Դա­տա­կան հա­մա­կար­գի վրա ճնշում­նե­րի սաստ­կաց­մա­նը զու­գա­հեռ մի­ջազ­գա­յին կա­ռույց­նե­րի մտա­հո­գու­թյուն­նե­րը կա­վե­լա­նան

ՍԴ-ի շուրջ տեղի ունեցող զարգացումները մտնում են փակուղի։ Տևական ժամանակ է, ինչ իշխանությունները տարբեր ձևերով ցանկանում են ճնշումներ բանեցնել դատական իշխանության այս կարևորագույն մարմնի վրա։ Նպատակը մեկն է՝ ստիպել դատավորներին, որպեսզի հեռանան։ Հասկանալի է, բացի լևոնտերպետրոսյանական Վահե Գրիգորյանից: 

Սակայն ժամանակը ցույց տվեց, որ այս ճնշումները արդյունք չեն ունենում, և ՍԴ դատավորները տեղի չեն տալիս ճնշումներին։ ՍԴ դատավորներին վաղաժամ թոշակի ուղարկելու՝ իշխանությունների առաջարկը դեռևս ոչ մի դատավոր չի ընդունել՝ արժանապատվության խնդիր կա: 

Ըստ տեղեկությունների, չեն էլ ընդունելու: Ուստի սրանով է պայմանավորված, որ իշխանություններն անցան ՍԴ նախագահին վարկաբեկելու ակտիվ գործողությունների։ Եվ այս գործողություններին լեգիտիմություն հաղորդելու համար վարչապետ Փաշինյանն այնպիսի պատմություններ է հրապարակ նետում, որոնք հասարակության մեջ դառնում են զվարճանքի թեմա։ 

Նույնիսկ իր կողմնակիցներն են արդեն տարակուսում: Այսպես ասած, «ճտիկով գրիչի» պատմությունը դրա վառ օրինակն էր։ 

Տեսնելով, որ նման «պատմություններով» էլ հնարավոր չէ ազդել հանրային ընկալումների ու ՍԴ դատավորների վրա, իշխանությունները փորձում են կտրուկ գործողությունների միջոցով սկզբի համար գոնե ՍԴ նախագահին հեռացնել իր զբաղեցրած պաշտոնից։ 

Դրա անոնսը տրվեց Հանրային հեռուստաընկերության կողմից պատրաստված ռեպորտաժում, որում ներկայացված էին միայն իշխանության տեսակետները, և մեղադրանքներ էին հասցեագրվում ՍԴ նախագահին: Մեղադրանքներ, որոնք դեռ պետք է ապացուցել, այն էլ՝ դատարանում։ 

Իսկ հետո Փաշինյանը իր ֆեյսբուքյան էջով տարածեց նշված տեսանյութը՝ գրելով, թե Հրայր Թովմասյանը չի կարող լինել ՍԴ նախագահ և որևէ կապ ունենալ ՍԴ-ի հետ: Արդեն կարծիքներ են հնչում, որ դրանով իշխանությունները մի կողմից փորձում են հանրությանը հասկացնել, թե մտադիր են կալանավորել ՍԴ նախագահին, իսկ մյուս կողմից մեսիջ են ուղարկում ՍԴ մյուս անդամներին, թե ինչ կլինի իրենց հետ, եթե թոշակի չգնան՝ հեռանալով իրենց զբաղեցրած պաշտոններից։

 Այսինքն, ճնշումներ են փորձում բանեցնել ուղղակի և անուղղակի ճանապարհներով: Ընդհանուր առմամբ, այսպիսի ճնշումները նաև ուղերձ են այլ դատարանների բոլոր դատավորների համար, որ միայն իշխանությունների քիմքին հաճո որոշումներ ընդունեն։ Բայց դատական համակարգի ներկայացուցիչների վրա իշխանությունների կողմից այսպիսի ճնշումները չեն կարող անհետևանք մնալ, քանի որ դրանք չեն բխում իրավունքի գերակայության և իշխանության երեք ճյուղերի տարանջատման, փոխզսպումների սկզբունքներից։ 

Հատկանշական է, որ այսպիսի երևույթի առկայությունը դուրս չի մնացել միջազգային տարբեր կառուցների տեսադաշտից։ Պատահական չէ, որ ԵԺԿ նախագահ Ժոզեֆ Դոլը ամիսներ առաջ նշեց, թե մտահոգված է Հայաստանի ՍԴ նախագահ Հրայր Թովմասյանի դեմ հարուցված քրեական գործով և նրա հանդեպ սպառնալիքներով, ու հորդորեց եվրոպական և այլ միջազգային կառույցներին համակ ուշադրությամբ հետևել իրավիճակին և կանխել ցանկացած զարգացումներ, որոնք կարող են խաթարել ժողովրդավարությունը Հայաստանում։

 Իսկ Վենետիկի հանձնաժողովի նախագահ Ջիանի Բուքիքիոն հայտարարեց, թե իրենք տեղյակ են, որ ՍԴ նախագահը հարվածների տակ է, նրա նկատմամբ ճնշում է գործադրվում։ Իսկ վերջերս էլ Կենտրոնամետ դեմոկրատների միջազգային միության (CDI) գործադիր կոմիտեն ընդունեց բանաձև Հայաստանում քաղաքական իրավիճակի վերաբերյալ, որում կոչ էր անում ՀՀ իշխանություններին ամբողջովին հարգել դատական համակարգի անկախությունը և զերծ մնալ դատական որոշումների վրա ազդելուց և դրանք ցանկացած քաղաքական գործիքակազմի վերածելուց։

 Սպասվում է, որ դատական համակարգի վրա ճնշումների սաստկացմանը զուգահեռ միջազգային կառույցների մտահոգությունները կավելանան. նրանց աչքերը փակ չեն։ 

Իսկ մյուս կողմից՝ շատ հավանական է, որ իշխանության գործողությունները լուրջ դժգոհություններ հարուցեն նաև ողջ իրավապահ համակարգում։ 

Թե ինչպես կընթանան զարգացումները, դեռևս դժվար է ասել, սակայն բացվում է պանդորայի արկղը, և դժվար թե իշխանությունները կարողանան խուսափել իրենց գործողությունների հետևանքները կրելուց, եթե արագորեն կանգ չառնեն։

Հ.Գ.-Երեկ երեկոյան բավականին կոշտ ու անհանգստացնող հայտարարությամբ հանդես եկան ԵԽԽՎ Հայաստանի հարցով համազեկուցողները։ Բայց սա՝ իր հնարավոր հետեւանքներով, արդեն այլ թեմա է։

ԱՐՏԱԿ ԳԱԼՍՏՅԱՆ