Օրեն­քի նա­խա­գիծ, որը «գե­նե­րաց­նում է որո­շա­կի ռիս­կեր, այդ թվում՝ կո­ռուպ­ցի­ոն բնույ­թի»

«Փաստ» թերթը գրում է.

Իրավական ակտերի հրապարակման միասնական կայքում քննարկման է դրվել հերթական նախագիծը: Խոսքը ««Փրկարար ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքում փոփոխություններ և լրացումներ կատարելու մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի նախագծի մասին է: 

Հեղինակները նշում են, որ նախագծերի ընդունման արդյունքում ակնկալվում է՝ հստակեցնել «Փրկարար ծառայության մասին» օրենքում արտակարգ իրավիճակների նախարարությանը ենթակա փրկարար ծառայության կարգավիճակը, լրացնել փրկարար ծառայության լիազորությունները, սահմանել արտակարգ իրավիճակների նախարարության կառուցվածքային ստորաբաժանումներում կամ ենթակա կազմակերպություններում առանձին պաշտոններում առանձնահատկություններից ելնելով փրկարար ծառայողների նշանակման հնարավորությունը, սահմանել փրկարար ծառայությունում հաշմանդամություն ունեցող անձնաց աշխատանքով ապահովման հնարավորությունը, սահմանել արտակարգ իրավիճակների նախարարության անձնակազմի կառավարման վարչության կողմից փրկարար ծառայության ծառայողների անձնական գործերի վարման հնարավորությունը, հստակեցնել և կարգավորել ծառայողների փրկարար ծառայության կադրերի ռեզերվում գրանցման հնարավորությունը:

Կենտրոնացում՝ նախարարի ձեռքերում

Ուշագրավ է, որ նախագիծը կայքում տեղադրված է մոտ տասն օր, սակայն քվեարկությանը մասնակցել է ընդամենը 5 անձ: Փաստացի ստացվում է, որ նույնիսկ ոլորտի մասնագետներն ու նախարարության աշխատակազմը առանձնապես հետաքրքրված չեն կարծիք հայտնել: 

Այդուամենայնիվ, նախագիծն արդեն իսկ որոշակի հրապարակային արձագանքներ ստացել է: Մասնավորաբար ԱԻՆ աշխատակից Հայկ Արամյանը ֆեյսբուքյան իր էջում ցավով է արձանագրում, որ «սա օրենքի նախագիծ է, որը ոչ մի բանով չի նպաստում փրկարար ծառայության արդյունավետության բարձրացմանը, այլ հակառակը, գեներացնում է որոշակի ռիսկեր, այդ թվում՝ նաև կոռուպցիոն բնույթի»: 

Ըստ Արամյանի, օրենքի փոփոխությունը նպատակ ունի փրկարար ծառայության կադրային նշանակումները կենտրոնացնել արտակարգ իրավիճակների նախարարի ձեռքում, ընդ որում, օրենքը փոխելով այնպես, որ ցանկացած քաղաքացու ցանկացած պահի հնարավոր լինի ընդունել աշխատանքի. 

«Եվ հետաքրքիրն այն է, որ սա իրականացվում է ծանոթներին ամեն գնով ԱԻՆում աշխատանքի տեղավորելու մասին հրապարակումների և ապօրինի նշանակումների վերաբերյալ կոնկրետ փաստերի ֆոնին»։ 

Համաձայնեք, որ բավականին հավակնոտ մեղադրանք է, առավել ևս, եթե հաշվի առնենք, որ վերջին շրջանում հատկապես ԱԻՆ-ի հետ կապված այդ թեմայով հրապարակումներ ու մեղադրանքներ շատ են եղել:

Պատճառը կարելի է միայն ենթադրել

Այնուհետ ԱԻՆ աշխատակիցը օրենքի նախագծին անդրադառնում է մանրամասնորեն: 

Մասնավորաբար, նշվում է, որ գործող կարգավորմամբ փրկարար ծառայության վարչությունների պետերին, գլխավոր, ավագ, միջին պաշտոնների խմբերի ծառայողներին փրկարար ծառայության տնօրենի առաջարկությամբ պաշտոնի նշանակում (ծառայության ընդունում) և պաշտոնից ազատում է համապատասխան նախարարը, իսկ փրկարարական ծառայության կրտսեր պաշտոնների խմբի ծառայողներին պաշտոնի նշանակում, պաշտոնից ազատում և փոխադրում է փրկարար ծառայության տնօրենը: 

«Օրենքի նախագծով առաջարկվում է, որ փրկարարական ծառայության կրտսեր պաշտոնների խմբի ծառայողներին նույնպես նշանակի արտակարգ իրավիճակների նախարարը։ 

Ի դեպ, շատ կարևոր է արձանագրել, որ օրենքներով սահմանված կարգով ո՛չ պաշտպանության նախարարությանը ենթակա զինված ուժերում, ո՛չ արդարադատության նախարարությանը ենթակա քրեակատարողական և հարկադիր կատարումն ապահովող ծառայություններում համապատասխան նախարարները չեն նշանակում կրտսեր պաշտոնների խմբի ծառայողներին: 

Վարչապետին ենթակա ՀՀ ոստիկանության և ազգային անվտանգության ծառայության համակարգերում ևս ՀՀ ոստիկանապետն ու ԱԱԾ տնօրենը չեն նշանակում կրտսեր պաշտոնների խմբի ծառայողներին։ 

Իսկ թե ինչու է անհրաժեշտ, որ ԱԻ նախարարը անձամբ նշանակի բոլոր փրկարար ծառայողներին, թերևս կարելի է միայն ենթադրել: 

Փաստորեն ստացվում է, որ հազարավոր ենթականեր ունեցող փրկարար ծառայության տնօրենը կարող է զրկվել որևէ քաղաքացու փրկարար ծառայության պաշտոնում նշանակելու հնարավորությունից»,- նշում է Հայկ Արամյանը։

...Անկախ տարիքից, մասնագիտությունից

Նախագծի հաջորդ խիստ մտահոգիչ և ռիսկեր պարունակող դրույթը, ըստ նրա, հետևյալն է. «Գործող օրենքով փրկարարական ծառայությունում ծառայության կարող է անցնել մինչև 35 տարեկան Հայաստանի Հանրապետության այն քաղաքացին, որն անցել է պարտադիր զինվորական ծառայություն, տիրապետում է հայերենին, իր գործնական, անձնական, բարոյական հատկանիշներով, կրթությամբ, առողջական վիճակով և ֆիզիկական պատրաստականությամբ ունակ է կատարելու փրկարարական ծառայողի պարտականությունները` անկախ ազգությունից, ռասայից, սեռից, սոցիալական ծագումից, գույքային կամ այլ դրությունից:

 Օրենքի 29-րդ հոդվածի 3-րդ մասը բացառություն է նախատեսում միայն կառավարության կողմից սահմանված առանձին մասնագիտությունների համար, որոնց պարագայում կարող են փրկարար ծառայությունում աշխատանքի ընդունվելու համար այլ պահանջներ (այդ թվում` տարիքային) սահմանվել: 

Իսկ այս նախագծով օրենքը փոխվում է այնպես, որ ԱԻ նախարարը ցանկացած ՀՀ քաղաքացու` անկախ տարիքից, մասնագիտությունից, զինվորական ծառայություն անցած լինելու հանգամանքից, կարող է նշանակել փրկարար ծառայության պաշտոնի»:

Հակասում է օրենսդրական տեխնիկայի կանոններին

Բայց սա էլ դեռ ամենը չէ: Նախագծով նախատեսվում է փրկարար ծառայության մասին օրենքի 1-ին կետի առաջին մասը շարադրել հետևյալ կերպ. 

«Համապատասխան նախարարության կառուցվածքային ստորաբաժանումներում, դրա համակարգում գործող՝ անկախ կազմակերպաիրավական ձևից, կազմակերպություններում (այդ թվում ուսումնական) առանձնահատկություններից ելնելով առանձին պաշտոններում կարող են նշանակվել փրկարար ծառայողներ՝ սույն օրենքի 31-րդ հոդվածով սահմանված կարգով»: 

«Սա արդեն ոչ միայն անտրամաբանական է, այլ նաև հակասում է օրենսդրական տեխնիկայի կանոններին։ 

«Նորմատիվ իրավական ակտերի մասին» օրենքի 9-րդ հոդվածի 1-ին կետի համաձայն նորմատիվ իրավական ակտի կարգավորումը չպետք է դուրս գա իր առարկայի շրջանակներից, իսկ «Փրկարար ծառայության մասին» ՀՀ օրենքի 1-ին հոդվածի համաձայն, օրենքի կարգավորման առարկան վերաբերում է այդ մարմնում ծառայությանը, հետևաբար, փրկարար ծառայության մասին օրենքը փրկարար ծառայությունից դուրս, տվյալ դեպքում նախարարության այլ ստորաբաժանումներում պաշտոնի նշանակվելու հետ կապված որևէ իրավահարաբերություն չի կարող կարգավորել: 

Մի պահ պատկերացրեք. փրկարար ծառայողը ոչ թե գործուղվում է, այլ, ոչ ավել ոչ պակաս, նշանակվում է նախարարության կառուցվածքային ստորաբաժանման որևէ պաշտոնում, այսինքն, այլ ծառայությունում, և այստեղ հարց է առաջանում, թե ինչպես է տվյալ անձը համարվում փրկարար ծառայող, երբ պաշտոնի է նշանակվում այլ համակարգում և փրկարար ծառայության պաշտոն չի զբաղեցնում,-գրում է Արամյանն ու հավելում:-Պետք է զգույշ լինել կայացած պետական ինստիտուտների նկատմամբ հատկապես նոր պայմաններում որևէ պաշտոնյայի խորհուրդ չէի տա փորձել նորմատիվ իրավական ակտերը ծառայեցնել սեփական կամ խմբային շահերին, քանի որ սա այլևս անցյալում մնացած և մերժված գործելաոճ է։ 

Կարծում եմ տեղին է նաև նշել, որ պետական պաշտոնյաները պետք է իրենց գործունեությամբ բարձր պահեն պետական համակարգի հեղինակությունը»։