«Տպավորություն է, որ ովքեր տնօրինում են միջոցները և լծակները, չեն գիտակցում` ինչն է կարևոր, ինչը՝ ոչ»

Խմբագիր-սցենարիստ Անուշ Բաբայանը կարծում է, որ մշակութային կյանքի բնութագրման առումով երկակի պատկեր ունենք: 

«Մի կողմից՝ ունենք շատ մեծ ակտիվություն: Քանի որ մշակութասեր, արվեստասեր ժողովուրդ ենք, սեփական նախաձեռնությամբ, մեծ դժվարությամբ գումար հայթայթելով, ամեն մեկն իր ոլորտում կազմակերպել է ու կազմակերպում է միջոցառումեր՝ համերգային ակտիվ կյանք, վերջին տարիներին գրահրատարակչության ֆենոմենալ զարթոնք, նկարիչների ցուցահանդեսներ, կինո և թատերական փառատոններ: Այսինքն՝ արտաքին միջոցառումների առումով մեծ ակտիվություն կա: 

Բայց եթե վերցնենք ամեն մի ոլորտի ներքին խոհանոցը, ճահճացման անելանելիության զգացում, իհարկե, կա»,-«Փաստի» հետ զրույցում ասում է Բաբայանը:

Նա նշում է, որ ոչ միայն իր, այլև շատերի կարծիքով՝ կա պետական միջոցների անտրամաբանական, սխալ բաշխում: 

«Տեսնում ենք, որ օգտակար շատ նախագծեր դուրս են մնում ֆինանսավորումից, բայց ինքնանպատակ շատ նախագծեր ստանում են պետական ֆինանսավորում: Արվեստի մարդկանց համար աշխատելն իրոք դժվար է:

 

Կարող եմ օրինակ բերել կինոյի ոլորտը, քանի որ վերջին տարիներին հատկապես այդ ոլորտի հետ եմ առնչվում: Երազանք մնաց տեսնել, որ ուսանողներն ունենան կայուն պետական ֆինանսավորում՝ ֆիլմեր նկարահանելու համար: 

Մի բան, որն արվում է ուրիշ երկրներում. կա սերնդափոխության խնդիր, պիտի աճես, նկարահանես, փորձ կուտակես:

 

Որքան կարելի է զրո բյուջեով, ընկերներին խնդրելով, սեփական նախաձեռնությամբ ինչ-որ բան անել: Իհարկե, օրենք գրելը լավ է, բայց դրանով արվեստ չի ստեղծվում, ուրիշ խթաններ են պետք: 

Խորհրդային Միության փլուզումից հետո շատ երկրների, օրինակ՝ Ռուսաստանին, Բելառուսին, Էստոնիային, Վրաստանին հաջողվեց վերականգնել իրենց կինոստուդիաները: 

Ստացվում է, որ մեզ մոտ չկա համապարփակ, գրագետ, պրոֆեսիոնալ մոտեցում ստեղծագործողների կամ ոլորտների աշխատողների գործունեությունն ավելի հեշտ ու հնարավորությունները ավելի լայն դարձնելու համար:

Դժվարություններ կան հատկապես այն աշխատողների համար, որոնք անկախ են, որևէ խմբի, կառույցի հետ ինչ-որ հարաբերությունների մեջ չեն»,-ընդգծում է մեր զրուցակիցը:

Նա նշում է՝ շատ մեծ դժվարություններ կան հատկապես ֆինանսներ հայթայթելու հարցում: «Ստանում ես առաջարկներ դրսից, սակայն քո կողմից ներդրում անելու հնարավորություն չունես: 

Միայն ֆինանսական հնարավորություն չունենալու պատճառով զրկվում ես ներկայանալու հնարավորությունից: 

Բայց մյուս կողմից էլ տեսնում ես՝ ծեծված, ոչինչ չասող, անընդհատ կրկնվող միջոցառումներն իներցիայով ստանում են իրենց ֆինանսավորումը, առաջ են գնում»,ասում է սցենարիստը:

Բաբայանը կարծում է՝ Հայաստանը ժամանակակից շատ գործընթացներից բավականին հեռու է, ավելի մեկուսացած, ընդ որում՝ տարբեր պատճառներով: «Սա չէի կապի առանձին ստեղծագործողների հետ: 

Օրինակը նորից բերեմ կինոարտադրության ոլորտի վրա: Կինոն թանկ հաճույք է, թիմային աշխատանք: 

Մենք չունենք «Ա կլասի» փառատոնի մասնակցած, հաղթանակով վերադարձած և հայկական կինոարդյունաբերությունը որպես գործոն ցույց տված գոնե մեկ կամ մի քանի ֆիլմ, գոնե մեկ հեղինակավոր փառատոն, որտեղ կհնչեր Հայաստանի անունը, և երկիրը երևար որպես որակյալ, բարձրակարգ ֆիլմ արտադրող երկիր:

Ունենք երկրի ներսում անցկացվող փառատոններ, որոնց մասնակցում են շատ շնորհալի երիտասարդ ռեժիսորներ: Ստացվում է, որ այստեղ առանձին անհատների ստեղծագործական անպտղության խնդիրը չէ: 

Շատերի դեպքում սա կկապեի դրսում ներկայանալու հնարավորություն չունենալու հետ: 

Հայաստանում կա պետական քաղաքականության բացակայություն կինոլորտի հանդեպ, որն ամենամասսայական, ամենաներկայանալի, երկրի հեղինակությանը և ստեղծագործողին շատ մեծ դիվիդենտներ բերող ոլորտն է»,-նշում է Բաբայանը, երբ հարցնում եմ՝ արդյոք չունի՞ այն տպավորությունը, որ Հայաստանում ստեղծվող մշակութային գործերը, կարծես թե, միայն սեփական լսարանի համար են և ներկայանալի չեն արտերկրում:

Անդրադառնում ենք նաև մշակույթի նկատմամբ պետական քաղաքականությանը: 

«Ոչ թե կա բացարձակ արհամարհանք կամ անտեսում, այլև, ցավոք սրտի` չգիտակցված մոտեցում: Կողքից տպավորությունն այնպիսին է, որ նրանք, ովքեր տնօրինում են միջոցները, լծակները և այլն, չեն գիտակցում` ինչն է կարևոր, ինչը՝ ոչ, ինչն է հեռանկարային, ինչը՝ ոչ, և այսպես շարունակ: 

Սա խնդիր է դառնում: 

Եթե սա գիտակցվեր, մոտեցումներն էլ կդառնային ավելի նպատակային ու արդյունավետ:

Պետք է հիմնավոր մի բան փոխել, եթե ուզում ենք, որ մշակութային ոլորտն արթնանա ոչ միայն կարմիր գորգեր փռելու, սիրուն միջոցառումներ կազմակերպելու իմաստով: 

Կարևորը՝ ոլորտի ներսում չլինեն այն զգացողություններն ու հուսահատեցնող դժվարությունները, որոնք, իրոք կան»,-հավելում է Ա. Բաբայանը:

Շատերը խնդիրներ են տեսնում նաև կրթության ոլորտում, նշում են, որ ուսուցման մեթոդները հնացած են, տեխնիկական միջոցները՝ նույնպես: Խմբագիր-սցենարիստն ընդգծում է՝ արվեստի ոլորտում կրթություն ապահովող բուհերում կան խնդիրներ:

«Կա դասախոսների սերնդափոխության խնդիր: Աշխատավարձերի ցածր լինելու պատճառով այդ աշխատանքը երիտասարդների համար գրավիչ չէ: 

Միևնույն ժամանակ, եթե երիտասարդներն էլ գալիս են դասավանդելու, նրանց էլ պետք է ֆիլտրել՝ որակյալ կադրեր գտնելու համար: Ժամանակը առաջ է գնում, շատ բան հնանում է, շատ բան պետք է փոխվի հատկապես կրթության ոլորտում: 

Ամեն ինչ պետք է այնքան խելացի կազմակերպել, որ ապագայում կոնկրետ ոլորտի համար պետությունը հանգիստ լինի, սահուն կերպով սերնդափոխություն իրականացվի:

Նորից կինոյի ոլորտի վրա օրինակը բերեմ. դասագրքերը հին են, այսօր այլ տեխնիկական միջոցներով են աշխատում, այլ սկզբունքներով են կադրեր պատրաստում: 

Սա պետք է հաշվի առնել, ժամանակին համընթաց գնալ: 

Պետք է նորացնել դասավանդման մեթոդները, դասախոսական կազմը և այլն: 

Ու ամենակարևորը՝ ուսանողներն ունենան հույս, որ հենց այնպես չեն սովորում:

 

Հետագայում հնարավորություն են ունենալու հետաքրքիր գործեր ստեղծելու: Ի վերջո, միայն լավ կյանք փնտրողները չէ, որ հեռանում են երկրից: 

Շատ լավ երիտասարդներ են հեռանում, որովհետև դրսում հնարավորությունները շատ մեծ են: Վատատեսության մեջ ընկնելու խնդիր չկա, բայց ավելորդ լավատեսության առիթ էլ չկա, որովհետև խնդիրներն ու դժվարությունները շատ են»,եզրափակում է մեր զրուցակիցը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ