Հուն­վա­րի մե­կից կեն­սա­թո­շակ­նե­րը կվճար­վեն ան­կան­խիկ. նոր նա­խա­գիծ

Օրեր առաջ «Փաստը» գրել էր, որ կենտրոնական բանկը շրջանառության մեջ է դրել «Անկանխիկ գործառնությունների մասին» օրենքի նախագիծը: 

Այս նախագծով փորձ է արվում նվազեցնել կանխիկ դրամաշրջանառությունը:

Հիմա էլ էկոնոմիկայի նախարարությունն է քննարկման ներկայացրել «Պետական կենսաթոշակների մասին» և «Պետական նպաստների մասին» ՀՀ օրենքներում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու նախագծերը, որը, կարծես թե, փորձում է լուծել երկու խնդիր՝ նվազեցնել կանխիկ դրամաշրջանառությունը և խնայողություններ կատարել:

«Պետական կենսաթոշակների մասին» օրենքի համաձայն՝ կենսաթոշակառուները յուրաքանչյուր ամսվա կենսաթոշակը ստանում են տվյալ ամսվա ընթացքում իրենց իսկ դիմումի հիման վրա` անկանխիկ կամ կանխիկ եղանակով: 

Անկանխիկ կամ կանխիկ եղանակով են վճարվում նաև կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը դադարեցնելուց հետո չվճարված կենսաթոշակի գումարները, ինչպես նաև կենսաթոշակառուի մահվան դեպքում տրվող թաղման նպաստի գումարը։ 

Նույն սկզբունքն է գործում նաև խնամքի նպաստի վճարման դեպքում: Նոր նախագծերով առաջարկվում է կենսաթոշակները, պատվովճարները, հաշմանդամության թոշակները, խնամքի նպաստները և այլն, վճարել անկանխիկ տարբերակով: Իհարկե, սահմանվում են նաև բացառություններ: 

Օրինակ՝ կենսաթոշակառուն իր թոշակը կարող է շարունակել ստանալ կանխիկ, եթե նա առաջին կամ երկրորդ խմբի հաշմանդամ է, լրացել է նրա 75 տարին, կենսաթոշակը վճարվում է լիազորագրով: 

Բացի դա, կենսաթոշակառուի մահվան պատճառով չվճարված կենսաթոշակի գումարը մահացածի 14 տարեկան և դրանից բարձր տարիքի անչափահաս երեխային ևս վճարվում է կանխիկ եղանակով: 

Իսկ խնամքի նպաստների վճարման ժամանակ առաջարկվում է բացառություն սահմանել այն դեպքում, երբ ծնողը առաջին կամ երկրորդ խմբի հաշմանդամ է: 

Բացի դա, եթե խնամքի նպաստը ստանում են լիազորագրով, ապա այն պետք է վճարվի միայն կանխիկ եղանակով: 

Միաժամանակ, հաշվի առնելով փոքր բնակավայրերում բանկային ենթակառուցվածքների և անկանխիկ գործառնություններ կատարելու հնարավորությունների հասանելիության հետ կապված խնդիրը՝ նշվում է, որ մինչև 1000 բնակիչ ունեցող գյուղական բնակավայրում մինչև 2023 թվականի հունվարի 1-ը կենսաթոշակը վճարվելու է անկանխիկ կամ կանխիկ եղանակով՝ կենսաթոշակառուի դիմումի հիման վրա։ Սա վերաբերում է նաև խնամքի նպաստներին:

Ինչո՞ւ է առաջացել նման նախագիծ ներկայացնելու անհրաժեշտություն: Նախագծի հիմնավորման մեջ նշվում է, որ կենսաթոշակային ապահովության, ծերության, հաշմանդամության, կերակրողին կորցնելու դեպքում նպաստների, պարգևավճարների, պատվովճարների և այլ ծրագրերի վճարման հետ կապված ծառայություններ ձեռքբերելու ծախսերը 2018 թվականին կազմել են 1,439.1 մլն դրամ, որի հիմնական մասը`1,329.7 մլն դրամը կանխիկ եղանակով վճարումներ կատարելու ծառայությունների ձեռքբերման մասով: 

Ստացվում է, որ խնդրահարույց ծախսերի գերակշիռ մասն ուղղվում է կանխիկ եղանակով վճարումներ կատարելու ծառայությունների ձեռքբերմանը: 

Բանկի հետ կնքվող` կենսաթոշակների վճարման ծառայությունների մատուցման պայմանագրի համաձայն` յուրաքանչյուր կենսաթոշակառուի համար բանկին տրվում է ամսական երեսուն դրամ (անկախ վճարվող գումարի չափից), իսկ կենսաթոշակների՝ կանխիկ եղանակով վճարման ծառայությունների մատուցման պայմանագրով ծառայության վճարը նախատեսված է վճարվող գումարի մեկ տոկոսի չափով: 

Փաստորեն՝ փորձ է արվում նվազեցնել պետության հաշվին կատարվող այս ծախսերը:

Եթե օրենքներում փոփոխություններ կատարելու նախագծերը հավանության արժանանան կառավարության և Ազգային ժողովի կողմից, ապա դրանք ուժի մեջ կմտնեն 2020 թվականի հունվարի մեկից:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ