Մի­այ­նակ տա­րեց­նե­րի մա­սին հոգ կտա­նեն խնա­մա­տար ըն­տա­նիք­նե­րը. նոր նա­խա­գիծ

 Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունն իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում շրջանառության մեջ է դրել «Խնամատար ընտանիքի կողմից տարեցին՝ նրա տանը խնամքի ծառայություններ մատուցելու կարգը հաստատելու մասին» ՀՀ կառավարության որոշման նախագիծը: 

 

Նախագծի նպատակը հետևյալն է. խնամքի կարիք ունեցող միայնակ տարեցներին, որոնք ունեն բնակարան, սակայն չունեն խնամողներ, մատուցվում են ծառայություններ հենց իրենց տանը՝ խնամատար ընտանիքի կողմից: Ի՞նչ է սա նշանակում:

 

Խնամատար ընտանիքը չպետք է ունենա սեփականության կամ համասեփականության իրավունքով իրեն պատկանող բնակարան և պետք է բնակվի միայնակ տարեցի տանը և խնամի նրան: Նախագծում նշված է, որ այս ծառայությունը կարող է շահավետ լինել երկու կողմի համար էլ: Մի կողմից՝ տարեցը ստանում է անհրաժեշտ խնամք, մյուս կողմից՝ ընտանիքը, առանց բնակարանի համար վարձ վճարելու, նույն բնակարանում բնակվելու հնարավորություն՝ տանտիրոջը խնամելու պայմանով:

 

Ծառայության շահառուների ընտրությունը և նրանց կարիքների գնահատումն իրականացնում է սոցիալական աջակցության տարածքային մարմնի սոցիալական աշխատողը և ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարի հրամանով ստեղծվող գնահատող հանձնաժողովը:

 

Խնամքի կարիք ունեցող միայնակ տարեցը և խնամատար ընտանիքը կնքելու են պայմանագիր, որտեղ մանրամասն նշվելու են կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև պայմանագրի լուծման հնարավոր բոլոր դեպքերը:

 

Հստակ նշված են, թե ինչ իրավունքներ և պարտականություններ ունեն պայմանագիր կնքող կողմերից յուրաքանչյուրը, և թե որ դեպքում կարող է այդ պայմանագիրը չեղյալ համարվել: Որպես ծրագրի երաշխավոր հանդես է գալու պետությունը՝ ի դեմս աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարության:

 

Նախագծի հիմնավորման մեջ նշված է, որ դրա ընդունումը կկանխարգելի տարեցների մուտքը շուրջօրյա խնամքի հաստատություններ՝ տուն-ինտերնատներ, և նա կշարունակի ապրել իր տանը՝ միևնույն ժամանակ ստանալով անհրաժեշտ խնամքը:

 

Հիմնավորման մեջ նշվում է նաև, որ որպես ակնկալվող դրական արդյունք պետք է դիտարկել այն հնարավորությունը, որ տարեցի մահվանից հետո նրա բնակարանը, քաղաքացիական օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, սեփականության իրավունքով փոխանցվում է խնամատար ընտանիքին: 

 

Այսպիսով՝ կլուծվի մի կարևոր սոցիալական խնդիր ևս, այսինքն՝ բնակարան չունեցող ընտանիքը այս կերպ սեփականության իրավունքով բնակարան կունենա:

 

Բացի դա, ակնկալվում է, որ նախագծի ընդունումից հետո առաջին տարվա ընթացքում այս ծառայություններից կօգտվի առնվազն 50 տարեց, իսկ հետագայում, նախատեսվում է, որ այդ թիվը կկրկնապատկվի, ինչն էլ կնպաստի խնամքի ծառայությունների՝ կառավարության որդեգրած ապաինստիտուցիոնալացման գործընթացին:

 

Միաժամանակ, նշվում է, որ այս գործընթացը լրացուցիչ ֆինանսական միջոցներ չի պահանջում:

 

«Հայկական Կարիտաս» բարեսիրական հասարակական կազմակերպության տարեցների ծրագրերի ղեկավար Ֆլորա Սարգսյանը «Փաստի» հետ զրույցում նշում է՝ այս նախագիծն իրականում բավական խելամիտ է: Նա նաև ասում է, որ ներկայումս Հայաստանում գործում են սոցիալական տներ, որտեղ, օրինակ, բնակվում են տարեցներ կամ էլ գիշերօթիկների շրջանավարտներ, որոնք «գնալու» տեղ չունեն:

 

«Մեր օրերում փոքր տների գործառույթները շատ ակտուալ են և՛ երեխաների, և՛ տարեցների համար: Պետությունն ինքն է նախաձեռնում այդ փոքր տների կառուցումը: Նախարարության առաջարկած այս նոր նախագիծը հետաքրքիր է, սակայն պետք է հաշվի առնել մեկ կարևոր հանգամանք. խնամող ընտանիքները պետք է փորձառություն ունենան:

 

Դժվար է ասել՝ այն ընտանիքները, որոնք հետագայում այս ծրագրի շահառուներ կդառնան, ունե՞ն այդքան փորձ տարեցներին խնամելու համար: Տեսեք, մեր կազմակերպության աշխատողներն, օրինակ, տարեցների, երեխաների հետ աշխատանքի փորձը հենց այնպես ձեռք չեն բերել:

 

Դա երկարատև աշխատանք էր պահանջում»,-ասում է մեր զրուցակիցը:

 

Բացի դա, նրա կարծիքով՝ պետք է հաշվի առնել, որ կա հարցի հոգեբանական կողմը. և՛ շահառուները՝ տարեցները, և՛ խնամողները պետք է ոչ միայն փորձառություն ունենան, այլ նաև պատրաստ լինեն իրար հետ կենցաղ կիսել: «Կան նաև ներքին հարցեր, օրինակ, շահառուն ինչպես պե՞տք է տնօրինի իր թոշակը, ի՞նչ սկզբունքով պետք է այլ ծախսերը կատարվեն և այլ նրբություններ: Բոլոր քայլերը պետք է հաշվարկված լինեն»,-եզրափակում է Սարգսյանը:

 

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ