Ծրագրի ֆինանսավորումը դադարեցված չէ, բայց ծրագիրը կասեցված է

2012 թվականի հուլիսի 1-ից ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հովանու ներքո իրականացվում էր Երիտասարդ գիտնականների աջակցության ծրագիրը (ԵԳԱԾ)։ Ծրագիրը գործում էր չորս հիմնական ուղղություններով՝ երիտասարդ գիտնականներին գիտական գործուղումների, գիտաժողովների, գիտական դպրոցների, սեմինարների կազմակերպման համար տրամադրվող ֆինանսական աջակցություն, գիտական դրամաշնորհների տրամադրում և մրցանակաբաշխության անցկացում ու ֆինանսավորում։ Օրերս ծրագրի ղեկավար մարմինը հանդես եկավ հայտարարությամբ. «Հարգելի երիտասարդ գիտնականներ, այժմ, կապված որոշ բարդությունների հետ, ԵԳԱԾ-ն որևէ ծրագրի համար գումար չի տրամադրում: Ցավում ենք...»:

Սոցիալական ցանցերում շատերն էին նշում, որ ափսոսում են ծրագրի կասեցման համար, քանի որ այն մի քանի տարվա ընթացքում կարողացել է աջակցության ձեռք մեկնել բազմաթիվ երիտասարդ գիտնականների: Երիտասարդ գիտնականները փաստում են՝ աջակցության այս ծրագիրը մեծապես օգնել է իրենց տարբեր նախագծերի իրականացման համար, և ցավալի է, որ այժմ այն փաստացի անգործության է մատնված: ԵԳԱԾ-ի ղեկավար մարմնի անդամ Հայկ Զաքարյանը «Փաստի» հետ զրույցում արձանագրում է՝ թյուրիմացություններից խուսափելու համար նախ պետք է հասկանալ, որ երիտասարդ գիտնականների աջակցության ծրագրի ֆինանսավորումը դադարեցված չէ: «ԵԳԱԾ-ի գործունեության մեխանիզմը հետևյալն է. բյուջեի տողով երիտասարդ գիտնականների ծրագրերի համար ամեն տարի հատկացվում է 100 միլիոն դրամ:

Նախկինում այդ գումարը գիտության կոմիտեի կողմից նվիրաբերվում էր Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամին (ՀԵՀ), որն էլ, որպես այդպիսին, հանդիսանում էր խողովակ պետության և մեր ծրագրի միջև: Հիմնադրամն այդ գումարից ոչինչ չէր ծախսում: ԵԳԱԾ ղեկավար մարմինը կազմակերպում էր մրցույթը, հայտարարում հաղթողին, իսկ նրանք էլ իրենց հերթին պայմանագիր էին կնքում ՀԵՀ-ի հետ և ստանում այդ գումարները: ՀԵՀ-ը դրա համար որևէ հավել յալ գումար չի վերցրել, և այդ 100 միլիոն դրամն ուղղվել է բացառապես երիտասարդ գիտնականների տարբեր ծրագրերի ֆինանսավորմանը: 

Այս պահին, որպես այդպիսին, ծրագրի ֆինանսավորումը չի կրճատվել: Այստեղ խնդիրն այլ է՝ չկա իրավաբանական հենք, իրավաբանական փաստաթուղթ, թե ինչի հիման վրա է գիտության պետական կոմիտեն գումարը փոխանցում ՀԵՀ-ին: Իրավական հենքը կարող է լինել մրցույթի կազմակերպումը, կարող է լինել կառավարության նոր ծրագիրը:

Հազար ու մի եղանակ ու տարբերակ կա: Սա անհրաժեշտ է, որ բոլոր գործողությունները լինեն օրենքի շրջանակներում: Հեղափոխությունից հետո այս բոլոր գործողությունների հարցն ավելի խիստ դրվեց», - ասում է Զաքարյանը: Նա ընդգծում է՝ գիտնականների աջակցության ծրագրի հետ կապված որևէ խախտում չի գրանցվել: «Ամեն ինչ բաց է, բոլորը կարող են ծանոթանալ ծրագրի արդյունքներին: Բողոքներ չեն եղել ո՛չ կառավարության, ո՛չ էլ ծրագրի շահառուների կողմից: 

Թե՛ նախարարությունում, թե՛ գիտության կոմիտեում, թե՛ ՀԵՀ-ում կայացած հանդիպումներից պարզ է դառնում, որ ծրագրի հետ կապված իրենք էլ որևէ դժգոհություն չունեն: Նշում են՝ ծրագիրը լավն է», - տեղեկացնում է մեր զրուցակիցը:

Զաքարյանն ասում է, որ երբ 2018 թվականի հեղափոխությունից հետո ՀԵՀ-ում առկա իրավական խնդիրների հետևանքով այն չէր գործում, ԵԳԱԾ-ն նույնպես դադարեցրել էր իր գործունեությունը, քանի որ չկար ֆինանսական խողովակ: «Մի պահ ՀԵՀ-ը գործեց, մենք հասցրեցինք որոշ գործարքներ իրականացնել, հիմա ծրագիրը կրկին սառեցվել է:

Այժմ ՀԵՀ-ը վերաբացվել է, նոր տնօրեն ունի և, ըստ կարգի, իրենից էլ են պահանջում, որ մեր ծրագիրն ունենա իրավական հենք: ԵԳԱԾ ղեկավար մարմինը հանդես է եկել առաջարկություններով, թե ինչպես պետք է խնդիրները լուծվեն: Առաջարկներն ուղարկվել են նախարարությանը և մյուս գերատեսչություններին: Հիմա մնում է, որ իրենք գործեն և հարցերին լուծում տան: Տարբերակները դրված են սեղանին», ասում է երիտասարդ գիտնականը:

Զաքարյանի տեղեկացմամբ՝ ԵԳԱԾ-ն մոտ 8 ամիս չի գործել, և այս ընթացքում ահագին գումար է կուտակվել, որն անհրաժեշտ է ծախսել: «Երիտասարդ գիտնականների դժգոհություններն էլ թերևս տեղին են: Նրանք անհամբեր են, սպասում են ֆինանսավորման: Գիտական ամենահայտնի կոնֆերանսները հիմնականում կազմակերպվում են ամռանը, սակայն հիմա ստացվում է, որ ֆինանսական միջոցների բացակայության պատճառով չենք կարողանում մասնակցել դրանց: Ամեն տարի ծրագիրը մոտ 200 շահառու է ունենում», - ասում է Զաքարյանը:

Նա նշում է, որ այս ընթացքում իրենք մի քանի առումով ժամանակ են կորցրել. «Տեղի են ունենում կոնֆերանսները, գիտնականները չեն մասնակցում դրանց:

Բացի դա, ամիսներ առաջ հայտարարել էինք գիտական սարքերի մրցույթներ, բայց հաղթողներին չենք կարողանում հայտարարել, որովհետև այդ դեպքում 15 օրվա ընթացքում նրանց հետ պետք է պայմանագիր կնքենք, ինչը չենք կարող անել, որովհետև պայմանագիր կնքելու դեպքում պետք է գումար փոխանցենք նրանց: Սարքերը գնելն իր հերթին բավականին երկարատև գործընթաց է՝ հաշվի առնելով «Գնումների մասին» օրենքը և այլ հարցեր: Հիմա մարդիկ էլ պետք է գնեն այդ սարքերը, բայց չեն կարողանում, ուստի իրենց հետազոտություններն էլ են անորոշ ժամանակով կանգ առնում: Սա միայն մեկ ծրագիրն է:

Դեռ կա հոդվածների խրախուսման ծրագիր, ցանկանում ենք երիտասարդ կադրերի վերապատրաստման ծրագիր անել, բայց ամեն ինչ դեռ սառեցված է: Ստացվում է՝ ծրագիրը կա, սակայն չի աշխատում: Սա անպայման իր հետքը կթողնի երիտասարդ գիտնականների կարիերայի և գործունեության վրա», - եզրափակում է ծրագրի ղեկավար կազմի անդամը: Վերը նշված հարցերի հետ կապված «Փաստը» դիմեց նաև կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությանը, որտեղ մեզ առաջարկեցին կապ հաստատել գիտության կոմիտեի հետ, որտեղից էլ մեզ տեղեկացրեցին, որ պատասխանատու պաշտոնյան մեր հարցերին կպատասխանի երկուշաբթի օրը: «Փաստը» պատրաստ է հրապարակել նաև կոմիտեի տեսակետն այս հարցի առնչությամբ:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ