելի անձնակազմ ունեցող զորավարժանքների մասին պետք է տեղեկացնել միջազգային կառույցներին: Ադրբեջանը չի տեղեկացնում ու հստակ մեսիջներ է ուղարկում մեզ՝ «մեր հաջորդ կանգառը Շուշին է, սպասեք մեզ»: Սա ադրբեջանցի զինվորների երեկոյան արված գրությունն է: Մենք վերջապես պետք է սթափվենք, զերծ մնանք ներքաղաքական իրավիճակներում առկա բախումներից ու միմյանց պիտակավորելուց: Պետք է համախմբվենք մեկ թշնամու դեմ»,-շեշտեց Կարեն Հովհաննիսյանը՝ մտահոգություն հայտնելով նաև մեկ այլ խնդրի մասին:

«Խոսքը պատերազմ անցած մարդկանց շարունակական արժեզրկման մասին է: Այո, կան մարդիկ, որոնք պատերազմ անցնելով՝ այդ ուղին օգտագործեցին իրենց անձնական շահերի համար: Բայց բոլորին մեկ հարթության մեջ դնելը, կարծում եմ, ճիշտ չէ: Ավելին՝ դա բնութագրում եմ որպես դավաճանական քայլ՝ հետագայում մեր պայքարի ոգին կոտրելու ճանապարհին: Իսկ մեր պայքարը դեռ շարունակվում է: Մենք ռեալ պատերազմի մեջ ենք: Եվ որքան էլ փորձենք ինքնախաբեությամբ զբաղվել ու ասել, թե թշնամին փոխվել է, միևնույն է, նա չի փոխվել: Եվ եթե այսօր պատերազմ անցածներին արժեզրկում ենք, դրանով արժեզրկում ենք նաև այն զինվորին, որը վաղը պետք է կատարի այն հերոսությունը, որը կատարել են իր նախորդները: Այստեղ ևս սթափվելու անհրաժեշտություն ունենք»,-եզրափակեց մեր զրուցակիցը:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ