«Ամեն մի տհաճ հրապարակման համար դատարան դիմելը շատ վատ բանի մասին է խոսում»

«Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի» հիմնադիր նախագահ Շուշան Դոյդոյանն օրերս սոցիալական ցանցի իր էջում գրել էր, որ «վերջին կես տարում հիմնականում զբաղված է եղել ԱԺ-ի կամ այլ պետական մարմինների այս կամ այն հիմար օրենսդրական նախաձեռնության մասին կարծիք, քննադատություն հնչեցնելով»: 

Առհասարակ «Փաստի» հետ զրույցներում տարաբնույթ ոլորտների գործիչներ և փորձագետներ նշում են, որ երբ պետական գերատեսչությունները նախաձեռնություններով են հանդես գալիս, իրենց կարծիքն անտեսվում է:

Շուշան Դոյդոյանն ընդգծում է՝ չի ասում, թե իրենց կարծիքը հաշվի չի առնվում: 

«Թերևս այն փաստը, որ այդ անորակ նախագծերն իրականություն չեն դառնում, օրենքի ուժ չեն ստանում, խոսում է այն մասին, որ մեր կարծիքը հաշվի են առնում: Բայց հարց է, թե երբ են լսում այդ կարծիքը: 

Խոսքն այստեղ ժամանակի և, այսպես ասած, ընթացակարգի խախտման մասին է: Գուցե չգիտեն, տեղյակ չեն, թե որն է քաղհասարակության և անկախ փորձագետների հետ աշխատելու ավելի արդյունավետ ձևը, որ փուլում է ավելի ճիշտ, արդարացված ու արդյունավետ այդ աշխատանքը կազմակերպելը: 

Եվ ամենակարևորը՝ իրենց աշխատանքը շատ հատվածային և ոչ թե համակարգային բնույթ է կրում: Ինչից հասկանում են, ինչից ինչ-որ չափ պատկերացնում ունեն, սկսում են այդ հիմնահարցին կամ ոլորտին անդրադառնալ: Վտանգավոր գործելաոճ է, երբ ընդհանուր պատկերից կտրված ես սկսում բարեփոխումներով զբաղվել: 

Դա կարող է ավելի շատ վնաս տալ, քան ինչ-որ հարց լուծել: Այսինքն՝ խախտվում է աշխատանքը ճիշտ կազմակերպելու հարցը: 

Ունե՞ն գաղափար, ապա այն նախ և առաջ պետք է քննարկեն քաղհասարակության ներկայացուցիչների հետ, հասկանան՝ որքանով է այն արդիական, կարևոր, պահանջված: 

Պետական ռեսուրսներն անարդյունավետ են օգտագործվում: Մարդիկ բավական ժամանակ են ծախսում նախագծերի մշակման գործում, որոնք գուցե այնքան էլ պետք չեն և որևէ հարց չեն լուծում ոլորտում»,- «Փաստի» հետ զրույցում ասում է Դոյդոյանը՝ ընդգծելով, որ նախ պետք է քննարկման առարկա դարձնել առաջնային փաստաթղթերը, հետո նոր առանձին դետալներ քննարկել:

«Կոնկրետ մեր՝ զանգվածային լրատվության ոլորտում չունենք մի ամփոփ փաստաթուղթ, որը կասի, թե որոնք են պետության առաջնահերթություններն այս ոլորտում, որոնք են առաջնային լուծման կարիք ունեցող հիմնախնդիրները և այն մոդելները, որոնք պետությունը համարում է արդյունավետ: 

Նման փաստաթղթի բացակայության պայմաններում անդրադառնալ այս ոլորտին, փոքրիկ, առանձին դետալներ փորձել լուծել, վտանգավոր է, քանի որ սա շատ զգայուն ոլորտ է»,-նշում է մեր զրուցակիցը:

«Ինֆորմացիայի ազատության կենտրոնի» հիմնադրի հետ զրույցում չէինք կարող անդրադարձ չկատարել խոսքի ազատության պաշտպանության կոմիտեի զեկույցին, որից պարզ է դառնում, որ վիրավորանքի և զրպարտության հիմքով լրատվամիջոցների ու լրագրողների դեմ 2019 թվականի 9 ամիսների ընթացքում վարույթ է ընդունվել 83 գործ, ինչը ավելին է, քան նախորդ 2 տարիների ցուցանիշները միասին վերցրած։ 

Դոյդոյանից հետաքրքրվում ենք՝ ինչի՞ մասին են վկայում այս ցուցանիշները:

«Խնդրի մասին բարձրաձայնել եմ դեռևս հունիսին, երբ ամփոփել էինք հեղափոխությունից հետո ընկած ժամանակահատվածը և պարզել, որ ընդամենը մեկ տարվա ընթացքում 91 հայց է ներկայացվել ԶԼՄ-ների դեմ: 

Այն ժամանակ արդեն մտահոգություն հայտնեցի, որ փաստորեն մոդայիկ, պահանջված է դարձել դատարանի միջոցով իրավունքների վերականգնում հայցելը՝ հատկապես քաղաքական և պետական գործիչների շրջանում: 

Դատապարտում էի այն հանգամանքը, որ ամեն մի տհաճ, ոչ ցանկալի հրապարակման համար անմիջապես դիմում են դատարան և փորձում իրենց հարցերն այնտեղ լուծել: 

Պատգամավոր կա, որ իրեն ոչ լավ լույսի ներքո ցույց տված հրապարակման դեպքում դիմում է դատարան. այսօր նա արդեն 8 դատական հայց է ներկայացրել: 

Այդ մարդը ե՞րբ է իր հիմնական պարտականությունները կատարում, երբ առավոտից երեկո զբաղվում է մեդիաների հրապարակումները հերքելով կամ քաղաքական գործընթացներում մեդիաներին ներքաշելով: 

Սա խոսում է նաև այն մասին, որ հարցերը չեն քննարկվում լրագրողական համայնքի ներսում: Այսինքն՝ դժգոհ մարդիկ նախ պետք է փորձեն ԶԼՄ-ի հետ պարզել իրենց դժգոհությունը, գուցե մեդիայի քննադատությունը հիմնավորվա՞ծ է և այլն: Այս փուլը չեն հաղթահարում, փորձեն իրենց խնդիրներն էլի համայնքի ներսում ձևավորված ինքնակարգավորման մեխանիզմների միջոցով լուծել: 

Երբ այս բոլոր մեխանիզմներն անարդյունավետ կլինեն, նոր կարելի է հանգիստ խղճով դատական գործընթաց սկսել: Ամեն մի տհաճ հրապարակման համար դատարան դիմելը շատ վատ բանի մասին է խոսում»,-եզրափակում է Շուշան Դոյդոյանը:

ԼՈՒՍԻՆԵ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ