Սկզբում ար­տո­նու­թյուն տրվեց, հե­տո օդի տուր­քից

Օրեր առաջ կառավարությունը հայտարարեց, որ իռլանդական Ryanair բյուջետային ավիաընկերությունը 2020 թվականից կանոնավոր թռիչքներ կիրականացնի դեպի Իտալիա և Գերմանիա՝ պաշտոնատար գերատեսչությունների խոսքերով՝ բավական մատչելի գներով՝ 30-35 եվրոյից սկսած: Ժամեր անց, իհարկե, ոլորտի փորձագետները ասացին, որ պետք չէ գայթակղվել էժան գներով տոմս ձեռք բերելու լուրերով: 

Բացի դա, ինչպես «Փաստի» հետ զրույցում հայտնել էր ավիացիոն մասնագետ Արգիշտի Ապիկյանը, Հայաստանի Հանրապետությունը քաղաքացիների վճարած հարկերից սուբսիդավորելու է Ryanair-ին՝ ամեն ուղևորի համար մոտավորապես 76 դոլարի չափով. 2020 թվականին ընկերության միջին սուբսիդավորումը կկազմի մոտ 5 միլիոն դոլար: 

Կառավարությունը շտապեց հերքել ավիաընկերության սուբսիդավորման փաստը, իսկ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ասաց, որ իրենք սկզբունքային որոշում են կայացրել. 

«Այն ուղղություններով, որոնք վերջին 12 ամսվա ընթացքում չեն սպասարկվել, չվերթ կբացվի, այդ ուղղություններով օդի տուրքը կհանվի: Շատ կարևոր է արձանագրել, որ սա վերաբերում է առանց բացառության բոլոր ավիաընկերություններին: 

Այսինքն՝ սա մի ավիաընկերության հետ կայացված պայմանավորվածություն չէ»,- շտապեց արձանագրել վարչապետը:

Մինչդեռ փորձագետները նշում են՝ Ryanair-ի սուբսիդավորման հարցը եղել է դեռևս նախկին կառավարության օրակարգում, սակայն այն ժամանակ կառավարությունը հրաժարվել էր պետբյուջեի հաշվին ավիաընկերության սուբսիդավորման գաղափարից, իսկ ահա ներկայիս կառավարությունը հարցը ոչ միայն ընդգրկեց իր օրակարգում, այլև իրականություն դարձրեց:

Օրերս վարչապետի աշխատակազմը իրավական ակտերի նախագծերի հրապարակման միասնական կայքում հրապարակել է «Պետական տուրքի մասին» ՀՀ օրենքում լրացումներ կատարելու մասին նախագիծը, որով նախատեսվում է օդային տրանսպորտով ելքի համար վճարվող պետական տուրքից ազատել այն դեպքում, երբ անձն օգտվում է այնպիսի ավիաընկերության կողմից նոր շահագործվող ուղղությամբ կատարվող թռիչքներից, որոնք նախկինում գոյություն չեն ունեցել: 

Արտոնությունը նախատեսվում է կիրառել 36 ամսով, իսկ դրական ցուցանիշներ արձանագրելու դեպքում այն կարող է երկարաձգվել ևս 12 ամսով: Նախատեսվող փոփոխությունները վերաբերում են թե՛ շուկա մուտք գործող նոր ավիաընկերություններին, թե՛ արդեն իսկ թռիչքներ իրականացնող ավիաընկերությունների կողմից նոր ուղղություններ բացելու դեպքերին:

Նախագծի հիմնավորման մեջ նշված է, որ ավիացիայի ոլորտում զարգացում ապահովելու համար կարևոր է շուկա մուտք գործելու կամ նոր ուղղություններ զարգացնելու ցանկություն ունեցող սուբյեկտների համար ձևավորել բարենպաստ օրենսդրական միջավայր:

 Մինչդեռ ներկայումս Հայաստանից օդային տրանսպորտի միջոցով ֆիզիկական անձանց (օդային ուղևորների) ելքի համար պետական տուրքի վճարումից ազատվում են միայն կոնկրետ չափանիշների համապատասխանող ՀՀ քաղաքացիները: Օրինակ՝ մինչև 12 տարեկան երեխաները, տարանցիկ ուղևորները և այլն: 

Ըստ քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի՝ առաջարկվող արտոնությունը կիրառվելու է ոչ թե կոնկրետ, այլ միայն նոր ուղղություններով ավիափոխադրումների նկատմամբ, ինչը ենթադրում է, որ յուրաքանչյուր ավիաընկերություն, որը թռիչքներ կիրականացնի մինչ այդ իր կողմից չսպասարկված նոր IATA կոդով օդանավակայան, օգտվելու է օդային փոխադրումների գծով պետական տուրքի այս նախագծով առաջարկվող արտոնություններից, ընդ որում՝ ներկա դրությամբ բոլոր ուղղություններով իրականացվող ավիափոխադրումների համար օդի տուրքի գործող կարգավորումը շարունակելու է պահպանվել: 

Նշվում է, որ օդային նոր փոխադրումների խթանման միակ խոչընդոտը օդի տուրքի առկայությունը չէ, և վերջին մեկ տարվա ընթացքում լուրջ ջանքեր են գործադրվում ավիացիայի մասով առկա կարևորագույն խնդիրները կարգավորելու ուղղությամբ:

Թվում է, թե նախագծում որևէ արտասովոր բան չկա, առավել ևս, որ օդի տուրքը չեղարկելու մասին պարբերաբար բարձրաձայնվում է: 

Բայց կա մեկ բայց: Ինչպես գիտենք, E-draft-ում տարբեր գերատեսչություններ տեղադրում են իրենց մշակած նախագծերը, որոնք անցնում են հանրային քննարկման փուլը, հասնում Ազգային ժողով, որտեղ էլ կա՛մ ընդունվում են, կա՛մ մերժվում: 

Ryanair-ի դեպքում, փաստորեն, կառավարությունը գնացել է այլ ճանապարհով. նախ արտոնություն է տվել իռլանդական ավիաընկերությանը, հետո միայն նախագիծ է ներկայացրել հանրային քննարկման, որով տեղեկացնում է, որ համանման արտոնություն կսահմանի նաև այլ ավիաընկերությունների համար: