Վազգեն Օվյան. Բանաստեղծական ընտրանի (Շաբաթօրյա ընթերցումներ «Փաստ» օրաթերթից)

«ՓԱՍՏ» ՕՐԱԹԵՐԹԸ ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒՄ Է «ՇԱԲԱԹՕՐՅԱ ԸՆԹԵՐՑՈՒՄՆԵՐ» ՇԱՐՔԸ՝ ՆԵՐԿԱՅԱՑՆԵԼՈՎ ՀԱՅ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՆՄՈՒՇՆԵՐԻՑ, ԱՅԴ ԹՎՈՒՄ՝ ՄԵՕՐՅԱ ԳՐՈՂՆԵՐԻ: ԱՅՍ ԳՈՐԾՈՒՄ ՄԵԶ ՄԵԾԱՊԵՍ ԱՋԱԿՑՈՒՄ Է ՀԱՄԱՀԱՅԿԱԿԱՆ ԳՐՈՂՆԵՐԻ ՄԻՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ, ԳՐԱԿԱՆԱԳԵՏ ԱԲԳԱՐ ԱՓԻՆՅԱՆԸ, ԻՆՉԻ ՀԱՄԱՐ ՇՆՈՐՀԱԿԱԼ ԵՆՔ:

ՎԱԶԳԵՆ ՕՎՅԱՆ

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾԱԿԱՆ ԸՆՏՐԱՆԻ

* * *

Նկարեցի լեռներ 

Ու լեռներին կակաչ, 

Եվ գագաթներ ձյունե, 

Աղբյուրների կարկաչ. 

Հայրս նայեց երկար 

Ու գլուխը կախեց. -

 Թթի ծառը չկա, 

Սա ի՞նչ Ղարաբաղ է։

Նկարեցի արտեր 

Ու հնձաններ հուռթի, 

Հազարագույն վարդեր, 

Հրաշք ծառը թթի. 

Մայրս նայեց դժկամ 

Ու ժպիտը պաղ էր.

 - Մռավ սարը չկա, 

Սա ի՞նչ Ղարաբաղ է։

Նկարեցի Մռավ՝ 

Արևն ուսին թիկնած, 

Նկարեցի Քիրսը՝ 

Այգաբացից շիկնած. 

Հորեղբայրս եկավ

Նայեց, աչքում ծաղր էր.

 - Մեր Թարթառը չկա, 

Սա ի՞նչ Ղարաբաղ է։ 

Նկարեցի Թարթառ 

Ու քարակերտ ձորեր, 

Շուրջը զմրուխտ անտառ, 

Արտույտներ ու լորեր. 

Եվ տատս այս անգամ 

Հոնքը դարձրեց աղեղ. 

- Գանձասարը չկա, 

Սա ի՞նչ Ղարաբաղ է։

Ես հասկացա մի բան, 

Ղարաբաղ իմ անգին, 

Փոքր ես դու, սակայն 

Մե՜ծ է, մեծ քո ոգին. 

Որ մաճառդ մնա 

Ազնիվ գինու մաճառ, 

Արծիվներդ՝ արծիվ, 

Տաճարներդ՝ տաճար. 

Օ՜, տուր ինձ՝ նվաստիս, 

Ռաֆայելի վրձին 

Ու Սարյանի հանճար։

 

* * *

Նկարիչ, Արցախ նկարիր, Արցախ, 

Վանքեր նկարիր ու բերդեր անառ, 

Լեռները դարձրու հավերժի արձան, 

Գետերը՝ զնգուն տավիղների լար։ 

Հողմի դեմ կանգնած անտառ նկարիր, 

Ձիեր նկարիր անթամբ ու անսանձ, 

Արծիվներ՝ թառած լեռան կատարին, 

Արտույտներ՝ երկնի լազուրով արբած։ 

Մաշտոցյան անմահ գիրը նկարիր, 

Պատմությունը մեր՝ գրված այդ գրով, 

Որ անզոր էին ջնջել սրտերիցԱշխարհակործան յաթաղաններով։ 

Եվ ծռությունը նկարիր նաև 

Ու մերկությունը ծռված աշխարհի, 

Որ ճիշտն ու սխալը իրար է խառնել 

Այս պատմությունը երկերեսանի։ 

Նկարիչ, «ապրեմ-չապրեմ» նկարիր՝ 

Տրորված օտար կրունկների տակ, 

Ոգին նկարիր Մելիք Ավանի 

Ու մեր լինելու ձգտումը արդար։ 

Պատմիր աշխարհին՝ ով ենք մենք, ինչ ենք, 

Եվ ովքեր են թույն խառնում մեր հացին,

Բախտի բերումով թեկուզ և քիչ ենք, 

Բայց ոչ քոչվոր ենք, ոչ էլ խառնածին։ 

Որ մենք ենք ահա ու մեր լեռները, 

Մեր Գանձասարը, վանքը Ամարաս, 

Բաց են միշտ էլ մեր սրտի դռները, 

Մաքուր ենք հոգով, շիտակ ենք ու պարզ։ 

Նկարիչ, Արցախ նկարիր, Արցախ, 

Լեռներ նկարիր, հողմաթեք ծառեր, 

Մեր կամքը դարձրու հավերժի արձան, 

Ոգին՝ անխորտակ, երազը՝ անմեռ։

ՀՈՒԴԱՅԻՆ

Դու ատում ես այն, ինչ հայկական է, 

Մեսրոպագիր է ու մեսրոպատառ, 

Քո դեմ մեր հայոց երգը ական է 

Եվ ռումբ է հայոց երգը քեզ համար։ 

Դու մտագարի ահեղ մոլուցքով 

Ոտնահարում ես իրավունքը մեր, 

Եվ Ներոնի պես խենթ ու կամակոր

Մեզ ստիպում ես քեզ ծափահարել։ 

Այնքան լկտի ես՝ քո թթված թանը 

Արդար յուղի տեղ շուկա ես հանել, 

Եվ մեզ խաբել ես ուզում մեր տանը, 

Դու ցանկանում ես մեզնից մեզ վանել։

 Նյութում ես մեր դեմ դավեր նորանոր, 

Բարուն դարձնում չար, չարին՝ բարի, 

Եվ ընտրելով քեզ արդար դատավոր, 

Մեր բախտի հացն ես դնում նժարին։ 

Դու դատում ես մեզ, բայց ո՞ւմ անունից 

Եվ ովքեր են քո դատը պաշտպանում, 

Այդ ո՞ւմ վրա ես գոռում ամբիոնից, 

Ումնի՞ց ես այդպես դու վրեժ առնում։ 

Եվ դու էլ կանցնես, ինչպես որ անցան 

Քո նախորդները անբարիշտ ու չար, 

Ով դու հին ու նոր կրկնվող հանցանք, 

Դու հայրենադավ փառամոլ լաչառ։