«Վտանգ­ված են և՛ սպա­ռող­նե­րի իրա­վուն­քը, և՛ մրցակ­ցա­յին մի­ջա­վայ­րը, և՛ Հա­յաս­տա­նի իմի­ջը»

Հուրգադա-Երևան չվերթի չեղարկման պատճառով 100 հայ էր մնացել Եգիպտոսում: Երևանից ևս քաղաքացիները չէին կարողացել մեկնել Հուրգադա: Ավելի վաղ Շարմ էլ Շեյխ-Երևան և հակառակ ուղղությամբ չարտերային չվերթները ևս չէին կայացել: Մեկ ընկերության գործունեության հետևանքը, ըստ տուրիզմի հայկական ֆեդերացիայի նախագահ Մեխակ Ապրեսյանի, ավելի խորքային պատճառներ ունի:

Նա մեզ հետ զրույցում շեշտեց, որ նման դեպք նաև մոտ մեկ ամիս առաջ է տեղի ունեցել:

«Առհասարակ քաղաքացին իր ընտրությունը կատարելիս պետք է ճիշտ ճանապարհ բռնի, տեսնի, թե իրեն ի՞նչ պայմանագիր ու պայմաններ են առաջարկում, ո՞ւմ է դիմում, այդ ընկերությունն ի՞նչ պատմություն ունի, ի՞նչ կազմակերպության անդամ է:

Տուրիզմի հայկական ֆեդերացիայի կանոնադրության համաձայն՝ մենք չենք կարող համագործակցել այն կազմակերպությունների հետ, որոնք իրենց գործունեությամբ ստվեր են գցում ու բացասաբար անդրադառնում մյուս անդամների ու Հայաստանի իմիջի վրա: Նման ռիսկերի դեպքում նրանք հեռացվում կամ սև ցուցակում են հայտնվում, բայց խնդիրը խորքային է:

Տարիներ շարունակ պնդելուց հետո, այսօր թե՛ ես, թե՛ տուրիզմի ֆեդերացիան շարունակում ենք պնդել՝ ժամանակն է, որ դաշտը ունենա ավելի հստակ ու խիստ կարգավորում: Առ այսօր «Զբոսաշրջության մասին» օրենքը գործել է համապատասխան այն ժամանակահատվածի, երբ այն դեռ նոր էր ընդունվել: Օրենքն ուժի մեջ է 2003-2004թթ.-ից, երբ զբոսաշրջային քաղաքականությունն այլ խնդիրներ ու նպատակներ ուներ: Օրենքն ունեցել է իր դերակատարումը, բայց հիմա դաշտը ձևավորվել է, բավականին խիստ մրցակցություն կա, և ավելի խիստ կարգավորման ժամանակն է: 

Այժմ զբոսաշրջային օպերատորների, գործակալների, զբոսավարների, զբոսաշրջային տրանսպորտի, հյուրանոցային ծառայությունների գործունեությունը պետք է լիցենզավորվի: Սա շատ կարևոր է՝ ամեն մեկը չպետք է կարողանա երկիր ներկայացնելու իրավասություն ունենալ»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասաց Մ. Ապրեսյանը՝ հավելելով, որ եթե օր առաջ դաշտը չկարգավորենք, նման դեպքեր դեռ շատ ենք ունենալու:

«Կարևոր է նաև ներգնա տուրիզմը. դուք պատկերացրեք՝ եթե արդեն ունենանք խաբված օտարերկրյա զբոսաշրջիկներ, ինչպես նաև օտարերկրյա գործընկերներ, որոնք զբոսաշրջիկներ են ուղարկում Հայաստան: Նրանք ևս կսկսեն հիասթափվել հայկական զբոսաշրջային ընկերություններից: Իսկ մեկ-երկու հիասթափությունը չի նշանակելու հիասթափություն այս կամ այն ընկերությունից: 

Դա նշանակելու է հիասթափություն երկրից: Նրանք մտածելու են, որ այստեղ բոլորն են այդպիսին: Ձեր միջոցով ֆեդերացիան դիմում է զբոսաշրջության կոմիտեին, Հայաստանի կառավարությանը, ԱԺ-ին ու այլ իրավասու մարմիններին. պետք է արագացնել գործընթացը:

Օր առաջ պետք է ընդունել «Զբոսաշրջության մասին» նոր օրենքը: Նախագծերի փաթեթն արդեն կա, պարզապես անհրաժեշտ է որոշակի լրամշակումներ անել, շրջանառության մեջ դնել ու ընդունել: Ի թիվս այլ հարցերի, որը կարգավորում է այդ օրենքի նախագիծը, այն բավականին շատ լուծումներ է տալիս, որոնցից մեկը զբոսաշրջային օպերատորի գործունեության լիցենզավորումն է: Կարող ենք այդ գործունեության տեսակներին տալ նաև «ծանուցման ենթակա գործունեության տեսակ» սահմանումը ու նրանց նկատմամբ սահմանել որակական չափանիշներ:

Զբոսաշրջային օպերատորների գործունեության համար նաև ֆինանսական երաշխիքների մեխանիզմ կարող ենք կիրառել՝ նրանց սնանկության դեպքում սպառողի նկատմամբ պայմանագրով ստանձնած պարտավորությունների կատարումն ապահովելու նպատակով»,-ասաց նա՝ շեշտելով, որ այդ մեխանիզմը կիրառելու արդյունքում «չոլերում» հայտնված ու Հայաստան վերադառնալ չկարողացող քաղաքացիներ չեն լինի:

«Մենք պետք է գնանք խիստ կարգավորումների ճանապարհով: Այսօր ոլորտում առկա խնդիրները լուծելու այլ ավելի լավ տարբերակ չկա, իսկ խնդիրները շատ են: Այսօր վտանգված են և՛ սպառողների իրավունքը, և՛ մրցակցային միջավայրը, և՛ Հայաստանի իմիջը:

Ով ինչպես պատկերացնում է, երկիր է ներկայացնում, անկախ նրանից՝ ունի՞ այդ գիտելիքն ու հմտությունը, թե՞ ոչ: Բացի այդ, հարևան երկրներից Հայաստան են գալիս անբարեխիղճ գործարարներ ու զբոսավարներ, որոնք յուրովի են ներկայացնում մեր երկիրն ու ժառանգությունը, Արցախյան ազատամարտը, կրոնը և այլն: Այդ ամենը բացասաբար է անդրադառնում Հայաստանի իմիջի վրա:

Մենք ուզում ենք զբոսաշրջության միջոցով նպաստել թե՛ մեր տնտեսական զարգացմանը, թե՛ Հայաստանի հեղինակության բարձրացմանն աշխարհում, բայց, փաստորեն, հակառակն է ստացվում: Արդեն հաճախակի են դեպքերը, երբ ունենում ենք խաբված սպառող ու զբոսաշրջիկներ»:

Մեխակ Ապրեսյանը շեշտեց, որ հետևանքների հիմքում տվյալ պարագայում անբարեխիղճ տուրօպերատորական գործունեությունն է: Միևնույն ժամանակ նա ընդգծեց, որ հնարավոր է ունենալ չափանիշներ, որոնք կբացառեն նման դրսևորումները. «Զբոսաշրջության կոմիտեն պետք է մշակի այդ չափանիշները՝ համագործակցելով թե՛ պետական, թե՛ մասնավոր հատվածի բոլոր շահագրգիռ կողմերի հետ:

Զբոսաշրջության կոմիտեում նախագիծն արդեն կա, ուր կան նաև չափանիշներ: Միգուցե քննարկման կարիք կա՝ մինչ այն շրջանառության մեջ դնելը, բայց որ գործընթացն արագացնել է պետք, միանշանակ է»:

ԱՆՆԱ ԲԱԴԱԼՅԱՆ